Bạn,
Trong thời gian gần đây, hiện trạng kinh tế “cung vượt cầu” tại Việt Nam không chỉ diễn ra trong phạm vi sản xuất của nhiều ngành công nghiệp, nông nghiệp, mà ngay cả trong hoạt động dịch vụ đời sống, du lịch, văn hóa, kinh doanh ăn uống. Tại các địa điểm du lịch, khu giải trí, đội quân dịch vụ đã phải cạnh tranh quyết liệt để giành khách hàng, từ người chụp ảnh dạo (ngôn ngữ bình dân gọi là phó nháy), giữ xe cho khách, cho đến các nhà “tiên tri” xem bói tướng... phải vất vả mới “móc” được tiền của du khách. Riêng về chụp ảnh dạo, cái thời hốt tiền nhờ thợ ít khách đông đã qua rồi, khi mà hiện nay phần lớn du khách đều có máy ảnh riêng, và đắt tiền hơn cả máy cơ hữu của các phó nháy. Trong khi đó, do điều kiện hành nghề dễ dàng, vốn liếng bỏ ra không nhiều nên nghề chụp ảnh dạo đã thu hút khá đông các nhiếp ảnh gia tay ngang gặp khó khăn về mưu sinh, không tìm ra việc làm.
Khác với các thợ ảnh tại gia và ảnh viện, thợ chụp ảnh dạo chỉ cần có một chiếc máy ảnh trung bình với giá tiền vừa phải, qua một lớp “đào tạo” ngắn ngày của một “phó nháy” đi trước và một chỗ ngồi ở vườn hoa, công viên, di tích lịch sử hay thậm chí một chỗ “đứng” tại bãi biển là có thể hành nghề được rồi, không phải mất một thời gian dài tu luyện như một số nghề khác. Tuy nhiên họ đã trải qua những thăng trầm nghề nghiệp như ghi nhận sau đây của báo Sài Gòn:
Trong những năm trước đây, với giá cả tương đối bình dân, ít thợ nhiều khách nên thời gian đầu, công việc của họ khá suôn sẻ. Du khách đến các khu nghỉ mát, danh lam thắng cảnh hay đền chùa đếu muốn có một vài tấm ảnh làm kỷ niệm nên việc kiếm tiền đối với họ không phải là khó khăn. Đó là chuyện Một cuộn phim 36 kiểu nhưng các thợ ảnh khéo lắp nên thường được đến 38 kiểu, và phim thường là loại phim “nhà nghề”, giá rẻ hơn so với các loại phim thông thường từ 7.000-10.000đ/cuộn. Và với giá cả bình dân từ 5.000-6.000 đ/kiểu thì thợ ảnh cũng lãi được đến cả trăm ngàn/cuộn. Nhưng thời “hoàng kim” của họ qua đi tương đối nhanh. Nếu như 3-5 năm trước, một thợ chụp ảnh dạo tại Hồ Tây, công viên Thống Nhất, có thể chụp 1-3 cuộn phim/ngày thì hiện nay con số đó chỉ có trong giấc mơ mà thôi. Ngay cả đối với những thợ ảnh ở các khu nghỉ mát nổi tiếng: Sầm Sơn, Sa Pa, Tam Đảo cũng bị lâm vào tình trạng nhiều thợ, ít khách. Tưởng rằng đây là nghề “kiếm được” nên đã có không ít người dấn thân vào nghiệp này khiến số thợ ảnh dạo tại các khu giải trí lâm vào tình trạng cung vượt cầu. Thợ ảnh dạo cũng không được cái may mắn kiếm tiền quanh năm như thợ ảnh viện hay chụp tại nhà mà phải theo mùa vụ, theo tình hình thời tiết. Những ngày nắng quá hay mưa nhiều đều ảnh hưởng đến cuộc sống của họ vì không có khách.
Bạn,
Tiếp xúc với phóng viên, nhiều phó nháy than rằng “ảnh dạo bây giờ chán lắm, nhiều thợ quá nên không kiếm được là bao”, họ cho biết trước kia ngày chụp 1 đến 2 cuộn phim là bình thường, bây giờ nhiều lắm hết được 1 cuộn, hôm nào gặp may được theo cả đoàn khách thì chụp được nhiều hơn, nhưng mà dịp may như vậy cũng không nhiều vì bây giờ hầu như ai cũng mang theo máy ảnh tự động. Tại nhiều nơi, muốn có khách, các phó nháy phải “phục” trước ở khách sạn từ lúc họ đặt chân đến hoặc nhờ người quen báo cho biết sắp có đoàn nào đến nghỉ để “bám” theo. Dù vậy, vẫn có những ngày họ không có khách, dù là một người!
Trong thời gian gần đây, hiện trạng kinh tế “cung vượt cầu” tại Việt Nam không chỉ diễn ra trong phạm vi sản xuất của nhiều ngành công nghiệp, nông nghiệp, mà ngay cả trong hoạt động dịch vụ đời sống, du lịch, văn hóa, kinh doanh ăn uống. Tại các địa điểm du lịch, khu giải trí, đội quân dịch vụ đã phải cạnh tranh quyết liệt để giành khách hàng, từ người chụp ảnh dạo (ngôn ngữ bình dân gọi là phó nháy), giữ xe cho khách, cho đến các nhà “tiên tri” xem bói tướng... phải vất vả mới “móc” được tiền của du khách. Riêng về chụp ảnh dạo, cái thời hốt tiền nhờ thợ ít khách đông đã qua rồi, khi mà hiện nay phần lớn du khách đều có máy ảnh riêng, và đắt tiền hơn cả máy cơ hữu của các phó nháy. Trong khi đó, do điều kiện hành nghề dễ dàng, vốn liếng bỏ ra không nhiều nên nghề chụp ảnh dạo đã thu hút khá đông các nhiếp ảnh gia tay ngang gặp khó khăn về mưu sinh, không tìm ra việc làm.
Khác với các thợ ảnh tại gia và ảnh viện, thợ chụp ảnh dạo chỉ cần có một chiếc máy ảnh trung bình với giá tiền vừa phải, qua một lớp “đào tạo” ngắn ngày của một “phó nháy” đi trước và một chỗ ngồi ở vườn hoa, công viên, di tích lịch sử hay thậm chí một chỗ “đứng” tại bãi biển là có thể hành nghề được rồi, không phải mất một thời gian dài tu luyện như một số nghề khác. Tuy nhiên họ đã trải qua những thăng trầm nghề nghiệp như ghi nhận sau đây của báo Sài Gòn:
Trong những năm trước đây, với giá cả tương đối bình dân, ít thợ nhiều khách nên thời gian đầu, công việc của họ khá suôn sẻ. Du khách đến các khu nghỉ mát, danh lam thắng cảnh hay đền chùa đếu muốn có một vài tấm ảnh làm kỷ niệm nên việc kiếm tiền đối với họ không phải là khó khăn. Đó là chuyện Một cuộn phim 36 kiểu nhưng các thợ ảnh khéo lắp nên thường được đến 38 kiểu, và phim thường là loại phim “nhà nghề”, giá rẻ hơn so với các loại phim thông thường từ 7.000-10.000đ/cuộn. Và với giá cả bình dân từ 5.000-6.000 đ/kiểu thì thợ ảnh cũng lãi được đến cả trăm ngàn/cuộn. Nhưng thời “hoàng kim” của họ qua đi tương đối nhanh. Nếu như 3-5 năm trước, một thợ chụp ảnh dạo tại Hồ Tây, công viên Thống Nhất, có thể chụp 1-3 cuộn phim/ngày thì hiện nay con số đó chỉ có trong giấc mơ mà thôi. Ngay cả đối với những thợ ảnh ở các khu nghỉ mát nổi tiếng: Sầm Sơn, Sa Pa, Tam Đảo cũng bị lâm vào tình trạng nhiều thợ, ít khách. Tưởng rằng đây là nghề “kiếm được” nên đã có không ít người dấn thân vào nghiệp này khiến số thợ ảnh dạo tại các khu giải trí lâm vào tình trạng cung vượt cầu. Thợ ảnh dạo cũng không được cái may mắn kiếm tiền quanh năm như thợ ảnh viện hay chụp tại nhà mà phải theo mùa vụ, theo tình hình thời tiết. Những ngày nắng quá hay mưa nhiều đều ảnh hưởng đến cuộc sống của họ vì không có khách.
Bạn,
Tiếp xúc với phóng viên, nhiều phó nháy than rằng “ảnh dạo bây giờ chán lắm, nhiều thợ quá nên không kiếm được là bao”, họ cho biết trước kia ngày chụp 1 đến 2 cuộn phim là bình thường, bây giờ nhiều lắm hết được 1 cuộn, hôm nào gặp may được theo cả đoàn khách thì chụp được nhiều hơn, nhưng mà dịp may như vậy cũng không nhiều vì bây giờ hầu như ai cũng mang theo máy ảnh tự động. Tại nhiều nơi, muốn có khách, các phó nháy phải “phục” trước ở khách sạn từ lúc họ đặt chân đến hoặc nhờ người quen báo cho biết sắp có đoàn nào đến nghỉ để “bám” theo. Dù vậy, vẫn có những ngày họ không có khách, dù là một người!
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình