Bạn,
Cơn bão Chanchu đã qua được 2 tuần. Ngư phủ của các làng chài dọc miền Trung đã trở lại công việc hàng ngày của mình; chỉ có thân nhân của những người xấu số thì vẫn tiếp tục đợi chờ trong vô vọng. Theo báo quốc nội, chưa có con số thống kê chính xác về thực trạng của từng gia đình có người tử nạn trong bão Chanchu, nhưng có một điều chắc chắn là họ rất nghèo. Cơn bão đã xới tung cái nghèo của họ lên, phơi trần sự khốn khó đến tột cùng của từng số phận. Báo Lao Động ghi nhận tình cảnh của một số gia đình có người thân bị nạn trong cơn bão này qua đoạn ký sự như sau.
Khi chứng kiến cảnh chị Nguyễn Thị Xin, vợ nạn nhân Nguyễn Hoành, ở Nghĩa An (Quảng Ngãi), hốt hoảng như thế nào khi mở thùng đựng gạo mà không còn gạo nữa, phóng viên mới vỡ ra rằng, khi người đàn ông trụ cột trong ngôi nhà này không còn nữa thì cũng đồng nghĩa với việc những hạt gạo trong hũ cũng bắt đầu cạn kiệt. Còn vợ anh Phạm Bình, quận Liên Chiểu, Đà Nẵng, một nách bốn con dại, vẫn luôn ám ảnh về những kỳ "đứt bữa" mỗi khi chồng ra khơi. Giờ anh Bình không về, mỗi bữa ăn trong nhà sẽ bớt đi một chiếc bát, nhưng lại thêm một gánh nặng trĩu vai người đàn bà yếu đuối này: Ai sẽ là người cung cấp tiền hàng tháng để chị đong gạo nuôi con" Mấy ngày qua, bà con hàng xóm và các tổ chức xã hội, các nhà hảo tâm, kẻ ít người nhiều, đã dang tay níu chị lên khỏi miệng vực của tuyệt vọng, song một giải pháp mang tính căn cơ thì vẫn mịt mờ.
Phép tính số học đơn giản của chị Võ Thị Vương ở Nghĩa An, Quảng Ngãi, giúp phóng viên hình dung được phần nào về những "hạt gạo cuối cùng" sau cơn bão đối với những gia đình có người tử nạn trên biển: "Ông xã em đi "bạn", nghĩa là chỉ đổi sức lao động chứ không có vốn, nên mỗi chuyến đi biển suốt 2 tháng trời cũng chỉ được hai triệu đồng. Số tiền ấy mà chia cho 7 miệng ăn, đong gạo còn không đủ, nói gì đến chuyện học hành của mấy đứa con. Còn nhà chị Xin, ở Nghĩa An, Quảng Ngãi, hay tin anh Hoành không về nữa, hàng xóm mới xây tạm chiếc bàn thờ bằng gạch rất nhôm nhoam. Đó là phần "có gạch" duy nhất trong ngôi nhà toàn lá dừa này. Nghèo đến mức, không có một chỗ để thờ chồng thì là chuyện không có gì để nói nữa. Cha anh Hoành, ông Nguyễn Bông, 70 tuổi, nói thêm: "Giờ là mùa khô nên còn lên xuống phần bếp được, chứ sang tháng 9 tháng 10, nước sông dâng lên, ngập nửa bàn thờ này!". Bảy đứa con, hai vợ chồng và bố mẹ già, tất cả 11 người đều "thủ" trong tay 11 chiếc gàu để tát nước ra khỏi nhà mỗi mùa mưa lụt.
Bạn,
Báo Lao Động ghi nhận rằng cái nghèo luôn là bạn đồng hành với chuyện đông con. Càng nghèo lại càng sinh đẻ, càng sinh đẻ lại càng nghèo thêm. Thực trạng này luôn vây bám những gia đình nghèo ở các làng chài. Họ xoay với miếng ăn hàng ngày còn không đủ, lấy gì tích luỹ để làm nhà.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình