Bạn,
Tại tỉnh Quảng Ngãi, bên tả ngạn sông Trà Khúc, có 1 xóm quê có địa danh xóm Ghe, một xóm mà du khách ghé nhà nào cũng có thể gặp én. Dân ở đây đặt tên cho xóm này là "nơi mùa xuân làm tổ". Trong mùa Xuân năm nay, những đàn chim én biệt tăm từ tháng 5, tháng 6 lần lượt trở về. Dân trong xóm vui lên vì khi én trở lại là dấu hiệu của những điềm lành. Một phóng viên báo Bình Định viết về loài chim én ở xóm quê này qua đoạn ký sự như sau.
Phóng viên qua cầu Trà Khúc rẽ phải một quãng, đã thấy lác đác trên những ngôi nhà ngói cũ kỹ ấy thấp thoáng những cánh én chao lượn. Đến chân Thiên Ấn, mức độ "lượn" của loài chim này càng dày hơn. Cũng theo cụ Nguyên: "Nó đi đâu biệt tăm từ hôm tháng 5 tháng 6, nay mới trở lại. Hễ nghe âm thanh ríu rít ấy của loài chim là biết Tết sắp đến nơi rồi". Vẫn lời cụ Nguyên: "Tôi sống ở đây gần hết một đời nhưng chưa thấy có loài chim nào thủy chung với Tết như chim én. Nhìn thấy nó là vui. Không hẳn vui vì sắp được ăn Tết mà vui vì những người sống ven sông Trà như tôi đã "trút" được một mối lo về lũ lụt trong năm!". Loài chim én không chỉ kéo cả mùa xuân về lại mà còn xua đi những mối bất an cho những cư dân vùng lũ nữa.
Thời gian gần đây, loài én đột ngột biến mất ở nhiều vùng quê. Không còn nhìn thấy én, mùa xuân vẫn cứ về, song hình như trong thời khắc giao hòa của đất trời giữa năm cũ và năm mới, nhiều người không còn nghe những âm thanh quen thuộc gọi bầy của loài chim vẫn thường mang "điềm lành" ấy nữa. Phóng viên đem thắc mắc ấy hỏi cụ Nguyên, cụ hỏi lại: "Cậu biết vì sao không"", rồi trả lời luôn: "Mỗi năm con người vãi ra ruộng đồng hàng bao nhiêu tấn thuốc trừ sâu, diệt cỏ nên không còn các loài sâu, bướm - loại thức ăn quen thuộc của loài én, nên chúng bỏ ta mà đi. Cũng may là trên vùng quê này, vẫn còn một nơi để chúng trở lại". Vùng quê ấy là xóm Ghe, còn có tên gọi mới là "xóm Én". Người dân nơi đây chủ yếu làm nghề đãi sạn nên loài én đã nhận ra vùng đất này không phải là mối hiểm họa như bao vùng quê khác chăng" Và, chúng đã thực sự mang "điềm lành" ấy đến cho trên 300 cư dân đang sống dọc vùng sông Trà này.
Bạn,
Cũng theo báo Bình Định, không ai ở "xóm Én" biết được loài chim này đã đi biệt tích những đâu suốt 6-7 tháng trời. Họ chỉ biết rằng khi nghe tiếng líu lo là biết chúng trở về và bắt đầu xây tổ, là biết chúng gọi mùa xuân về lại. Hết một mùa đông mà không nghe được tiếng ríu ran gọi bầy quen thuộc ấy thì cũng đồng nghĩa với việc mùa xuân không trở lại.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình