Bạn,
Cách đây hơn 100 năm, Pháp đã xây một hệ thống hải đăng dọc theo bờ biển Việt Nam. Qua hơn 1 thế kỷ, nhiều thế hệ thợ gác đèn biển đã nối tiếp nhau ứng trực để cho tàu bè trên biển bình yên. Qua lá thư này, mời bạn nghe câu chuyện về đời sống của toán công nhân gác đèn biển tại đảo Kê Gà (Bình Thuận) theo ghi chép của 1 phóng viên Người Lao Động vừa ghé thăm đảo này trong dịp Tết vừa qua.
Cách đây hơn 100 năm, Pháp đã xây một hệ thống hải đăng dọc theo bờ biển Việt Nam. Qua hơn 1 thế kỷ, nhiều thế hệ thợ gác đèn biển đã nối tiếp nhau ứng trực để cho tàu bè trên biển bình yên. Qua lá thư này, mời bạn nghe câu chuyện về đời sống của toán công nhân gác đèn biển tại đảo Kê Gà (Bình Thuận) theo ghi chép của 1 phóng viên Người Lao Động vừa ghé thăm đảo này trong dịp Tết vừa qua.
Đảo như cây nấm khổng lồ mọc từ biển. Lưng chừng đảo có một khoảng bằng phẳng vài trăm mét vuông được làm nơi đặt văn phòng. Ngọn hải đăng cao 41 mét dựng ở đỉnh cao nhất của đảo, trông xa như cây bút thép khổng lồ. Đây là một trong những hải đăng có kiến trúc độc đáo và thuộc hàng lão niên trong toàn bộ hệ thống 75 ngọn hải đăng dọc 3,260 km bờ biển VN. Pháp xây dựng hải đăng này vào năm 1897, đến năm 1899 mới hoàn thành. Đảo chỉ có 7 nam công nhân gác đèn biển. Trưởng trạm Hải đăng Kê Gà Nguyễn Văn Mùi mà anh em gọi là đảo trưởng là người Sài Gòn, sinh năm 1955, theo nghề gác đèn biển 21 năm. Mùi nhất là Lê Văn Thành, ra trạm này từ tháng 5-2001. Nếu ở phòng khách của trạm không có cái bàn thờ đang bày mâm ngũ quả, bánh kẹo và một bình bông cúc, hẳn không nhận ra được không khí tết đã đến với đảo hay chưa. Trạm trưởng Mùi nói: "Ở đây chỉ có đàn ông với nhau nên nó tuềnh toàng một chút. Tết nhất cũng đơn giản thôi vì mấy khi có khách đến, nên gọi là ăn tết thì cũng chỉ tăng thêm chút màu mè cho bữa ăn thế thôi." Thợ máy Lê Văn Hòa góp chuyện: "Chỉ có 7 anh em quanh năm sớm tối có nhau. Ba ngày Tết mình về nhà để anh em khác ở lại đảo cứ thấy áy náy thế nào". Hòa có gia đình ở gần thế mà đã 4 năm rồi ăn Tết ở đảo, Hòa bảo chẳng ăn thua gì với trạm trưởng Mùi: khoảng 15 cái Tết ở đảo.
Bữa cơm Tết đãi khách của trạm được dọn ra ở một chiếc bàn đặt ngay hàng hiên. Phải dọn ăn ở chỗ này thì kíp trực mới có thể cùng tham gia vào bữa ăn, bởi chỉ cần ngước mặt nhìn lên là thấy ngay tình trạng chiếu sáng của ngọn hải đăng. Thùng bia 333 được đem ra. Trạm trưởng Mùi tuyên bố sẽ có ngoại lệ là được uống bia trong bữa ăn hôm nay nhưng chỉ hai người một lon. Anh Mùi giải thích: "Vui quá tôi mới cho uống chút bia chứ nguy hiểm lắm. Hệ thống phát điện và chiếu sáng chạy suốt từ 18 giờ hôm nay tới 6 giờ sáng mai không được phép trục trặc quá 5 phút. Bia bọt vào rồi làm sao mà bảo đảm được trực gác." Đang chuyện trò rôm rả, bỗng trạm trưởng Mùi im lặng nghe ngóng. Thợ máy Hòa vớ đèn pin chạy xuống hầm máy. Thợ trực Thành cũng chạy về hướng chân thắp đèn. Phóng viên NLĐ chạy theo. Phải qua 52 bậc mới lên đến tháp, thêm 184 bậc cầu thang xoắn ốc dựng đứng trong lòng tháp chật hẹp mới đến được nơi có ngọn đèn 1,000 W đang phát ra ánh sáng chói.
Bạn,
Lên đến nơi, phóng viên được anh Thành giải thích rằng ánh sáng trắng từ ngọn đèn này thông qua hệ thống kính khúc xạ quay trên một mâm ly tâm để phát xa 22 hải lý. Chỉ cần đèn có trục trặc, các luồng sáng phát sai nhịp, mâm quay nhanh hoặc chậm đều làm mất tín hiệu quy ước riêng của Kê Gà. Điều này sẽ dẫn đến những tai họa khôn lường cho tàu thuyền đang lưu thông ngoài biển. May sao trục trặc vừa rồi chỉ là do gió đập vỡ một cửa kính lồng vào trong hệ thống phát ra tiếng động lạ, chỉ thay tấm kính là xong. Không hiểu sao sự trục trặc xảy ra ở tít trên cao, gió lồng lồng thế mà vẫn lọt được vào đôi tai trạm trưởng Mùi.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình