Bạn,
Theo báo Tuổi Trẻ, tại xã Quế Hiệp, huyện Quế Sơn thuộc vùng cận sơn của tỉnh Quảng Nam, có hai thầy giáo già dạy tiểu học sau khi mất đã được học trò cũ gom tiền xây mộ. Những người học trò này thuộc nhiều thế hệ, đã theo học với hai vị thầy nói trên từ trước 1945 cho đến những năm thập niên 70. Điều đáng nói là dân xã rất nghèo thế nhưng rất họ quý trọng các thầy giáo tận tụy với nghề. Vào ngày khánh thánh mộ, trời mưa lớn, rất đông học trò cũ của ba thế hệ đã có mặt, thắp hương để tưởng nhớ đến thầy cũ. Chuyện những học trò nghèo miền núi Quảng Nam xây mộ thầy đã được một phóng viên báo TT ghi lại qua đoạn ghi chép như sau.
Theo báo Tuổi Trẻ, tại xã Quế Hiệp, huyện Quế Sơn thuộc vùng cận sơn của tỉnh Quảng Nam, có hai thầy giáo già dạy tiểu học sau khi mất đã được học trò cũ gom tiền xây mộ. Những người học trò này thuộc nhiều thế hệ, đã theo học với hai vị thầy nói trên từ trước 1945 cho đến những năm thập niên 70. Điều đáng nói là dân xã rất nghèo thế nhưng rất họ quý trọng các thầy giáo tận tụy với nghề. Vào ngày khánh thánh mộ, trời mưa lớn, rất đông học trò cũ của ba thế hệ đã có mặt, thắp hương để tưởng nhớ đến thầy cũ. Chuyện những học trò nghèo miền núi Quảng Nam xây mộ thầy đã được một phóng viên báo TT ghi lại qua đoạn ghi chép như sau.
Dẫn phóng viên thăm mộ thầy, ông Trần Xuân Mai, 67 tuổi, thành viên trong ban vận động xây mộ cho thầy Trần Tự và Võ Duy Dương, kể: "Công ơn của hai thầy đối với dân Quế Hiệp lớn lắm. Tính đến ngày hai thầy nghỉ dạy, thầy Tự nghỉ dạy năm 1982, còn thầy Dương sau năm 1975, mỗi thầy ít nhất cũng dạy cái chữ cho ba thế hệ ở đây." Đưa phóng viên đến thăm ngôi mộ thầy Trần Tự kề bên chân núi Hòn Tàu cao ngất, anh Trần Đắc Quý, thôn Đại Lộc, lớp học trò thứ ba của hai thầy, nói: "Quê xứ ni nghèo, người học hành đỗ đạt cao, người làm quan chức hay giàu có ở xứ người gần như không có. Nhưng việc trọng thầy, quý thầy ở đây thì khỏi nói. Ngày khánh thành mộ của hai thầy, ngày 20 tháng 11/1993, trời mưa lớn, thế mà người đi dự vẫn cứ đông đầy, đến phần truy điệu ai cũng sa nước mắt, tựa như ngày đưa đám hai thầy."
Quê nghèo, các nghĩa địa ở Quế Hiệp toàn là mộ đất. Bởi thế, việc học trò chung nhau xây mộ cho thầy càng có ý nghĩa. Cũng thế, từ trong nghèo khó, thiếu thốn ngày ấy, càng nghĩa tình biết bao với những món quà mọn, hộp sữa, cân đường, quả cam, nải chuối, của học trò mang đến biếu hai thầy trong lúc ốm đau. Ông Mai rưng rưng nhắc lại: Hai thầy nghèo lắm, vị nào cũng dạy học gần 50 năm nhưng không vị nào có được lương hưu. Hai thầy cùng ra đi trong lúc cuộc sống đầy khó khổ. Ông Đinh Hữu Hoàng, lớp học trò thứ hai, dẫn phóng viên thăm mộ thầy Võ Duy Dương ở chân núi Hòn Độn. Anh Võ Nam đang cày ruộng bên chân núi, dừng trâu chào hỏi: Anh đưa anh đây đi viếng mộ thầy đó hả" Anh ở đâu về, Sài Gòn hay Đà Nẵng. Viếng mộ thầy. Thật ấm áp tình nghĩa và cũng đầy trân trọng cái cụm từ mà người dân Quế Hiệp đã dùng để tỏ lòng với những vị thầy mà họ quý kính. Ông Hoàng giải thích: mộ thầy Dương (cũng như mộ thầy Tự) tuy nằm tận chân núi nhưng lớp học trò sống xa quê hễ có dịp về là ghé đến viếng mộ. Một thầy Dương nằm ở ngay chân núi, nơi nương rẫy tiếp giáp với rừng cây, giữa mênh mông vắng lặng của rẫy rừng.
Bạn,
Cũng theo ghi nhận của phóng viên báo TT, hai chữ Hương sư được khắc trước tên của mỗi thầy trên bia đá. Phóng viên báo TT viết: "Hương sư, thầy giáo làng, ấy là người khẩn khai, vỡ vạc tâm hồn và trí tuệ cho đàn trẻ, những người chủ tương lai của một đất nước. Với cấp bằng primaire, tiểu học Pháp Việt mà hai thầy có được (thầy Dương thi đậu năm 1928, thầy Tự năm 1941), hai thầy đã miệt mài gieo trồng cái chữ không mỏi mệt nơi mảnh đất quê nghèo này." Giữa đồi núi mù sương, phóng viên rưng rưng đọc: "Suốt đời thầy tận tụy với nghề dạy học, đã để lại trong lòng mọi người sự thương nhớ và kính trọng sâu sắc. Chúng tôi lập bia mộ này để tỏ lòng biết ơn công đức của thầy..."
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình