Bạn,
Theo báo Thể Thao & Văn Hóa, thời gian gần đây, rất nhiều di tích kiến trúc tại một số thành phố lớn ở VN đã bị hư hại nặng. Nhiều di tích đã biến thành khu tạm cư của dân nhập cư hoặc trở thành sân phơi và bếp của cư dân quanh khu vực của di tích. Báo NÀY đã nêu ra trường hợp lăng Hoàng Cao Khải (một đại quan giữ chức Bắc kỳ Kinh lược sứ thời Pháp thuộc) xây vào cuối thế kỷ 19 bị biến thành sân phơi của cư dân quanh khu vực qua đoạn ghi chép như sau.
Lăng Hoàng Cao Khải tại Hà Nội được một kiến trúc sư người Pháp đánh giá là đã đạt đến trình độ kỹ thuật cao trong nghệ thuật điêu khắc đá của người Việt, và là công trình kiến trúc điêu khắc đá duy nhất còn lại tại Việt Nam. Ở đó, người ta dễ dàng nhận thấy bản sắc kiến trúc trên đá đương thời Việt Nam. Tiếc rằng, di tích kiến trúc này đang trở thành... sân phơi và bếp của người dân sinh sống gần đó.
Lăng Hoàng Cao Khải, di tích đã được công nhận loại A vào năm 1962 nằm tít sâu trong ngõ, xung quanh và hai bên là những căn nhà mới chen vai thích cánh, che khuất bóng dáng của công trình. Một lối vào đã bị bịt kín bằng tường gạch sơ sài, mặc dù 2 linh vật (bằng đá) chầu bên cổng hãy còn nguyên vẹn. Khung xương kiến trúc chỉ còn đôi nét vàng son giữa cảnh hoang tàn, nhếch nhác. Người dân sống xung quanh đã và đang biến khu lăng mộ này thành chỗ phơi quần áo, tập kết phế liệu và chứa đủ thứ rác thải... Có những buổi chiều, phía trong lăng, lại có người nhóm lò nấu cơm, khói bốc lên mù mịt, lẫn với mùi xú uế từ mấy thùng nước rác, chẳng khác gì một căn bếp tồi tàn.
Sử cũ còn ghi lại, vào quãng cuối thế kỷ 19, lăng Hoàng Cao Khải được khởi dựng trên một địa thế rất đẹp, 2 bên còn có 2 lăng của 2 người con trai. Nhưng nay, 2 lăng đó đã mất, không để lại dấu vết do nhà dân lấn chiếm.
Để xây được một khu mộ lăng Hoàng Cao Khải như ngày nay, phu công phải lấy đá xanh từ phủ Quốc Oai, và các hiệp thợ đá nổi tiếng vùng núi Nhồi thuộc huyện Đông Sơn, Thanh Hoá chế tác. Lăng được xây bằng đá, dài 8m, cao 6m. Các cột xà, bẩy, cửa võng, trần tiết và các cột đều được chạm trổ hết sức công phu, tinh xảo. Phía trước lăng có tượng rồng đá, và hàng chục pho tượng quan hầu đứng chầu 2 bên lối vào. Sau lăng còn có đồi nghinh phong (đón gió) cao 20m, trên đồi có nhà bát giác (tám mái), đứng ở đó có thể nhìn được cảnh thành phố.
Tiếc thay, đến lúc này, những hạng mục công trình đó chỉ còn lại trong trí nhớ của người viết sách. Hàng chục pho tượng chầu 2 bên lối vào lăng giờ chỉ còn lại vài pho, nhưng cũng đã sứt sẹo. Phía trong lăng, do người dân đun nấu, khói ám đen kịt đã làm mờ các họa tiết. Khoảng cách giữa các cây cột cũng bị người dân lấy gạch xây bịt kín, không những làm mất đi tính nguyên bản của di tích, mà còn biến nó thành một nhà kho.
Bạn,
Báo TT & VH ghi nhận rằng:“Lăng Hoàng Cao Khải không chỉ là nơi thờ cúng của một người quá cố, mà còn là một di tích quốc gia, một tác phẩm nghệ thuật điêu khắc đá điển hình rất có giá trị. Vì thế, những ai yêu quý di sản dân tộc, nhận biết được chân giá trị của công trình kiến trúc này mới cảm thấy xót xa khi phải chứng kiến thân phận của nó như lúc này.”
Theo báo Thể Thao & Văn Hóa, thời gian gần đây, rất nhiều di tích kiến trúc tại một số thành phố lớn ở VN đã bị hư hại nặng. Nhiều di tích đã biến thành khu tạm cư của dân nhập cư hoặc trở thành sân phơi và bếp của cư dân quanh khu vực của di tích. Báo NÀY đã nêu ra trường hợp lăng Hoàng Cao Khải (một đại quan giữ chức Bắc kỳ Kinh lược sứ thời Pháp thuộc) xây vào cuối thế kỷ 19 bị biến thành sân phơi của cư dân quanh khu vực qua đoạn ghi chép như sau.
Lăng Hoàng Cao Khải tại Hà Nội được một kiến trúc sư người Pháp đánh giá là đã đạt đến trình độ kỹ thuật cao trong nghệ thuật điêu khắc đá của người Việt, và là công trình kiến trúc điêu khắc đá duy nhất còn lại tại Việt Nam. Ở đó, người ta dễ dàng nhận thấy bản sắc kiến trúc trên đá đương thời Việt Nam. Tiếc rằng, di tích kiến trúc này đang trở thành... sân phơi và bếp của người dân sinh sống gần đó.
Lăng Hoàng Cao Khải, di tích đã được công nhận loại A vào năm 1962 nằm tít sâu trong ngõ, xung quanh và hai bên là những căn nhà mới chen vai thích cánh, che khuất bóng dáng của công trình. Một lối vào đã bị bịt kín bằng tường gạch sơ sài, mặc dù 2 linh vật (bằng đá) chầu bên cổng hãy còn nguyên vẹn. Khung xương kiến trúc chỉ còn đôi nét vàng son giữa cảnh hoang tàn, nhếch nhác. Người dân sống xung quanh đã và đang biến khu lăng mộ này thành chỗ phơi quần áo, tập kết phế liệu và chứa đủ thứ rác thải... Có những buổi chiều, phía trong lăng, lại có người nhóm lò nấu cơm, khói bốc lên mù mịt, lẫn với mùi xú uế từ mấy thùng nước rác, chẳng khác gì một căn bếp tồi tàn.
Sử cũ còn ghi lại, vào quãng cuối thế kỷ 19, lăng Hoàng Cao Khải được khởi dựng trên một địa thế rất đẹp, 2 bên còn có 2 lăng của 2 người con trai. Nhưng nay, 2 lăng đó đã mất, không để lại dấu vết do nhà dân lấn chiếm.
Để xây được một khu mộ lăng Hoàng Cao Khải như ngày nay, phu công phải lấy đá xanh từ phủ Quốc Oai, và các hiệp thợ đá nổi tiếng vùng núi Nhồi thuộc huyện Đông Sơn, Thanh Hoá chế tác. Lăng được xây bằng đá, dài 8m, cao 6m. Các cột xà, bẩy, cửa võng, trần tiết và các cột đều được chạm trổ hết sức công phu, tinh xảo. Phía trước lăng có tượng rồng đá, và hàng chục pho tượng quan hầu đứng chầu 2 bên lối vào. Sau lăng còn có đồi nghinh phong (đón gió) cao 20m, trên đồi có nhà bát giác (tám mái), đứng ở đó có thể nhìn được cảnh thành phố.
Tiếc thay, đến lúc này, những hạng mục công trình đó chỉ còn lại trong trí nhớ của người viết sách. Hàng chục pho tượng chầu 2 bên lối vào lăng giờ chỉ còn lại vài pho, nhưng cũng đã sứt sẹo. Phía trong lăng, do người dân đun nấu, khói ám đen kịt đã làm mờ các họa tiết. Khoảng cách giữa các cây cột cũng bị người dân lấy gạch xây bịt kín, không những làm mất đi tính nguyên bản của di tích, mà còn biến nó thành một nhà kho.
Bạn,
Báo TT & VH ghi nhận rằng:“Lăng Hoàng Cao Khải không chỉ là nơi thờ cúng của một người quá cố, mà còn là một di tích quốc gia, một tác phẩm nghệ thuật điêu khắc đá điển hình rất có giá trị. Vì thế, những ai yêu quý di sản dân tộc, nhận biết được chân giá trị của công trình kiến trúc này mới cảm thấy xót xa khi phải chứng kiến thân phận của nó như lúc này.”
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình