Bạn,
Tại miền Bắc VN, có làng cổ Trát Cầu nằm ven dòng sông Nhuệ, Trát Cầu (Tiền Phong, Thường Tín) chuyên nghề làm chăn, gối bông từ mấy trăm năm nay. Mặc dù trải qua nhiều thăng trầm lịch sử nhưng người dân trong làng vẫn cố lưu giữ được những kỹ thuật làm chăn gối đẹp và rất tinh tế. Báo Hà Tây viết về làng này như sau.
Làng Trát Cầu có 4,500 nhân khẩu với trên 900 hộ thì có tới 80% số hộ làm chăn, gối bông, vì vậy, ngay khi vào làng đã thấy được sự nhộn nhịp khẩn trương làm việc của người dân. Những tiếng máy rộn ràng, những bàn tay đưa nhanh thoăn thoắt của thợ làm chăn trên những chiếc máy cào, máy dệt, dàn vi tính tạo ra những tựa bông trắng nõn nà, những chiếc chăn, ga, gối... đủ kích cỡ với nhiều màu sắc đa dạng. Theo cụ Nguyễn Hưng Phúc một cao niên trong làng cho biết thì làng nghề có từ cổ xưa, trải qua nhiều bước chuyển mình nên sản phẩm của Trát Cầu vừa có được cái tinh tế của kỹ thuật truyền thống lại vừa có được cái đặc sắc của công nghệ hiện đại.
Tại miền Bắc VN, có làng cổ Trát Cầu nằm ven dòng sông Nhuệ, Trát Cầu (Tiền Phong, Thường Tín) chuyên nghề làm chăn, gối bông từ mấy trăm năm nay. Mặc dù trải qua nhiều thăng trầm lịch sử nhưng người dân trong làng vẫn cố lưu giữ được những kỹ thuật làm chăn gối đẹp và rất tinh tế. Báo Hà Tây viết về làng này như sau.
Làng Trát Cầu có 4,500 nhân khẩu với trên 900 hộ thì có tới 80% số hộ làm chăn, gối bông, vì vậy, ngay khi vào làng đã thấy được sự nhộn nhịp khẩn trương làm việc của người dân. Những tiếng máy rộn ràng, những bàn tay đưa nhanh thoăn thoắt của thợ làm chăn trên những chiếc máy cào, máy dệt, dàn vi tính tạo ra những tựa bông trắng nõn nà, những chiếc chăn, ga, gối... đủ kích cỡ với nhiều màu sắc đa dạng. Theo cụ Nguyễn Hưng Phúc một cao niên trong làng cho biết thì làng nghề có từ cổ xưa, trải qua nhiều bước chuyển mình nên sản phẩm của Trát Cầu vừa có được cái tinh tế của kỹ thuật truyền thống lại vừa có được cái đặc sắc của công nghệ hiện đại.
Trước 1945, người Trát Cầu làm chăn, gối bông bằng phương pháp thủ công. Để làm một chiếc chăn bông loại tốt phải có hai thợ cùng làm, một ngày chỉ làm được 1-2 chiếc. Hoàn thành một chăn bông phải qua nhiều công đoạn khác nhau, đòi hỏi người thợ phải cần cù, tỉ mỉ và không ngừng sáng tạo. Đầu tiên phải dùng 2 máy quay tay để tách hạt và hoa bông, tạo nên những tựa bông trắng và xốp sau đó dùng sa cán và dây cung bật cho bông tơi dài, trắng nõn nà. Sau khi đã được những tựa bông như ý, người thợ tiếp tục dùng cung lải cho mặt chăn trải dài, rộng tùy theo kích cỡ 1,8m, 2m... Trong khi lải phải quá mỗi chiều 20cm để gấp bìa tạo cho chăn vuông vắn. Lải xong tiến hành teng mặt cho lớp bông tơ bên trên thật mịn và xốp, khi sử dụng giữ được độ ấm cao. Sau khi đã hoàn thành xong quá trình làm bông thì tiếp tục dùng sợi để mạng thành 4 cấp. Quá trình này đòi hỏi phải có kỹ thuật thành thạo và khéo léo để cho mền bông đều, chắc khi sử dụng không bị dãn hoặc cụm bông lại. Tiếp đến dùng bàn xoa bằng gỗ da du có mặt hơi gai để ngọn bông quyện với sợi mạng. Sau khi hoàn thành các khâu thì lồng vỏ, trước khi sử dụng phải tiến hành trần theo lối quả trám hoặc theo các họa tiết trang trí để chăn bền đẹp.
Bạn,
Cũng theo báo Hà Tây, vốn là những người thợ thông minh không ngừng sáng tạo, sau năm 1945, người dân nghèo làng nghề Trát Cầu đã cải tiến những máy dệt tải của Nhật để lại thành những máy làm chăn gối hiệu quả cao, đánh dấu bước chuyển mạnh mẽ của làng nghề từ thủ công sang làm máy móc. Khi có máy, chất lượng chăn nâng cao, sức lao động cũng giảm được một nửa hiệu quả lại cao hơn gấp 2-3 lần. Là một làng nghề có từ lâu đời, người dân Trát Cầu biết kết hợp tinh hoa truyền thống cùng kỹ thuật hiện nay, tạo ra những sản phẩm mỹ thuật, để tồn tại trên 1 thị trường đang diễn ra những cuộc cạnh tranh tử đấu vô cùng cam go và khắc nghiệt.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình