Giếng Cổ 1 Ngàn Năm
Bạn,
Theo báo quốc nội, tại thị xã Hội An, tỉnh Quảng Nam, có những giếng cổ được các nhà khảo cổ xác định có niên đại xác định khoảng 1 ngàn năm. Tại khu trung tâm phố cổ có bán kính chỉ 0.5 km nhưng có đến 20 cái giếng như thế. Không phải giếng bình thường như ở bất kỳ nơi đâu trên đất nước Việt Nam, giếng cổ Hội An được các nhà nghiên cứu xem như một giá trị văn hóa biểu thị đời sống sinh hoạt của cộng đồng cư dân Champa tại đây từ hơn 10 thế kỷ trước. Báo Quảng Nam ghi nhận về các giếng cổ này như sau.
Cái giếng cổ đầu tiên phải kể đến là giếng Mái nằm ở ngã 5, trước chợ Hội An. Đây là giếng công cộng duy nhất ở phố cổ được lớp mái ngói vảy cá. Hay như giếng Bá Lễ nổi tiếng với nguồn nước thanh mát, mạch ngầm dồi dào, là nguồn nước tốt nhất để chế biến món cao lầu trứ danh phố Hội. Giếng có cấu trúc hình vuông, thành lát gạch, đáy lát gỗ, sâu khoảng 8m. Riêng giếng Đá ở Trà Quế có hình tròn từ đáy lên, quanh miệng hình vuông, bốn góc tường có 4 cây trụ đá vuông và phần chính của giếng được xếp bằng đá. Giếng Đá không chỉ cung cấp nước ngọt mà còn là điểm nhang khói cúng thần vào ngày rằm, mùng một (âm lịch) vì cư sân quanh vùng cho rằng giếng rất linh thiêng...
Theo Trung tâm quản lý bảo tồn di tích Hội An thì giếng Champa được phân bố trong quần thể khu phố cổ theo một hệ thống khá liên hoàn, dọc bờ bắc và nam của sông Thu Bồn, bên bờ các dòng chảy cổ và đảo cù lao Chàm. Hầu hết giếng đều có kết cấu bằng đá hoặc gạch hình "vành khăn" còn gọi là hình "cổ áo". Bên dưới có 4 thanh đà bằng gỗ lim ghép lại thành hình vuông, lòng thành giếng được xây vuông hoặc tròn.Điều kỳ lạ là cho đến hôm nay, người Hội An vẫn sử dụng hầu hết các giếng cổ này vì nước giếng rất trong, sạch và ngọt. Điều này thể hiện trình độ chọn đất hay sự am hiểu phong thủy rất cao của người xưa. Trung tâm phố thị có hệ thống nước máy hẳn hoi, thế mà đa phần người Hội An vẫn mua nước từ các giếng cổ này để nấu ăn. Vào sáng sớm hay chiều tối, những đôi quang gánh hoặc xe ba gác vẫn chở nước tỏa đi khắp các ngả đường. Nhiều nguồn tài liệu cho biết, người Champa xưa đào giếng, ngoài việc phục vụ nhu cầu hàng ngày, còn trao đổi nước ngọt với các thuyền, tàu buôn nước ngoài đến cảng thị Hội An.
Bạn,
Báo Quảng Nam ghi nhận rằng "trải qua tiến trình sử dụng, các lớp cư dân Việt đã tu bổ nhưng kết cấu, chất liệu vẫn không thay đổi. Nhiều cái giếng cổ của cộng đồng người Việt hay người Minh Hương- Trung Hoa tại Hội An có niên đại trên dưới 300 năm cũng đã học theo kỹ thuật làm giếng của người Champa, rõ nét nhất là giếng đình Minh Hương nằm trên đường Phan Châu Trinh."
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình