Bạn,
Theo báo Lao Động, đã hai tháng rồi sông Hương đổi màu bất thường. Từ một dòng xanh trong khắc sâu vào ký ức những người yêu Huế biến thành một dòng đỏ đục đặc sánh đầy ám ảnh. Những ngày đầu còn bình tĩnh. Sau những trận mưa lũ, sông Hương vẫn mang tải màu đỏ vàng chừng đôi ba ngày rồi xanh trong trở lại. Nhưng đến nay, sau hơn 60 ngày đêm, ngay cả trong chuỗi ngày nắng ráo, màu đỏ đục nhuộm bẩn dòng Hương vẫn lì lợm không chịu nhạt phai, thì quan tâm của con người dành cho con sông cũng lớn dần, từ lo lắng, buồn phiền đến đau khổ. Báo LĐ đã viết như sau.
Thư gửi Báo Lao Động của Thanh Nhã, chủ hiệu sách Tường Tâm nằm cạnh bờ sông đã viết rằng chị không thể hình dung nổi có một ngày "sông Hương của mình" không còn trong xanh nữa. Vậy mà điều dễ sợ đó đang xảy ra. Mỗi ngày, chị vẫn khơi tìm một chút thanh thản giữa đời thường bất an bằng cách nhìn ngắm dòng Hương trong phút chốc. Rứa mà chừ đối mặt với con sông, cảm giác bất an lại thay cho niềm thanh thản. Chị bỗng hiểu ra chính độ xanh trong kỳ diệu của con sông đã làm bình tâm con người soi bóng vào sông. Bây giờ thì chị chẳng thể soi bóng mình vào chiếc gương bị tẩy bỏ lớp tráng thuỷ xanh biếc mỏng manh ấy nữa. Chị thảng thốt nhận ra mình đã nhuốm bệnh cùng dòng sông và thiết tha muốn biết vì sao như thế" Cô Susan Beauline từ phố cổ Beynac miền nam nước Pháp, người đã viết sách hướng dẫn du lịch Việt Nam, nôn nóng với những câu hỏi nghề nghiệp: Trong lịch sử thành phố Huế đã bao giờ sông Hương gặp tai hoạ như lần này" Chuyển biến của tự nhiên hay tác động của con người" Thiệt hại của ngành du lịch" Biện pháp nào mang trả màu xanh cho dòng sông xanh"...
Với dân Huế khó tính, ly càphê buổi sáng, cốc bia buổi chiều không thể "bạ đâu ngồi đó". Hàng quán họ chọn ngồi thường xuyên, ngoài nhiều lý do chung chung, có yêu cầu quan trọng: Thấy được sông Hương. Hơn thế, nhìn thấy được con sông trong khuôn hình đẹp. Nhà hàng Thiên Thai bên Công viên Tứ tượng, sân thượng khách sạn Hương Giang, sân thượng Trung tâm Dịch vụ Festival cạnh chân cầu Phú Xuân... là những điểm "đạt chuẩn sông Hương". Phóng viên chọn nhà hàng Thiên Thai để hẹn gặp tiến sĩ Hồ Ngọc Phú, nguyên Giám đốc Ban Quản lý dự án sông Hương, nay là tư vấn của tỉnh TT-Huế về các dự án thủy lợi. Những ngày này, vẫn đông người đến ngồi ở "Thiên Thai" và một trong những đề tài thời sự là sắc màu của dòng sông. Ông Phú cho rằng nguyên nhân nước sông Hương nhuốm đỏ đã rõ ràng. Đó là do người chứ không phải tự nhiên. Trước đây, sau mưa lũ sông Hương có đục nhưng trong lại ngay vì lượng bùn dạng hạt từ thượng nguồn bị cuốn về không đáng kể. Mưa lũ chỉ làm xói lở bề mặt các triền suối, sông và những nơi này chủ yếu là cát sỏi chứ không còn nhiều đất sét. Nhớ năm 2000, sông Hương cũng bị nhiễm đục khá dài ngày trong mùa mưa. Ấy là do việc cày vỡ núi đồi trên thượng nguồn để mở rộng vùng nguyên liệu mía cho Nhà máy đường KCP mà nay đã dời vào Phú Yên.
Bạn,
Hiện nay, công trình mở đường Trường Sơn đã và đang thải hàng triệu mét khối đất đá xuống sông suối thượng nguồn phía hữu trạch của dòng Hương, lượng đất sét hoà tan rất lớn tạo nên chất huyền phù quánh đặc trôi chảy về xuôi. Và ông Phú không thể trả lời câu hỏi: Sau khi công trình đường Trường Sơn hoàn tất, sông Hương có trong xanh trở lại"
Theo báo Lao Động, đã hai tháng rồi sông Hương đổi màu bất thường. Từ một dòng xanh trong khắc sâu vào ký ức những người yêu Huế biến thành một dòng đỏ đục đặc sánh đầy ám ảnh. Những ngày đầu còn bình tĩnh. Sau những trận mưa lũ, sông Hương vẫn mang tải màu đỏ vàng chừng đôi ba ngày rồi xanh trong trở lại. Nhưng đến nay, sau hơn 60 ngày đêm, ngay cả trong chuỗi ngày nắng ráo, màu đỏ đục nhuộm bẩn dòng Hương vẫn lì lợm không chịu nhạt phai, thì quan tâm của con người dành cho con sông cũng lớn dần, từ lo lắng, buồn phiền đến đau khổ. Báo LĐ đã viết như sau.
Thư gửi Báo Lao Động của Thanh Nhã, chủ hiệu sách Tường Tâm nằm cạnh bờ sông đã viết rằng chị không thể hình dung nổi có một ngày "sông Hương của mình" không còn trong xanh nữa. Vậy mà điều dễ sợ đó đang xảy ra. Mỗi ngày, chị vẫn khơi tìm một chút thanh thản giữa đời thường bất an bằng cách nhìn ngắm dòng Hương trong phút chốc. Rứa mà chừ đối mặt với con sông, cảm giác bất an lại thay cho niềm thanh thản. Chị bỗng hiểu ra chính độ xanh trong kỳ diệu của con sông đã làm bình tâm con người soi bóng vào sông. Bây giờ thì chị chẳng thể soi bóng mình vào chiếc gương bị tẩy bỏ lớp tráng thuỷ xanh biếc mỏng manh ấy nữa. Chị thảng thốt nhận ra mình đã nhuốm bệnh cùng dòng sông và thiết tha muốn biết vì sao như thế" Cô Susan Beauline từ phố cổ Beynac miền nam nước Pháp, người đã viết sách hướng dẫn du lịch Việt Nam, nôn nóng với những câu hỏi nghề nghiệp: Trong lịch sử thành phố Huế đã bao giờ sông Hương gặp tai hoạ như lần này" Chuyển biến của tự nhiên hay tác động của con người" Thiệt hại của ngành du lịch" Biện pháp nào mang trả màu xanh cho dòng sông xanh"...
Với dân Huế khó tính, ly càphê buổi sáng, cốc bia buổi chiều không thể "bạ đâu ngồi đó". Hàng quán họ chọn ngồi thường xuyên, ngoài nhiều lý do chung chung, có yêu cầu quan trọng: Thấy được sông Hương. Hơn thế, nhìn thấy được con sông trong khuôn hình đẹp. Nhà hàng Thiên Thai bên Công viên Tứ tượng, sân thượng khách sạn Hương Giang, sân thượng Trung tâm Dịch vụ Festival cạnh chân cầu Phú Xuân... là những điểm "đạt chuẩn sông Hương". Phóng viên chọn nhà hàng Thiên Thai để hẹn gặp tiến sĩ Hồ Ngọc Phú, nguyên Giám đốc Ban Quản lý dự án sông Hương, nay là tư vấn của tỉnh TT-Huế về các dự án thủy lợi. Những ngày này, vẫn đông người đến ngồi ở "Thiên Thai" và một trong những đề tài thời sự là sắc màu của dòng sông. Ông Phú cho rằng nguyên nhân nước sông Hương nhuốm đỏ đã rõ ràng. Đó là do người chứ không phải tự nhiên. Trước đây, sau mưa lũ sông Hương có đục nhưng trong lại ngay vì lượng bùn dạng hạt từ thượng nguồn bị cuốn về không đáng kể. Mưa lũ chỉ làm xói lở bề mặt các triền suối, sông và những nơi này chủ yếu là cát sỏi chứ không còn nhiều đất sét. Nhớ năm 2000, sông Hương cũng bị nhiễm đục khá dài ngày trong mùa mưa. Ấy là do việc cày vỡ núi đồi trên thượng nguồn để mở rộng vùng nguyên liệu mía cho Nhà máy đường KCP mà nay đã dời vào Phú Yên.
Bạn,
Hiện nay, công trình mở đường Trường Sơn đã và đang thải hàng triệu mét khối đất đá xuống sông suối thượng nguồn phía hữu trạch của dòng Hương, lượng đất sét hoà tan rất lớn tạo nên chất huyền phù quánh đặc trôi chảy về xuôi. Và ông Phú không thể trả lời câu hỏi: Sau khi công trình đường Trường Sơn hoàn tất, sông Hương có trong xanh trở lại"
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình