Bạn,
Họ là những cư dân đang tạm cư tại Sài Gòn, không có giấy tờ tùy thân, không có sổ gia đình (trong nước gọi là "hộ khẩu"). Và mặc nhiên, khi lập gia đình, họ lại sinh ra một thế hệ tiếp tục đứng bên lề xã hội, sống một cuộc đời không tên. Báo SGGP ghi nhận về tình cảnh này như sau.
Từ khi cây cầu Ông Lãnh mới hoàn thành và chợ đầu mối Cầu Muối, Cầu Ông Lãnh (quận 1- TPSG) được di dời, khu vực này trông có vẻ thông thoáng và sạch sẽ hơn. Tuy nhiên, vẫn còn đó cảnh bán buôn ồn ào của những người "chạy chợ" hàng rau củ, trái cây dọc hai bên đường Nguyễn Thái Học. Hầu hết họ là dân nghèo. Lúc phóng viên cùng một nữ viên chức ngành xã hội vừa dừng xe, một cô gái bỏ hàng rau củ chạy ù đến hỏi: "Có làm được khai sanh cho con của con chưa cô"" Nữ viên chức này lắc đầu, cô gái tiu nghỉu trở về.
Cô gái ấy là Thái Thị Thảo, gia nhập đội quân bán hàng la - ghim đã mấy năm nay. Dù đã 21 tuổi nhưng trông Thảo bé choắt như đứa trẻ 15, chỉ có đôi mắt và làn da là "từng trải". Ba chết, mẹ có chồng khác, mới lên bảy, Thảo đã ra chợ Cầu Muối bán rau củ kiếm sống, tối về tá túc ở quán cơm Xã hội (phường Cầu Ông Lãnh, quận 1). Đến năm 16 tuổi, Thảo rời quán cơm vì quá tuổi mà chẳng có giấy tờ tùy thân, bắt đầu những tháng ngày lấy "chợ làm nhà, vỉa hè làm chiếu". Thảo quen rồi sống với Trần Thiện Hải, cũng không một tấm giấy lận lưng, và có với nhau một cậu con trai. "Ngày cưới" của hai đứa, bà mẹ chồng làm mâm cơm vái đất trời chứng giám. Hiện nay, Hải đang ở tại một trung tâm để cai nghiện, đứa con gửi mẹ chồng chăm sóc. Thằng nhỏ bị suy dinh dưỡng nặng. Tuy bé có giấy chứng sanh của Bệnh viện Từ Dũ nhưng không làm được giấy khai sinh vì cha mẹ nó không có giấy tờ. Trong suy nghĩ của Thảo, việc làm giấy khai sinh cho con chỉ là nghe người ta bảo phải làm, thế thôi, chứ Thảo đâu hiểu gì về quyền lợi pháp lý.
Còn ông Nguyễn Văn Hòa, 46 tuổi thì lại khác. Ông hàng ngày đẩy xe rau quả thuê. Bà Lan, vợ ông, bán rau củ ở vỉa hè khu chợ Cầu Muối. Ông bà có với nhau bốn đứa con, đứa lớn 10 tuổi, đứa bé lên 6. Gia đình 6 người thuê căn phòng nhỏ gần đó tá túc. Hơn 10 năm trước, ông Hòa cũng có nhà ở quận 1. Nhà cháy. Giấy tờ tùy thân cũng thành tro, ông cũng không nghĩ đến chuyện đăng ký lại giấy tờ cũng như đăng ký khai sinh cho các con. Khi phóng viên hỏi: "Sao ông không làm giấy khai sinh cho các em đi học"". Ông Hòa thờ ơ trả lời: "Vợ chồng tui làm quần quật từ sáng sớm tới tối mịt, kiếm được cho chúng cái ăn là may lắm rồi chứ hơi đâu mà lo đến ba cái chuyện giấy tờ chi cho rắc rối". Bốn đứa con đi học lớp phổ cập được vài hôm, lớp học giải tán, thế là chúng gia nhập vào đội quân bán giấy dò kết quả xổ số.
Bạn,
SGGP viết tiếp: "Những trường hợp trên không phải là hiếm tại TPSG. Tương lai của đứa trẻ sẽ mịt mù vì chưa được xã hội công nhận là Chúng sẽ không được đến trường học như bao trẻ khác mà chỉ được học ở những lớp tình thương, phổ cập. Theo 1 nhân viên xã hội - Hội Bảo trợ trẻ em TPSG, với trường hợp có giấy tờ thì sẽ dễ dàng xin việc ở các công ty hay cơ sở sản xuất luôn có công việc ổn định. Những trường hợp còn lại thì chỉ vào được các cơ sở nhỏ, lắm lúc được nhận chỉ vì lòng hảo tâm, và thường thì thù lao rất thấp, không ổn định. Cuối cùng, chịu không nổi, chúng phải trở lại kiếp lang thang, dùng sức lao động để kiếm sống."
Họ là những cư dân đang tạm cư tại Sài Gòn, không có giấy tờ tùy thân, không có sổ gia đình (trong nước gọi là "hộ khẩu"). Và mặc nhiên, khi lập gia đình, họ lại sinh ra một thế hệ tiếp tục đứng bên lề xã hội, sống một cuộc đời không tên. Báo SGGP ghi nhận về tình cảnh này như sau.
Từ khi cây cầu Ông Lãnh mới hoàn thành và chợ đầu mối Cầu Muối, Cầu Ông Lãnh (quận 1- TPSG) được di dời, khu vực này trông có vẻ thông thoáng và sạch sẽ hơn. Tuy nhiên, vẫn còn đó cảnh bán buôn ồn ào của những người "chạy chợ" hàng rau củ, trái cây dọc hai bên đường Nguyễn Thái Học. Hầu hết họ là dân nghèo. Lúc phóng viên cùng một nữ viên chức ngành xã hội vừa dừng xe, một cô gái bỏ hàng rau củ chạy ù đến hỏi: "Có làm được khai sanh cho con của con chưa cô"" Nữ viên chức này lắc đầu, cô gái tiu nghỉu trở về.
Cô gái ấy là Thái Thị Thảo, gia nhập đội quân bán hàng la - ghim đã mấy năm nay. Dù đã 21 tuổi nhưng trông Thảo bé choắt như đứa trẻ 15, chỉ có đôi mắt và làn da là "từng trải". Ba chết, mẹ có chồng khác, mới lên bảy, Thảo đã ra chợ Cầu Muối bán rau củ kiếm sống, tối về tá túc ở quán cơm Xã hội (phường Cầu Ông Lãnh, quận 1). Đến năm 16 tuổi, Thảo rời quán cơm vì quá tuổi mà chẳng có giấy tờ tùy thân, bắt đầu những tháng ngày lấy "chợ làm nhà, vỉa hè làm chiếu". Thảo quen rồi sống với Trần Thiện Hải, cũng không một tấm giấy lận lưng, và có với nhau một cậu con trai. "Ngày cưới" của hai đứa, bà mẹ chồng làm mâm cơm vái đất trời chứng giám. Hiện nay, Hải đang ở tại một trung tâm để cai nghiện, đứa con gửi mẹ chồng chăm sóc. Thằng nhỏ bị suy dinh dưỡng nặng. Tuy bé có giấy chứng sanh của Bệnh viện Từ Dũ nhưng không làm được giấy khai sinh vì cha mẹ nó không có giấy tờ. Trong suy nghĩ của Thảo, việc làm giấy khai sinh cho con chỉ là nghe người ta bảo phải làm, thế thôi, chứ Thảo đâu hiểu gì về quyền lợi pháp lý.
Còn ông Nguyễn Văn Hòa, 46 tuổi thì lại khác. Ông hàng ngày đẩy xe rau quả thuê. Bà Lan, vợ ông, bán rau củ ở vỉa hè khu chợ Cầu Muối. Ông bà có với nhau bốn đứa con, đứa lớn 10 tuổi, đứa bé lên 6. Gia đình 6 người thuê căn phòng nhỏ gần đó tá túc. Hơn 10 năm trước, ông Hòa cũng có nhà ở quận 1. Nhà cháy. Giấy tờ tùy thân cũng thành tro, ông cũng không nghĩ đến chuyện đăng ký lại giấy tờ cũng như đăng ký khai sinh cho các con. Khi phóng viên hỏi: "Sao ông không làm giấy khai sinh cho các em đi học"". Ông Hòa thờ ơ trả lời: "Vợ chồng tui làm quần quật từ sáng sớm tới tối mịt, kiếm được cho chúng cái ăn là may lắm rồi chứ hơi đâu mà lo đến ba cái chuyện giấy tờ chi cho rắc rối". Bốn đứa con đi học lớp phổ cập được vài hôm, lớp học giải tán, thế là chúng gia nhập vào đội quân bán giấy dò kết quả xổ số.
Bạn,
SGGP viết tiếp: "Những trường hợp trên không phải là hiếm tại TPSG. Tương lai của đứa trẻ sẽ mịt mù vì chưa được xã hội công nhận là Chúng sẽ không được đến trường học như bao trẻ khác mà chỉ được học ở những lớp tình thương, phổ cập. Theo 1 nhân viên xã hội - Hội Bảo trợ trẻ em TPSG, với trường hợp có giấy tờ thì sẽ dễ dàng xin việc ở các công ty hay cơ sở sản xuất luôn có công việc ổn định. Những trường hợp còn lại thì chỉ vào được các cơ sở nhỏ, lắm lúc được nhận chỉ vì lòng hảo tâm, và thường thì thù lao rất thấp, không ổn định. Cuối cùng, chịu không nổi, chúng phải trở lại kiếp lang thang, dùng sức lao động để kiếm sống."
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình