Bạn,
Tại miền Tây Nam phần, tiên phong trong đánh bắt xa bờ chính là nghề câu mực. Một thời, nghề câu mực thu hút đông đảo ngư dân ven biển đồng bằng sông Cửu Long, giải quyết công ăn việc làm cho hàng vạn lao động sau mùa gặt. Vào những ngày biển không trăng, tàu câu mực ra khơi, vì đó là lúc mực xuất hiện nhiều. Đêm nào trời giông bão, biển động, mực "rong chơi" càng nhiều. Thế nhưng, theo năm tháng, nghề này cũng lắm thăng trầm, không ít chủ tàu đã bỏ nghề tìm cuộc mưu sinh khác. Thời gian gần đây, nguồn mực đang hồi sinh ngoài biển Đông. Sau cơn sóng gió nhiều ngư dân đã trở lại với nghề này. Báo Cần Thơ viết về những ngư dân kiếm sống bằng nghề câu mực ngoài biển Đông như sau.
Nghề câu mực xuất hiện tại Bến Tre và các tỉnh ven biển đồng bằng sông Cửu Long vào khoảng năm 1988, rồi phát triển mạnh dần lên đến năm 1997. Cuối năm 1997, sau đại nạn từ cơn bão Linda, nghề đi câu mực bắt đầu đi xuống. Theo thống kê của Sở Thủy sản các tỉnh ven biển đồng bằng sông Cửu Long lúc đó, trong cơn bão Linda, số tàu đi câu mực bị đắm chìm giữa biển Đông chiếm trên 90% trong tổng số tàu bị bão dữ quật ngã, nhất là tàu câu mực xuất xứ từ Cà Mau. Sau cơn bão kinh hoàng ấy, những chủ tàu đi câu mực lại đối mặt với biển thất liên miên, giá mực khô cũng rớt dần từ 120 ngàn đồng/kg xuống còn 70 ngàn- 80 ngàn đồng/ký.
Trước khi có nghề đi câu mực, ngư dân ở ven biển miền Tây hầu như chỉ sống với nghề đi cào, đi te, đánh lưới sỉ, lưới quàng khơi... ven biển. Còn với nghề câu mực, ngư dân đi xa tít mù khơi, lại hoạt động vào ban đêm. Thủ thuật của nghề này là dùng ánh đèn ống típ, mỗi tàu với hàng chục bóng từ trên tàu chông rọi xuống mặt biển, biến biển đêm thành một vùng sáng trắng quanh con tàu. Đó là một hình thức dụ mực đến, vì giữa biển đêm đàn mực rất thích "trửng giỡn" dưới ánh đèn. Lúc ấy, ngồi trên tàu, các ngư dân tha hồ mà thả cần câu câu mực. Đêm nào trời giông bão, biển động, mực "rong chơi" càng nhiều... Nhiều ngư dân cho biết câu mực khỏi phải móc mồi như câu cá. Mồi câu mực là những đoạn dây kim tuyến đủ sắc màu, màu càng sặc sỡ, sức hấp dẫn với mực càng nhiều. Để câu mực, những đoạn dây kim tuyến kia được buộc vào sợi dây gân và phía dưới đó là những lưỡi câu bén ngót.
Giữa biển đêm, qua ánh đèn từ trên tàu chiếu xuống biển, mực bám theo những sợi kim tuyến lung linh mà cứ ngỡ là mồi lạ, chúng sáp vào. Lúc mực vừa sáp vào, người câu liền giựt mạnh cần câu, thế là mực dính vào lưỡi câu. Sáng tạo ra cách tóm mực độc đáo này thuộc các thầy câu mực ở vùng duyên hải miền Trung.
Bạn,
Cũng theo báo Cần Thơ, biển những ngày trời sắp có trăng là lúc mực ngại kéo nhau rong chơi trên biển để trửng giỡn dưới ánh đèn cùng đôi mắt thu đêm của những ngư dân dạn dày sương gió, đã sống và trải qua bao thăng trầm với nghề câu mực.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình