Bạn,
Trong một lá thư trước, chúng tôi đã có dịp đề cập tình trạng công an CSVN đòi tiền mãi lộ các xe vận tải, xe khách trên các ngõ đường vào Sài Gòn và trước các cổng ra vào thương cảng. Tệ trạng này không chỉ xảy ra tại Sài Gòn mà cả khắp Việt Nam, nhất là trên tuyến đường từ Nam ra Bắc. Dưới đây là câu chuyện về nỗi đoạn trường xe khách Nam-Bắc do một phóng viên báo Thanh Niên kể lại khi người này đi từ Sài Gòn ra phía Bắc.
Trong một lá thư trước, chúng tôi đã có dịp đề cập tình trạng công an CSVN đòi tiền mãi lộ các xe vận tải, xe khách trên các ngõ đường vào Sài Gòn và trước các cổng ra vào thương cảng. Tệ trạng này không chỉ xảy ra tại Sài Gòn mà cả khắp Việt Nam, nhất là trên tuyến đường từ Nam ra Bắc. Dưới đây là câu chuyện về nỗi đoạn trường xe khách Nam-Bắc do một phóng viên báo Thanh Niên kể lại khi người này đi từ Sài Gòn ra phía Bắc.
Chủ xe đò mà chúng tôi (phóng viên) đi từ Sài Gòn ra Bắc Giang là người đã có gần 20 năm lái xe đường dài. Ông nói: Vì không muốn đi làm thuê chứ kiếm tiền còn khổ hơn một chủ xe ôm. Hôm khởi hành, xe chuẩn bị lăn bánh thì một nhân viên của trạm xăng dầu Hiệp Phước, Thủ Đức, Sài Gòn, đến đập cửa xe của ông đòi tiền bến. Ông chủ xin bớt 10 ngàn đồng, người kia cự nự một lúc mới chịu nhận tiền. Qua khỏi trạm 2, xe dừng lại trước khu du lịch Suối Tiên đón một người khách đi Huế thì có một thanh niên dữ dằn đến xin 5 ngàn đồng ăn cơm. Thấy chúng tôi ngạc nhiên, ông giải thích: Tụi nó là cò. Nếu không có tiền thì lần sau đến đây, chúng nó đập bể kính xe.
Đêm xe qua Sông Gianh (Quảng Bình), chủ xe phải chi đến 150 ngàn đồng trong khi giá vé chỉ có 50 ngàn đồng. Ông nói: Nếu không lót tay thêm năm chục thì nó cho mình đợi, chẳng biết đến lúc nào sang sông được. Còn năm chục nữa chi cho lơ ở bến phà. Những khoản chi đó cộng với tiền lót đường qua các chốt cảnh sát giao thông, lệ phí cầu đường đều được các chủ xe tính toán và sau đó, tận thu vào hành khách.
Ở các bến xe, thực tế đều có niêm yết công khai giá vé đi các nơi nhưng hầu như rất ít xe đò chờ đón những người mua vé. Họ cứ cho xe khởi hành và la cà suốt dọc đường đón khách chợ đen. Xe đi từ thị xã Bắc Giang vào Sài Gòn giá vé là 180 ngàn đồng nhưng ngay tại điểm xuất phát chủ xe lấy 120 ngàn đồng, thậm chí khách cò kè xuống chín chục, một trăm cũng được. Với lộ trình hàng ngàn cây số và không chắc chắn an toàn, hầu như chỉ có những người nghèo khi có việc đi lại mới chọn xe đò. Bà con bước lên xe với những hành lý lỉnh kỉnh và trả giá từng đồng. Nhưng luật của nhà xe cũng không có gì lạ, tiền nào của nấy. Vì không có một khung giá nhất định nên sinh ra cãi vả, căng thẳng trên từng cây số. Nhiều người bước lên xe không hỏi giá trước, đến lúc chủ xe thu giá cao mới té ngửa và đòi xuống.
Lượt đi, lúc xe chúng tôi đến Nha Trang thì đã 19 giờ nhưng nhà xe vẫn kiên nhẫn dừng lại bên đường gần nửa tiếng để chờ một hành khách buôn chuyến đường dài đi thu gom chó. Cước phí 1 lồng chó 90 kg đến Hà Nội được thỏa thuận là 80,000 đồng. Buổi sáng, khi xe rời khỏi Tam Quan Bình Định, lái xe và phụ xế cãi nhau kịch liệt vì có một hành khách muốn mang theo con mèo về Hà Tây. Phụ xế sợ xui nhưng lái xe nói: Xui xẻo gì, miễn có tiền. Lượt về, đồng hành với chúng tôi là lợn. Có ít nhất hơn 100 con lợn được nhốt trong rọ và chất đầy dưới hầm xe. Đến mỗi chặng đường, trong lúc phụ xế cầm thanh đi thăm sức khỏe các lốp xe thì chủ nhân tranh thủ mở nấp hầm cho chúng ăn. Những ngày hôm ấy, không thấy các chốt kiểm dịch động vật hỏi han gì.
Bạn,
Cũng theo ghi nhận của báo Thanh Niên, do phải nộp quá nhiều khoản tiền mãi lộ dọc đường đi nên chủ xe phải chở số khách vượt quá số nghề ngồi, chở hàng vượt quá trọng tải, chở thêm súc vật. Bài toán của chủ xe được giải ra nhưng hành khách thì lãnh đủ: tiền bạc, sức khỏe và tính mạng nữa.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình