Mẹ và quê hương là hai chủ đề trở đi, trở lại trong thơ Trần Trung Đạo. Nhưng không có gì trở thành quen thuộc trong thơ họ Trần. Tất cả đều tươi mới, đều là những cảm xúc trôi chảy tự nhiên, rất khác lạ với mỗi bài thơ của anh.
Sinh năm 1955, quê quán Duy Xuyên, Quảng Nam, nhưng phần đời trưởng thành là ở Sài Gòn: Trần Trung Đạo là cựu sinh viên Đại học Luật khoa và Vạn Hạnh Saigon. Ông vượt biên và định cư tại Boston MA năm1981. Ông theo học khoa học điện toán ở Wentworth Institute of Technology và Boston University. Tốt nghiệp kỹ sư điện toán.
Từ đầu năm 1990 ông đóng góp vào việc xây dựng các mạng lưới Internet đầu tiên của người Việt hải ngoại trong giai đoạn phôi thai. Cuối 1992, ấn hành tập thơ đầu tay “Đổi cả thiên thu Tiếng Mẹ Cười” tại San Jose, CA. Từ năm 2000-2004 ông chuyển hướng sang viết tùy bút, truyện ngắn và tiểu luận văn hóa, tâm bút về đời sống con người, cộng đồng và đất nước, được in trong “Giấc Mơ Việt Nam và Tâm Bút Trần Trung Đạo”.
Từ 2004, ông tập trung nghiên cứu chính trị thế giói và phân tích hiểm họa Trung Cộng qua kinh nghiệm thế giới. “Tiểu luận TrầnTrng Đạo, Khi Bài Hát Trở Về và Chính Luận Trần Trung Đạo”.
Tuy đa dạng, đa tài... nhưng vị trí vững chãi trong văn học của Trần Trung Đạo vẫn là thơ. Nhiều bài thơ của Trần Trung Đạo được phổ nhạc, chắp cánh thêm cho cảm xúc của anh đi xa hơn, đi tới những góc trời âm vang của YouTube.
Sau đây, xin dẫn ba bài thơ điển hình của Trần Trung Đạo:
- Đổi cả thiên thu tiếng mẹ cười;
- Thưa mẹ chúng con đi;
- Giấc mơ nhỏ của tôi.
Đổi Cả Thiên Thu Tiếng Mẹ Cười
Nhắc chiếc phone lên bỗng lặng người
Tiếng ai như tiếng lá thu rơi
Mười năm Mẹ nhỉ, mười năm lẻ
Chỉ biết âm thầm thương nhớ thôi
Buổi ấy con đi chẳng hẹn thề
Ngựa rừng xưa lạc dấu sơn khê
Mười năm tóc mẹ màu tang trắng
Trắng cả lòng con lúc nghĩ về
Mẹ vẫn ngồi đan một nỗi buồn
Bên đời gió tạt với mưa tuôn
Con đi góp lá nghìn phương lại
Đốt lửa cho đời tan khói sương
Tiếng Mẹ nghe như tiếng nghẹn ngào
Tiếng Người hay chỉ tiếng chiêm bao
Mẹ xa xôi quá làm sao với
Biết đến bao giờ trông thấy nhau
Đừng khóc Mẹ ơi hãy ráng chờ
Ngậm ngùi con sẽ dấu trong thơ
Đau thương con viết vào trong lá
Hơi ấm con tìm trong giấc mơ
Nhắc chiếc phone lên bỗng lặng người
Giọng buồn hơn cả tiếng mưa rơi
Ví mà tôi đổi thời gian được
Đổi cả thiên thu tiếng mẹ cười
Trần Trung Đạo
(Bài thơ này đã được nhạc sĩ Võ Tá Hân phổ nhạc thành bài hát cùng tên.)
*
Thưa Mẹ Chúng Con Đi
Thưa Mẹ
Chúng con là người Việt Nam lưu lạc
Ngày ra đi không hẹn buổi quay về
Chẳng phải là sương mù sao khóc lúc đêm khuya
Chẳng phải gió sao đời là giông bão
Chẳng phải mây sao miệt mài trôi nổi
Chẳng phải là rừng sao héo úa mỗi tàn thu.
Mười tám năm
Chúng con sống trong âm thầm và chết giữa hoang vu
Biển cả, rừng sâu, non mờ, núi thẳm
Chúng con đi gót chân mòn vạn dặm
Ngơ ngác nhìn nhân loại, tủi thân nhau.
Mười tám năm trời nuôi lớn một niềm đau
Mang một vết thương vẫn còn đang mưng mủ
Khi ngoảnh mặt trông về chốn cũ
Lòng chưa kịp buồn, nước mắt nhỏ trên tay.
Dải đất Việt Nam
Nằm co ro như một kẻ ăn mày
Đang thoi thóp cuộc đời trên góc phố
Như giọt lệ chảy dài nhưng chưa nhỏ
Như chiếc lưng khòm Mẹ gánh cả trời thương.
Chúng con đã hơn một lần có được quê hương
Bãi mía, hàng tre, bờ dâu, ruộng lúa
Bài ca dao ngọt ngào như giọt sữa
Chảy vào hồn theo tiếng Mẹ à ơi
Những cánh diều xưa dây đứt rớt vào đời
Bay lạc lõng bốn phương trời vô định
Chúng con cũng đã bao lần suy niệm
Bốn ngàn năm lịch sử của ông cha
Thuở Hùng Vương
Đi chân đất dựng sơn hà
Bao nhiêu máu đã âm thầm đổ xuống
Khi Trưng Trắc trầm mình trên sông Hát
Chỉ mong giữ tròn trinh tiết với giang san
Trần Bình Trọng chịu bêu đầu để làm quỉ nước Nam
Cũng chỉ vì tấm lòng tha thiết.
Mẹ ơi, trăng còn có khi tròn, khi khuyết
Nhưng tình yêu quê hương chẳng khuyết bao giờ.
Trần Trung Đạo
Giấc Mơ Nhỏ Của Tôi
Tôi mơ ước mai này khi thức dậy
Bỗng thấy mình đang đứng giữa quê hương
Con chim nhỏ hót mừng tôi trở lại
Quãng đường quen rực sáng nắng sân trường
Chào cô gái học trò đang tới lớp
Cho tôi làm viên sỏi dưới chân em
Để xào xạc hồn tôi khi mới lớn
Chút men tình năm tháng ấy chưa quên
Chào chị gánh hàng rong qua trước ngõ
Cho tôi làm một chút gió heo may
Để thổi nhẹ lên vai gầy cực khổ
Đời cần lao nước mắt đã đong đầy
Chào bác nông phu ra đồng tát nước
Cho tôi làm bụi cỏ mọc ven đê
Để mỗi sáng thở mùi hương lúa chín
Lỡ mai xa tôi nhớ lối quay về
Chào anh công nhân dệt từng tấm vải
Cho tôi làm con thoi nhỏ trên tay
Để tôi nối hai bờ sông Bến Hải
Nối lòng người vời vợi cách xa nhau
Chào chú bé mục đồng nghêu ngao hát
Cho tôi làm tiếng sáo thổi vi vu
Để được sống thời hồn nhiên đã mất
Của đời tôi trong tuổi ấu thơ buồn
Ôi quê hương, bao giờ tôi trở lại
Đi giữa ngày không sợ bóng đêm đen
Trong giấc ngủ không xích xiềng réo gọi
Câu thơ tình chỉ viết để yêu em.
Trần Trung Đạo
Có cách nào để nói ngắn gọn về nhà thơ Trần Trung Đạo? Thực sự, không ai có thể gói hôn một thi sĩ trong vài chữ được.
Tuy nhiên, người viết xin dùng 4 câu trong bài “Tôi Vẫn Nợ Em Một Lời Xin Lỗi” của Trần Trung Đạo để nói lên một hình ảnh đang chảy xiết trong máu tim nhà thơ Quảng Nam họ Trần:
...Đau nhức chảy theo dòng thơ tôi viết
Thu Bồn ơi, trăng nước có còn chăng
Tôi lận đận sớm chiều lo cơm áo
Ngoảnh mặt nhìn bến cũ gió mưa giăng...
Sinh năm 1955, quê quán Duy Xuyên, Quảng Nam, nhưng phần đời trưởng thành là ở Sài Gòn: Trần Trung Đạo là cựu sinh viên Đại học Luật khoa và Vạn Hạnh Saigon. Ông vượt biên và định cư tại Boston MA năm1981. Ông theo học khoa học điện toán ở Wentworth Institute of Technology và Boston University. Tốt nghiệp kỹ sư điện toán.
Từ đầu năm 1990 ông đóng góp vào việc xây dựng các mạng lưới Internet đầu tiên của người Việt hải ngoại trong giai đoạn phôi thai. Cuối 1992, ấn hành tập thơ đầu tay “Đổi cả thiên thu Tiếng Mẹ Cười” tại San Jose, CA. Từ năm 2000-2004 ông chuyển hướng sang viết tùy bút, truyện ngắn và tiểu luận văn hóa, tâm bút về đời sống con người, cộng đồng và đất nước, được in trong “Giấc Mơ Việt Nam và Tâm Bút Trần Trung Đạo”.
Từ 2004, ông tập trung nghiên cứu chính trị thế giói và phân tích hiểm họa Trung Cộng qua kinh nghiệm thế giới. “Tiểu luận TrầnTrng Đạo, Khi Bài Hát Trở Về và Chính Luận Trần Trung Đạo”.
Tuy đa dạng, đa tài... nhưng vị trí vững chãi trong văn học của Trần Trung Đạo vẫn là thơ. Nhiều bài thơ của Trần Trung Đạo được phổ nhạc, chắp cánh thêm cho cảm xúc của anh đi xa hơn, đi tới những góc trời âm vang của YouTube.
Sau đây, xin dẫn ba bài thơ điển hình của Trần Trung Đạo:
- Đổi cả thiên thu tiếng mẹ cười;
- Thưa mẹ chúng con đi;
- Giấc mơ nhỏ của tôi.
*
Đổi Cả Thiên Thu Tiếng Mẹ Cười
Nhắc chiếc phone lên bỗng lặng người
Tiếng ai như tiếng lá thu rơi
Mười năm Mẹ nhỉ, mười năm lẻ
Chỉ biết âm thầm thương nhớ thôi
Buổi ấy con đi chẳng hẹn thề
Ngựa rừng xưa lạc dấu sơn khê
Mười năm tóc mẹ màu tang trắng
Trắng cả lòng con lúc nghĩ về
Mẹ vẫn ngồi đan một nỗi buồn
Bên đời gió tạt với mưa tuôn
Con đi góp lá nghìn phương lại
Đốt lửa cho đời tan khói sương
Tiếng Mẹ nghe như tiếng nghẹn ngào
Tiếng Người hay chỉ tiếng chiêm bao
Mẹ xa xôi quá làm sao với
Biết đến bao giờ trông thấy nhau
Đừng khóc Mẹ ơi hãy ráng chờ
Ngậm ngùi con sẽ dấu trong thơ
Đau thương con viết vào trong lá
Hơi ấm con tìm trong giấc mơ
Nhắc chiếc phone lên bỗng lặng người
Giọng buồn hơn cả tiếng mưa rơi
Ví mà tôi đổi thời gian được
Đổi cả thiên thu tiếng mẹ cười
Trần Trung Đạo
(Bài thơ này đã được nhạc sĩ Võ Tá Hân phổ nhạc thành bài hát cùng tên.)
*
Thưa Mẹ Chúng Con Đi
Thưa Mẹ
Chúng con là người Việt Nam lưu lạc
Ngày ra đi không hẹn buổi quay về
Chẳng phải là sương mù sao khóc lúc đêm khuya
Chẳng phải gió sao đời là giông bão
Chẳng phải mây sao miệt mài trôi nổi
Chẳng phải là rừng sao héo úa mỗi tàn thu.
Mười tám năm
Chúng con sống trong âm thầm và chết giữa hoang vu
Biển cả, rừng sâu, non mờ, núi thẳm
Chúng con đi gót chân mòn vạn dặm
Ngơ ngác nhìn nhân loại, tủi thân nhau.
Mười tám năm trời nuôi lớn một niềm đau
Mang một vết thương vẫn còn đang mưng mủ
Khi ngoảnh mặt trông về chốn cũ
Lòng chưa kịp buồn, nước mắt nhỏ trên tay.
Dải đất Việt Nam
Nằm co ro như một kẻ ăn mày
Đang thoi thóp cuộc đời trên góc phố
Như giọt lệ chảy dài nhưng chưa nhỏ
Như chiếc lưng khòm Mẹ gánh cả trời thương.
Chúng con đã hơn một lần có được quê hương
Bãi mía, hàng tre, bờ dâu, ruộng lúa
Bài ca dao ngọt ngào như giọt sữa
Chảy vào hồn theo tiếng Mẹ à ơi
Những cánh diều xưa dây đứt rớt vào đời
Bay lạc lõng bốn phương trời vô định
Chúng con cũng đã bao lần suy niệm
Bốn ngàn năm lịch sử của ông cha
Thuở Hùng Vương
Đi chân đất dựng sơn hà
Bao nhiêu máu đã âm thầm đổ xuống
Khi Trưng Trắc trầm mình trên sông Hát
Chỉ mong giữ tròn trinh tiết với giang san
Trần Bình Trọng chịu bêu đầu để làm quỉ nước Nam
Cũng chỉ vì tấm lòng tha thiết.
Mẹ ơi, trăng còn có khi tròn, khi khuyết
Nhưng tình yêu quê hương chẳng khuyết bao giờ.
Trần Trung Đạo
*
Giấc Mơ Nhỏ Của Tôi
Tôi mơ ước mai này khi thức dậy
Bỗng thấy mình đang đứng giữa quê hương
Con chim nhỏ hót mừng tôi trở lại
Quãng đường quen rực sáng nắng sân trường
Chào cô gái học trò đang tới lớp
Cho tôi làm viên sỏi dưới chân em
Để xào xạc hồn tôi khi mới lớn
Chút men tình năm tháng ấy chưa quên
Chào chị gánh hàng rong qua trước ngõ
Cho tôi làm một chút gió heo may
Để thổi nhẹ lên vai gầy cực khổ
Đời cần lao nước mắt đã đong đầy
Chào bác nông phu ra đồng tát nước
Cho tôi làm bụi cỏ mọc ven đê
Để mỗi sáng thở mùi hương lúa chín
Lỡ mai xa tôi nhớ lối quay về
Chào anh công nhân dệt từng tấm vải
Cho tôi làm con thoi nhỏ trên tay
Để tôi nối hai bờ sông Bến Hải
Nối lòng người vời vợi cách xa nhau
Chào chú bé mục đồng nghêu ngao hát
Cho tôi làm tiếng sáo thổi vi vu
Để được sống thời hồn nhiên đã mất
Của đời tôi trong tuổi ấu thơ buồn
Ôi quê hương, bao giờ tôi trở lại
Đi giữa ngày không sợ bóng đêm đen
Trong giấc ngủ không xích xiềng réo gọi
Câu thơ tình chỉ viết để yêu em.
Trần Trung Đạo
*
Có cách nào để nói ngắn gọn về nhà thơ Trần Trung Đạo? Thực sự, không ai có thể gói hôn một thi sĩ trong vài chữ được.
Tuy nhiên, người viết xin dùng 4 câu trong bài “Tôi Vẫn Nợ Em Một Lời Xin Lỗi” của Trần Trung Đạo để nói lên một hình ảnh đang chảy xiết trong máu tim nhà thơ Quảng Nam họ Trần:
...Đau nhức chảy theo dòng thơ tôi viết
Thu Bồn ơi, trăng nước có còn chăng
Tôi lận đận sớm chiều lo cơm áo
Ngoảnh mặt nhìn bến cũ gió mưa giăng...
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình