Bạn,
Tại miền Trung, trên địa bàn tỉnh Bình Định, có xã Tây Giang thuộc huyện Tây Sơn tập trung nhiều cư dân nghiện ma túy, hơn hai phần ba số dân nghiện này lại chuyên đi đào đãi vàng, và đã có không ít gia đình tan nát vì vàng. Báo Thanh Niên ghi nhận những thảm kịch bi thương tại xã này qua đoạn ký sự như sau.
Trình bày về thực trạng xã Tây Giang, huyện Tây Sơn, Ủy ban xã này cho biết: "Hồi mới phát giác ra vàng ở Bình Giang (1986) cả xã đều đổ xô đi đãi vàng. Sau đó bãi vàng này bị cấm khai thác vào đầu những năm 1990, người dân ở đây đã đi khắp các nơi tìm vàng, đãi vàng. Từ các bãi An Trung (An Khê), Trị An (Đồng Nai), Sông Hinh (Phú Yên) đến các bãi vùng giáp ranh biên giới Lào, Cam Bốt... Gần chục gia đình, chủ yếu ở Thượng Giang, rơi vào cảnh vợ bỏ chồng con tìm đường đến bãi vàng. Còn lại đa phần là đàn ông đi đào đãi vàng ở các bãi xa, vài ba tháng về nhà một lần. Họ đi đào đãi vàng hoặc mua sái về nhà làm. Hiện nay tình trạng này giảm nhiều so với trước kia vì các bãi vàng đều bị cấm khai thác cả rồi".
Bà Bùi Thị Mỹ Bảy, vợ ông Trần Kỳ ở thôn Thượng Giang, từng gia nhập đội quân đãi vàng ở Phước Sơn, Quảng Nam cho biết: "Năm 1996, hai vợ chồng tui bỏ bốn đứa con nhỏ, đứa nhỏ nhất mới 2 tuổi cho bà nội giữ rồi ra bãi vàng Khô Một ở Phước Sơn, Quảng Nam làm thuê. Có một cái trại cho mọi người vào trong đó làm. Đàn em của ông trùm mắc võng ngồi coi chừng, con ruồi bay qua cũng biết chứ đừng nói chuyện gian lận với họ. Được 2 năm tui về, để ổng ở lại...".
Ma lực của vàng gớm lắm. Đã ra đến đó thì chẳng còn ai nhớ đến gì nữa cả, biết chết nhưng vẫn cam tâm lăn vào", anh Trương Công Khoa - trước đây cũng lặn lội đi đãi vàng khắp miền Trung ,rùng mình nhớ lại. Năm 1998, anh Khoa quyết định "rửa tay gác kiếm". Cách đây một năm, anh Khoa ra bãi Khô Một để kéo mẹ vợ và em vợ trở về. Đêm đó, dân nghiện bước vào kề dao cứa cổ, trấn lột hai mẹ con 18 cây vàng, bản thân anh Khoa bị "lột" 1 triệu. Đôi vợ chồng ở cùng xã dùng dằng không đưa đã bị một nhát dao ngay cổ nhưng may không chết. Trong chuyến đi ấy anh gặp lại vợ của Hai Mùi, đang sống với một ông trùm.
Bạn,
Báo Thanh Niên viết tiếp: Rời Tây Giang, phóng viên hỏi ông Mùi: "Liệu chú có tha thứ cho vợ không"" - "Không đời nào. Mà nghe mấy người ở Tả Giang về nói nó (vợ ông) giờ bị cho ra rìa rồi. Xơ xác, tàn tạ lắm, già rồi mà". Còn ông Mai Văn Thái ở Thượng Giang, trước cũng "chinh chiến" ở các bãi vàng ngậm ngùi: "Đi đãi vàng, có tiền đấy nhưng rồi cũng "vào lỗ hà ra lỗ hổng" cả thôi. Ngày trở về, cầm lại cái cày, cái cuốc sao mà khó quá. Giờ cho vàng bảo tôi đi tôi cũng chả ham". Nhưng vàng có ma lực của nó. Cơn sốt vàng ở Tây Giang đã qua từ lâu nhưng vẫn còn âm ỉ. Một số người dân ở Tây Giang vẫn đi đào đãi vàng ở các bãi khác.
Tại miền Trung, trên địa bàn tỉnh Bình Định, có xã Tây Giang thuộc huyện Tây Sơn tập trung nhiều cư dân nghiện ma túy, hơn hai phần ba số dân nghiện này lại chuyên đi đào đãi vàng, và đã có không ít gia đình tan nát vì vàng. Báo Thanh Niên ghi nhận những thảm kịch bi thương tại xã này qua đoạn ký sự như sau.
Trình bày về thực trạng xã Tây Giang, huyện Tây Sơn, Ủy ban xã này cho biết: "Hồi mới phát giác ra vàng ở Bình Giang (1986) cả xã đều đổ xô đi đãi vàng. Sau đó bãi vàng này bị cấm khai thác vào đầu những năm 1990, người dân ở đây đã đi khắp các nơi tìm vàng, đãi vàng. Từ các bãi An Trung (An Khê), Trị An (Đồng Nai), Sông Hinh (Phú Yên) đến các bãi vùng giáp ranh biên giới Lào, Cam Bốt... Gần chục gia đình, chủ yếu ở Thượng Giang, rơi vào cảnh vợ bỏ chồng con tìm đường đến bãi vàng. Còn lại đa phần là đàn ông đi đào đãi vàng ở các bãi xa, vài ba tháng về nhà một lần. Họ đi đào đãi vàng hoặc mua sái về nhà làm. Hiện nay tình trạng này giảm nhiều so với trước kia vì các bãi vàng đều bị cấm khai thác cả rồi".
Bà Bùi Thị Mỹ Bảy, vợ ông Trần Kỳ ở thôn Thượng Giang, từng gia nhập đội quân đãi vàng ở Phước Sơn, Quảng Nam cho biết: "Năm 1996, hai vợ chồng tui bỏ bốn đứa con nhỏ, đứa nhỏ nhất mới 2 tuổi cho bà nội giữ rồi ra bãi vàng Khô Một ở Phước Sơn, Quảng Nam làm thuê. Có một cái trại cho mọi người vào trong đó làm. Đàn em của ông trùm mắc võng ngồi coi chừng, con ruồi bay qua cũng biết chứ đừng nói chuyện gian lận với họ. Được 2 năm tui về, để ổng ở lại...".
Ma lực của vàng gớm lắm. Đã ra đến đó thì chẳng còn ai nhớ đến gì nữa cả, biết chết nhưng vẫn cam tâm lăn vào", anh Trương Công Khoa - trước đây cũng lặn lội đi đãi vàng khắp miền Trung ,rùng mình nhớ lại. Năm 1998, anh Khoa quyết định "rửa tay gác kiếm". Cách đây một năm, anh Khoa ra bãi Khô Một để kéo mẹ vợ và em vợ trở về. Đêm đó, dân nghiện bước vào kề dao cứa cổ, trấn lột hai mẹ con 18 cây vàng, bản thân anh Khoa bị "lột" 1 triệu. Đôi vợ chồng ở cùng xã dùng dằng không đưa đã bị một nhát dao ngay cổ nhưng may không chết. Trong chuyến đi ấy anh gặp lại vợ của Hai Mùi, đang sống với một ông trùm.
Bạn,
Báo Thanh Niên viết tiếp: Rời Tây Giang, phóng viên hỏi ông Mùi: "Liệu chú có tha thứ cho vợ không"" - "Không đời nào. Mà nghe mấy người ở Tả Giang về nói nó (vợ ông) giờ bị cho ra rìa rồi. Xơ xác, tàn tạ lắm, già rồi mà". Còn ông Mai Văn Thái ở Thượng Giang, trước cũng "chinh chiến" ở các bãi vàng ngậm ngùi: "Đi đãi vàng, có tiền đấy nhưng rồi cũng "vào lỗ hà ra lỗ hổng" cả thôi. Ngày trở về, cầm lại cái cày, cái cuốc sao mà khó quá. Giờ cho vàng bảo tôi đi tôi cũng chả ham". Nhưng vàng có ma lực của nó. Cơn sốt vàng ở Tây Giang đã qua từ lâu nhưng vẫn còn âm ỉ. Một số người dân ở Tây Giang vẫn đi đào đãi vàng ở các bãi khác.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình