Gươm Thần Ở Tây Nguyên
Bạn,
Theo báo Bình Định, trong vùng Trường Sơn - Tây Nguyên còn lưu truyền một truyền thuyết: từ thuở xa xưa, vua Trời có ban cho người hạ giới một thanh gươm thần Pra Khan. Thanh gươm có phép lạ tỏa ra ánh sáng, xẹt ra lửa trong chớp nhoáng rồi tuôn mưa. Có ánh sáng, có nước đời sống con người no ấm, yên vui. Gươm thần Pra Khan mang đến hạnh phúc cho loài người. Vua Chân Lạp bắt được vỏ gươm, vua Chăm bắt được lưỡi gươm. Nhưng vì người thiểu số ở trên Cao Nguyên gần trời hơn, nên vua Trời lại giao gươm thần cho vua Lửa. Vì thế, từ người sắc dân thiểu số, người Chăm đến người Miên đều tôn trọng vua Lửa.
Cũng theo báo Bình Định, biết niềm tin thiêng liêng ấy, vào thời Tây Sơn, trong những ngày cùng em là Nguyễn Lữ đi thuyết phục các bộ tộc miền núi, Nguyễn Nhạc đã tạo nên câu chuyện làm xôn xao dư luận cả vùng núi cao. Chuyện rằng: khi Nguyễn Nhạc lên núi Yên Dương thì bỗng thấy ánh hào quang rực rỡ; càng tới gần, hương càng tỏa bay. Đến nơi, mọi người thấy một thanh gươm sáng bóng, cắm sâu vào tảng đá to. Biết đây là gươm báu trời ban, nhiều người cùng đi với Nguyễn Nhạc lần lượt bước tới, xắn tay, ráng sức mà không ai rút nổi. Cuối cùng, Nguyễn Nhạc ung dung tiến lại gần, đặt bàn tay vào chuôi gươm, nhích nhẹ rút ra dễ dàng trước sự kinh ngạc của mọi người.
Báo Bình Định ghi nhận rằng câu chuyện lan nhanh khắp vùng, người thiểu số tin rằng vua Trời đã trao gươm thần cho ông Nhạc. Từ đấy, ông đi đến đâu, họ theo đến đấy. Các già làng bảo nhau giúp ông voi ngựa. Trai tráng các buôn, phây sắm lao, làm ná, mang gươm tới đầu quân, dựng cờ, đắp lũy, xây dựng chiến khu, chuẩn bị về xuôi sát cánh cùng nghĩa quân Kinh đánh chiếm thành Quy Nhơn. Nguyễn Nhạc không chỉ khéo dùng chính sách dân vận buổi đầu, mà về sau ông ban bố nhiều chính sách khoan hòa với người thiểu số. Khi lên ngôi Hoàng đế, ông phong cho vua Lửa, vua Nước làm Phiên Vương, phong bà vợ người sắc tộc thiểu số làm phi, hậu đãi Bok Kiơm, cung cấp đủ muối, cá khô và các nhu yếu phẩm để người thiểu số có cuộc sống ấm no. Không chỉ ở thời hưng thịnh mà ngay cả sau khi nhà Tây Sơn sụp đổ, nhiều người thiểu số vẫn gắn bó son sắt với nhà Tây Sơn. Con cháu vua Thái Đức và một số tướng lĩnh Tây Sơn vẫn được người sắc dân thiểu số che chở đùm bọc khi bị quân nhà Nguyễn truy lùng gay gắt.
Bạn,
Báo Bình Định cho biết: ở các buôn làng An Khê vẫn lưu truyền phương ngôn "Sa khổng lồ, hồ Ông Nhạc", "Cánh đồng Cô Hầu, đàn trâu Ông Nhạc". Rải rác đó đây, từng tảng đá ông Nhạc ngồi, từng con đèo ông dừng ngựa, từng mé núi ông lập kho, cho đến thành lũy dựng cờ khởi nghĩa, đã đi vào tâm thức dân gian với những ấn tượng đẹp không thể phai mờ.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình