Bạn,
Khi lá thư này đến tay bạn thì tại Việt Nam, thì ngày chính lễ Vu Lan, rằm tháng Bảy âm lịch, đã trôi qua. Nhân mùa Vu Lan, chúng tôi mời bạn nghe câu chuyện về một bà mẹ Miền Trung mà lòng thương con vô bờ đã làm nao lòng một cô gái miền Nam, tự nguyện rời Sài Gòn để làm dâu xứ Huế. Câu chuyện do chính người con dâu kể lại trong báo Phụ Nữ với nội dung như sau.
Khi lá thư này đến tay bạn thì tại Việt Nam, thì ngày chính lễ Vu Lan, rằm tháng Bảy âm lịch, đã trôi qua. Nhân mùa Vu Lan, chúng tôi mời bạn nghe câu chuyện về một bà mẹ Miền Trung mà lòng thương con vô bờ đã làm nao lòng một cô gái miền Nam, tự nguyện rời Sài Gòn để làm dâu xứ Huế. Câu chuyện do chính người con dâu kể lại trong báo Phụ Nữ với nội dung như sau.
Là một cô gái Sài Gòn chính hiệu con nai vàng, tôi lại yêu anh quê ở tận miền Trung xa lơ, xa lắc, trong những năm học chung ở Đại học sư phạm. Khi là bạn trong hai dấu nháy, tôi đã được các bạn nhỏ to nào là con trai Huế phong kiến, cổ hủ, gia trưởng v.v và v.v.
Ra trường, chúng tôi dự định tổ chức đám cưới, bố mẹ tôi hứa cho chúng tôi căn nhà nếu anh có ý định trở lại đất Sài Gòn này. Những ngày ấy tôi thấy anh ít nói hẳn, hay suy tư, anh bảo chưa có ý kiến gì với lời hứa của bố mẹ tôi. Sau cùng anh xin tôi về Huế thăm nhà. Tất nhiên trước đó tôi cũng nghe anh kể hoàn cảnh gia đình anh chỉ còn người mẹ duy nhất, anh mất bố từ khi còn bé. Anh là con đầu và cô em gái cũng đã lấy chồng xa.
Về Huế, anh dắt tôi đi thăm mộ ba anh, giới thiệu bà con, bạn bè anh, xem lăng Tự Đức, lăng Khải Định. Buổi chiều trời mưa, khi chúng tôi đi thăm mấy người bạn của anh về, vừa thấy chúng tôi bị mắc mưa, mẹ anh đã vội đưa chiếc khăn và chai dầu nhị thiên đường bảo tôi lau người và thoa dầu kẻo cảm lạnh. Tiếp đến mẹ anh bảo: Có củ môn sáp vàng, bác mới hâm nóng để trong cái đọi (cái chén) dành cho con, hôm tê bác nghe con nói con thích ăn môn sáp vàng luộc chấm đường, nghe bà nói thế, tôi cảm động nhiều nhiều lắm.
Chiều hôm sau, anh về Hương Trà có việc, đêm đó tôi với mẹ anh ở nhà. Lần đầu tiên trong đời, tôi cảm nhận được nỗi cô đơn của người mẹ già trong chính căn nhà trống vắng của mình, mà có lẽ khi còn trẻ không ai nghĩ đến. Suốt đêm tôi với bà không ngủ, bà kể cho tôi nghe chuyện đời của bà, chuyện ngày xưa thời con gái, chuyện nuôi dạy anh, chuyện bố anh mất và chuyện gần nhất là đã bốn năm nay, cứ 5 giờ chiều mỗi ngày, bà đều đi bộ ra bến xe để xem có đứa con nào về thăm. Ngay cả những ngày trời mưa, bà cũng vẫn mang theo áo mưa ra đón. Bà nói: Sợ có đứa mô về thì có cái mà che, rồi bà tiếp: Hôm tê nghe thằng nớ (anh) sẽ về thăm nhà có dắt theo bạn gái, bác mừng chi lạ. Cả đêm nớ bác có ngủ mô, nằm như ri nì, chộ đồng hồ nhìn trời sáng (đêm đó bác có ngủ đâu, nằm như thế này này, nhìn đồng hồ chờ trời sáng).
Ngày tôi trở lại Sài Gòn, bà cứ nắm lấy tay tôi như sợ tôi biến mất, bà cứ lặp đi lặp lại câu: Con có về ngoài ni nữa không" Lúc ấy, tôi đã ôm hôn bà và bật khóc: Con sẽ ở luôn với bác. Về Sài Gòn, mỗi khi ăn cơm bên cạnh cả nhà đông vui, mỗi đêm nằm ngủ tôi đều nhớ đến mẹ anh và tôi tự hỏi: không biết mẹ anh tự xoay xở ra sao" Tôi đen sự việc kể cho bố mẹ tôi nghe, sau mấy ngày suy nghĩ, bố mẹ tôi khuyến khích động viên: Nếu con thương thì sau đám cưới bố mẹ cho con về Huế ở. Bố mẹ còn mấy em con. Còn mẹ chồng con, ngoài hai đứa ra, chẳng còn ai.
Bạn,
Cũng theo lời kể của người trong chuyện, sau khi người bạn gái tự quyết định trở thành “công dân” thành phố Huế, lúc ấy cậu sinh viên nói: Anh sẽ làm bất cứ điều gì để bù đắp lại tình yêu em dành cho anh, và sự hy sinh của em dành cho mẹ anh.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình