Bạn,
Theo báo quốc nội, người sành ăn đến phố cổ Hội An, tỉnh Quảng Nam, không chỉ thưởng thức cao lầu, cơm gà, hến trộn, bánh vạc, bánh ít lá gai... mà còn tìm ăn một chén mè đen mà tiếng Quảng Đông của Trung Hoa) gọi là "chí mà phủ", một món chè đen mịn, sền sệt, thơm phức, không chỉ là vì hương vị lạ, đặc biệt của nó, mà còn tìm thấy nét cổ kính của phố cổ qua món ăn và con người.. Cũng tại phố cổ này, có một ông lão 92 tuổi, 60 năm quẩy gánh chè mè đen.. Cũng chừng ấy năm, tiếng rao của ông đã ăn sâu vào tâm thức người Hội An, hình ảnh của ông cùng món chè mè đen đặc biệt nay đã trở thành một phần hồn phố cổ. Báo Người Lao Động ghi nhận về ông lão này qua đoạn ký sự như sau.
"Chí mà phủ", "chí mà phủ...!" Dù mưa hay nắng, tiếng rao ấy đều đặn vang lên lúc 6 giờ sáng mỗi ngày. Bắt đầu từ con hẻm nhỏ trên đường Phan Châu Trinh (Hội An), gánh chí mà phủ của lão ông Ngô Thiếu rong ruổi khắp phố cổ rồi dừng lại ở một góc yên tĩnh trên đường Nguyễn Trường Tộ. Đây là gánh chí mà phủ "thâm niên" nhất, duy nhất còn sót lại trên phố Hội. Theo cắt nghĩa của ông Ngô Thiếu, chí mà phủ là tiếng Quảng Đông (Trung Quốc), có nghĩa là chè mè đen. Đơn giản như vậy, nhưng ít có ai biết được câu chuyện về gánh hàng rong đã 60 tuổi của ông. Theo chân những lưu dân người Hoa đến Hội An làm ăn vào những năm đầu thế kỷ 20, ông Thiếu từng đi làm công cho một gia đình người Hoa ở đây và học lóm được "bí quyết" nấu chí mà phủ. Bước qua tuổi 30 thì lấy vợ - một thôn nữ người Điện Bàn - Quảng Nam. Vợ chồng lam lũ suốt ngày chẳng đủ cái ăn. Trong một đêm vắt tay lên trán, ông Thiếu bất ngờ reo lên sung sướng trước sự ngỡ ngàng của vợ. Sáng mai, ông lật đật xuống chợ mua đường bát, mè đen, rau má, lá mơ, thục địa... về chế biến rồi cho vào nồi nấu chín. Gánh chí mà phủ của ông ra đời từ đó, nuôi sống cả gia đình. Bốn người con ông ăn học thành tài cũng từ gánh chí mà phủ ấy.
Phóng viên tròn xoe mắt khi biết ông Ngô Thiếu nay đã qua tuổi 92, tuổi mà với rất nhiều người phải nhờ đến cháu con đút cơm đút cháo, còn ông mỗi ngày vẫn đều đặn trên vai gánh chí mà phủ. "Tuổi già rồi, cũng có của ăn của để rồi, sao ông không nghỉ cho khỏe"", phóng viên hỏi. Ông Thiếu ném về phía tôi cái nhìn khó chịu: "Ai nói tôi già" Già mà thức dậy lúc 4 giờ sáng, nấu chè rồi đi bán rong tới 2 giờ chiều à" Tôi bán chí mà phủ được... 60 năm rồi đó. Lão mà nghỉ thì người Hội An biết mua chè này ở đâu"!" Ừ nhỉ, 60 năm, chiếc đòn gánh giờ đã mòn nhẵn và đôi thùng thiếc đựng chè đã xỉn đen tự bao giờ, ám khói, ám cả màu thời gian.
Bạn,
Cũng theo báo NLĐ, nơi ông Thiếu đặt gánh chè, khách mua lúc nào cũng đông. Chí mà phủ của ông nay đã trở thành món ăn mỗi sáng của người Hội An, đặc biệt là trẻ em. Mỗi ngày, ông Thiếu bán được hơn 100 chén (hoặc bịch), mỗi chén/bịch 1 ngàn đồng Hình ảnh một ông lão đội nón rộng vành, giọng lơ lớ "chí mà phủ"... đã trở nên thân thuộc lắm rồi. Một ngày vắng ông trên phố, người Hội An cảm thấy như thiếu một thứ gì.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình