Bạn,
Theo báo Phụ Nữ, Sài Gòn có khoảng 7,000 trẻ em lang thang kiếm sống trên đường phố. Đặc biệt, trong đó trẻ dưới 5 tuổi chiếm khoảng 3% và phần lớn là đi ăn xin. Hàng năm, mỗi mùa bão lụt là trẻ em các tỉnh lại tràn lên thành phố đông hơn. Các trẻ lang thang đến từ Cà Mâu, Bạc Liêu, Hải Phòng, Hà Tây, Thanh Hóa... nhưng đông nhất vẫn là các tỉnh miền Trung. Về thành phần, có thể chia các trẻ lang thang làm ba nhóm: trẻ lang thang kiếm sống một mình, trẻ lang thang cùng với gia đình, trẻ lang thang ban ngày nhưng tối thì về với gia đình. Hàng ngày, các trẻ em này thường tập trung ở các khu vực chợ búa, bến bãi, đền chùa, bãi rác...làm đủ thứ nghề như nhặt rác, đánh giày, bán báo, mì gõ cho đến kiếm sống bằng đi xin ăn. Về chỗ ở, thường các trẻ em thuê chỗ nằm để qua đêm, hoặc theo gia đình ở những xóm lao động, khu tạm cư.. Những trẻ không có tiền thì ngủ ở vỉa hè, công viên.
Trình bày về những nghịch cảnh và sự khốn khổ của trẻ lang thang, báo Phụ Nữ đã ghi nhận như sau: Các trẻ em lao động cực nhọc, thời gian làm việc có khi 10 giờ đến 15 giờ/ngày, ăn uống tiêu xài hết sức tiết kiệm để chắt bóp gửi về quê nhà nuôi mẹ, nuôi cha. Các em có thu nhập trung bình từ 10 ngàn đồng đến 20 ngàn đồng/ngày. Có khoảng 50% trẻ em bỏ nhà đi vì hoàn cảnh gia đình đổ vỡ ly tán, mồ côi. Có những trẻ không tìm ra việc phải đi ăn xin, ăn cắp, dắt mối, buôn bán ma túy, thậm chí có em gái phải bán mình để kiếm sống. Em T, 14 tuổi, người tỉnh Đồng Tháp, bỏ nhà lên Sài Gòn từ năm 10 tuổi, lăn lộn đủ thứ nghề, Cuối cùng T đi bán ma túy “giùm” các anh, rồi bị bắt đưa lên trại số 4. Em X ở tỉnh Bến Tre lang thang trên đường phố nhặt bao ni lông. Đói khát đã khiến em trở thành gái mại dâm năm 12 tuổi, nay đã 17 tuổi, 3 lần vào trại. Do kinh tế khó khăn, mùa màng thất bát nên không ít trường hợp chính cha mẹ đẩy các em ra đường phố kiếm sống. Cụ thể nhất là đội quân trẻ em bán mì gõ, đa phần là các trẻ em miền Trung. Các em làm cho chủ, tiền công tính theo năm. Nhiều chủ lợi dụng sức các em còn nhỏ, bóc lột sức lao động các em tàn tệ. Em Đinh Văn Mê, 13 tuổi, quê ở Quảng Ngãi, được Mái ấm Ánh Sáng đem về nuôi là trường hợp điển hình. Mê mồ côi cha mẹ, bà ngoại đã giao em cho một người đồng hương dắt vào Sài Gòn bán mì gõ, tiền công là 200 ngàn/tháng. Mê luôn bị đánh đập, chịu không nổi phải bỏ trốn. Nhân viên tổ chức xã hội từ thiện nói trên đã gặp em bị đói lả trên vĩa hè. Hay như trường hợp em X, 13 tuổi, Quảng Ngãi, mẹ giao cho một đồng hương dắt vào Sài Gòn bán mì gõ, đã bị chủ hiếp dâm nhiều lần...Em Bùi Thị Lợi, 13 tuổi, cũng quê ở Quảng Ngãi, thì vĩnh viễn ra đi, vì bị hiếp dâm và giết chết.
Bạn,
Cũng theo báo Phụ Nữ, hiện Sài Gòn là nơi có nhiều cơ sở từ thiện nhất VN với 40 cơ sở, nhận trên 1,000 trẻ em. Vào đây, các em được bảo trợ ăn uống, học chữ, học nghề. Trong thời gian các em sống ở các cơ sở được gọi là mái ấm, nơi đây sẽ tìm cách liên lạc với gia đình để đưa các em hồi gia. Tuy nhiên, vấn đề đau đầu là chỉ về được vài tháng, thì hầu hết các em đều quay trở lại thành phố, sang mái ấm khác ở. Một phụ nữ phụ trách câu lạc bộ giúp đỡ trẻ em cơ nhỡ ở ga Sài Gòn cho biết: những em thuộc dạng buồn giận gia đình đi bụi thì rất dễ đưa về. Nhưng những em dạng mồ côi hoặc cha mẹ bỏ bê, thì dẫu cha mẹ nhận về, nhưng các em sống không hạnh phúc lại bỏ đi. Cũng có em sau khi tìm được gia đình thì bố mẹ không nhận với lý do “ở quê khổ quá, thôi để nó ở thành phố cho sướng”. Trong cuộc điều tra mới đây của ngành xã hội, có đến 95% trẻ lang thang kiếm sống đều muốn về sống với gia đình, được đi học. Ước mơ đơn giản như thế mà sao vẫn quá lớn với những đứa trẻ bất hạnh này.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình