Bạn,
Theo báo Lao Động, tại Thanh Hóa có một làng tên là Nguyệt Viên (có nghĩa là trăng tròn). Cái làng có tên đẹp như thơ ấy nằm ven bờ sông Mã, thuộc xã Hoằng Quang, huyện Hoằng Hoá, tỉnh Thanh Hoá như càng đẹp hơn với những lễ hội mùa xuân truyền thống. Báo LĐ viết về làng này như sau.
Tục truyền thần hoàng làng Nguyệt Viên là một nữ tướng của bà Triệu. Thất trận, người nữ tướng nhảy xuống sông Mã tự vẫn quyết không để sa vào tay giặc. Xác bà trôi đến bến Nguyệt Viên thì dừng lại. Dân làng Nguyệt Viên thương xót vớt bà lên chôn cất, tôn làm thành hoàng. Đêm ấy nhiều nhà ở Nguyệt Viên cùng có một giấc mộng lạ kỳ. Họ thấy một nữ tướng tay cầm gươm, tay cầm dải lụa truyền rằng: Nếu ai kéo đứt được dải lụa này, phía nào dài hơn phía đó sẽ làm ăn, học hành phát đạt. Tục kéo dây có từ ngày đó. Những người kéo dây miệng kêu "hẹ hẹ" nên còn gọi là trò kéo hẹ.
Ngày Tết, sau lễ Phụng Nghinh rước bát nhang ra cửa tam quan, dân làng Nguyệt Viên chia đôi bắt đầu chơi trò kéo hẹ, cờ, phướn tưng bừng. Tiếng trống tùng tùng rộn rã. Mỗi bên có một cô gái trong vai nữ tướng cầm cờ đuôi nheo chỉ huy. Theo hiệu lệnh cờ, các trai tráng tì chân, chống người kéo về phía mình. Sau ba hồi trống thúc giục hai bên phải kéo đứt được sợi dây kéo. Nếu chưa đứt, cả hai bên được bổ sung thêm người. Dây kéo đứt, tiếng hò reo nổi lên vang dậy. Các cụ già trong làng làm giám khảo cuộc thi trịnh trọng đo dây của mỗi bên. Trò kéo hẹ ngày nay của làng Nguyệt Viên được đổi đôi chút. Người ta đánh dấu chính xác điểm giữa chiếc dây kéo và cho chỗ đó dễ đứt hơn. Để phía nào cũng có phần bằng nhau, cũng được làm ăn, học hành phát đạt.
Sau trò kéo hẹ, dân làng Nguyệt Viên kéo về đình làng vào trò thả câu đối. những ai hay chữ trong vùng đều được dự thi. Cuối cùng làng chọn ra ba người có vế đối hay nhất làmtrạng nguyên, bảng nhãn, thám hoa. Các vế đối ra mỗi năm đều khác nhau, hầu hết nói về cảnh, về tình của làng Nguyệt Viên. Vòng đầu để số người tham gia đông, vế ra thường ngắn và dễ. Vòng 2, vòng 3 các vế ra khó dần. Có năm làng không lấy được ai đậu trạng nguyên, bảng nhãn, thám hoa. Vì vế đối ra khó quá: Gái Nguyệt Viên đang độ trăng tròn, ai muốn lấy chọn ngày rằm mang theo mười lăm quan quý.
Các "sĩ tử" đời mới lắc đầu lè lưỡi. Họ gọi câu đối đó là câu đối 60. Nguyệt Viên có nghĩa là trăng tròn. Mười lăm cũng có nghĩa là đêm rằm. Đêm rằm thì trăng mới tròn. Cộng 4 lần 15 thành 60.
Bạn,
Báo LĐ viết tiếp: năm nay năm Quý Mùi có "sĩ tử" láu cá trong làng dò hỏi vế ra của các cụ giám khảo. Nhưng sự bí mật đề thi như cái nụ đào còn đang ẩn trong gió mùa đông. Nó chỉ sẽ nở hồng trong ngày vui mùa xuân ở sân đình làng Nguyệt Viên.
Theo báo Lao Động, tại Thanh Hóa có một làng tên là Nguyệt Viên (có nghĩa là trăng tròn). Cái làng có tên đẹp như thơ ấy nằm ven bờ sông Mã, thuộc xã Hoằng Quang, huyện Hoằng Hoá, tỉnh Thanh Hoá như càng đẹp hơn với những lễ hội mùa xuân truyền thống. Báo LĐ viết về làng này như sau.
Tục truyền thần hoàng làng Nguyệt Viên là một nữ tướng của bà Triệu. Thất trận, người nữ tướng nhảy xuống sông Mã tự vẫn quyết không để sa vào tay giặc. Xác bà trôi đến bến Nguyệt Viên thì dừng lại. Dân làng Nguyệt Viên thương xót vớt bà lên chôn cất, tôn làm thành hoàng. Đêm ấy nhiều nhà ở Nguyệt Viên cùng có một giấc mộng lạ kỳ. Họ thấy một nữ tướng tay cầm gươm, tay cầm dải lụa truyền rằng: Nếu ai kéo đứt được dải lụa này, phía nào dài hơn phía đó sẽ làm ăn, học hành phát đạt. Tục kéo dây có từ ngày đó. Những người kéo dây miệng kêu "hẹ hẹ" nên còn gọi là trò kéo hẹ.
Ngày Tết, sau lễ Phụng Nghinh rước bát nhang ra cửa tam quan, dân làng Nguyệt Viên chia đôi bắt đầu chơi trò kéo hẹ, cờ, phướn tưng bừng. Tiếng trống tùng tùng rộn rã. Mỗi bên có một cô gái trong vai nữ tướng cầm cờ đuôi nheo chỉ huy. Theo hiệu lệnh cờ, các trai tráng tì chân, chống người kéo về phía mình. Sau ba hồi trống thúc giục hai bên phải kéo đứt được sợi dây kéo. Nếu chưa đứt, cả hai bên được bổ sung thêm người. Dây kéo đứt, tiếng hò reo nổi lên vang dậy. Các cụ già trong làng làm giám khảo cuộc thi trịnh trọng đo dây của mỗi bên. Trò kéo hẹ ngày nay của làng Nguyệt Viên được đổi đôi chút. Người ta đánh dấu chính xác điểm giữa chiếc dây kéo và cho chỗ đó dễ đứt hơn. Để phía nào cũng có phần bằng nhau, cũng được làm ăn, học hành phát đạt.
Sau trò kéo hẹ, dân làng Nguyệt Viên kéo về đình làng vào trò thả câu đối. những ai hay chữ trong vùng đều được dự thi. Cuối cùng làng chọn ra ba người có vế đối hay nhất làmtrạng nguyên, bảng nhãn, thám hoa. Các vế đối ra mỗi năm đều khác nhau, hầu hết nói về cảnh, về tình của làng Nguyệt Viên. Vòng đầu để số người tham gia đông, vế ra thường ngắn và dễ. Vòng 2, vòng 3 các vế ra khó dần. Có năm làng không lấy được ai đậu trạng nguyên, bảng nhãn, thám hoa. Vì vế đối ra khó quá: Gái Nguyệt Viên đang độ trăng tròn, ai muốn lấy chọn ngày rằm mang theo mười lăm quan quý.
Các "sĩ tử" đời mới lắc đầu lè lưỡi. Họ gọi câu đối đó là câu đối 60. Nguyệt Viên có nghĩa là trăng tròn. Mười lăm cũng có nghĩa là đêm rằm. Đêm rằm thì trăng mới tròn. Cộng 4 lần 15 thành 60.
Bạn,
Báo LĐ viết tiếp: năm nay năm Quý Mùi có "sĩ tử" láu cá trong làng dò hỏi vế ra của các cụ giám khảo. Nhưng sự bí mật đề thi như cái nụ đào còn đang ẩn trong gió mùa đông. Nó chỉ sẽ nở hồng trong ngày vui mùa xuân ở sân đình làng Nguyệt Viên.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình