Bạn,
Như VB đã loan tin, từ giữa tháng 8 đến nay, lũ lụt đã tàn phá nhiều địa phương từ miền Bắc đến miền Tây Nam phần Việt Nam. Tại vùng núi miền Bắc, lũ rừng đã gây thiệt hại nặng nề cho nhiều xã của các sắc dân thiểu số, trong đó có xã Tân Nam, tỉnh Hà Giang. Một phóng viên báo Lao Động đã chứng kiến nhiều những cảnh tượng bi thương tại xã này và ghi lại như sau.
Từ thị xã, mất hơn 7 tiếng đồng hồ phóng viên LĐ mới vượt qua gần 200 cây số cheo leo nơi rừng núi để đặt chân đến Tân Nam, một trong những xã bị thiệt hại nặng nề nhất của Hà Giang. Đêm trước, con số người chết nơi đây chỉ là 9, 10 nhưng hôm nay, 6 ngày sau cơn lũ đi qua, một viên chức xã thông báo với phóng viên: Số người chết đã lên tới con số 13... Phóng viên vừa kịp ghi con số 13 người chết trên cuốn sổ tay, thì cái tin có đoàn nhà báo vào bản đã lan khắp nơi. Chỉ thoáng chốc, căn lán nơi phóng viên nghỉ tạm qua đêm đã chật kín người. Ngước lên, trong ánh đèn dầu leo lắt, ảm đạm phóng viên rùng mình khi bắt gặp hàng chục vành khăn để tang, trắng nhoà cả một góc lán. Không ai nói một lời, họ lầm lũi ngồi. Sáng mai, sẽ làm lễ cho ông Lèng Ngọc Ván (bản Nà Vai), đám tang cuối cùng, đám tang thứ 13 trong 4 ngày qua của Tân Nam.
6 giờ sáng, những đám sương vẫn vần vũ trên cao báo trước những hiểm hoạ chưa thể nguôi dứt. Lại những dòng người đeo tang trắng lóc cóc từ những con đường trên núi cao đổ xuống. Hoà theo dòng tang trắng ấy, phóng viên lầm lũi leo lên những nóc đường trơn truợt tìm đến nhà ông Ván... Chỉ cách UB xã chưa đầy 3km đường chim bay, nhưng phóng viên phải mất chừng 1 giờ leo núi. Vừa đặt chân lên đầu bản, một cảnh tượng kinh hoàng bất chợt tràn ra trước mắt: Hàng trăm thửa ruộng bậc thang bị phủ trắng xoá bởi ngàn vạn lớp sỏi, cát, và đá, những hòn đá tảng cả chục người vần không nổi, ngổn ngang chắn lối. Những cây rừng đại thụ hai ba chục năm, vài hôm trước còn là thành luỹ che chắn cho bản làng, giờ tróc vỏ, lật rễ nằm tướp túa bên những nếp nhà xiêu vẹo.
Nhà ông Ván nằm đó, căn nhà may mắn còn trụ lại bên dòng lũ quét cũng oằn đi, nghiêng ngả. Phóng viên bước vào, cả trăm người đeo tang trắng lặng phắc. Anh con trai cả của ông Ván lặng lẽ đưa tôi nắm nhang thắp cho người quá cố. Sau đó anh kể: “Đêm đó, chừng 12 giờ nghe con nước lên cao, bố em chạy ào lên nhà, kịp kéo mẹ em và thằng cháu trai mới 11 tuổi lên gian trên. Ngó xuống thấy nước đã ngập ngang bụng, bố em nhào xuống phía chuồng lợn định mở cửa cho lợn chạy lũ thì một con nước từ trên cao ập xuống kéo phăng bố đi”. Bốn ngày sau, dân bản dưới mới tìm được xác ông Ván. Lũ đã cuốn ông trôi xa hơn 20 cây số. Với những nơi phóng viên đã đi qua, đã thấm, đã phần nào hiểu những gì mà bà con bản làng nơi đây đang phải đối đầu thì cái mà họ đang phải oằn mình hứng chịu chính lại là nạn đói chính vụ. Cả tỉnh đã mất trắng trên 500ha diện tích trồng lúa, gần 800ha bị nhấn chìm trong lũ.
Bạn,
Phóng viên báo LĐ viết tiếp: khác với những vùng đất đã bị lũ tàn phá, lũ ở đây không chỉ cướp đi sinh mạng, tài sản, hoa màu, mà còn cướp đi cả đất canh tác, nguồn sống được gây dựng từ bao đời của họ. Trưởng bản Lèng Xuân Mọng chỉ cho phóng viên xem những thửa ruộng bị đất đá phủ kín bờ, có nơi cát đá phủ dầy tới cả mét, than thở: “Chúng tôi không sợ mất nhà, mất lúa. Mất nhà mất lúa thì còn có thể nương vào nhau mà chờ đến vụ sau. Nhưng giờ đá, sỏi đã phủ kín ruộng nương, mà lúa thì làm sao sống nổi trên sỏi đá. Muốn khôi phục lại những thửa ruộng này thì phải mất 5 năm nữa bà con mới có sắn, 7 năm nữa mới làm ra lại hạt lúa để nuôi sống chính mình.”
Như VB đã loan tin, từ giữa tháng 8 đến nay, lũ lụt đã tàn phá nhiều địa phương từ miền Bắc đến miền Tây Nam phần Việt Nam. Tại vùng núi miền Bắc, lũ rừng đã gây thiệt hại nặng nề cho nhiều xã của các sắc dân thiểu số, trong đó có xã Tân Nam, tỉnh Hà Giang. Một phóng viên báo Lao Động đã chứng kiến nhiều những cảnh tượng bi thương tại xã này và ghi lại như sau.
Từ thị xã, mất hơn 7 tiếng đồng hồ phóng viên LĐ mới vượt qua gần 200 cây số cheo leo nơi rừng núi để đặt chân đến Tân Nam, một trong những xã bị thiệt hại nặng nề nhất của Hà Giang. Đêm trước, con số người chết nơi đây chỉ là 9, 10 nhưng hôm nay, 6 ngày sau cơn lũ đi qua, một viên chức xã thông báo với phóng viên: Số người chết đã lên tới con số 13... Phóng viên vừa kịp ghi con số 13 người chết trên cuốn sổ tay, thì cái tin có đoàn nhà báo vào bản đã lan khắp nơi. Chỉ thoáng chốc, căn lán nơi phóng viên nghỉ tạm qua đêm đã chật kín người. Ngước lên, trong ánh đèn dầu leo lắt, ảm đạm phóng viên rùng mình khi bắt gặp hàng chục vành khăn để tang, trắng nhoà cả một góc lán. Không ai nói một lời, họ lầm lũi ngồi. Sáng mai, sẽ làm lễ cho ông Lèng Ngọc Ván (bản Nà Vai), đám tang cuối cùng, đám tang thứ 13 trong 4 ngày qua của Tân Nam.
6 giờ sáng, những đám sương vẫn vần vũ trên cao báo trước những hiểm hoạ chưa thể nguôi dứt. Lại những dòng người đeo tang trắng lóc cóc từ những con đường trên núi cao đổ xuống. Hoà theo dòng tang trắng ấy, phóng viên lầm lũi leo lên những nóc đường trơn truợt tìm đến nhà ông Ván... Chỉ cách UB xã chưa đầy 3km đường chim bay, nhưng phóng viên phải mất chừng 1 giờ leo núi. Vừa đặt chân lên đầu bản, một cảnh tượng kinh hoàng bất chợt tràn ra trước mắt: Hàng trăm thửa ruộng bậc thang bị phủ trắng xoá bởi ngàn vạn lớp sỏi, cát, và đá, những hòn đá tảng cả chục người vần không nổi, ngổn ngang chắn lối. Những cây rừng đại thụ hai ba chục năm, vài hôm trước còn là thành luỹ che chắn cho bản làng, giờ tróc vỏ, lật rễ nằm tướp túa bên những nếp nhà xiêu vẹo.
Nhà ông Ván nằm đó, căn nhà may mắn còn trụ lại bên dòng lũ quét cũng oằn đi, nghiêng ngả. Phóng viên bước vào, cả trăm người đeo tang trắng lặng phắc. Anh con trai cả của ông Ván lặng lẽ đưa tôi nắm nhang thắp cho người quá cố. Sau đó anh kể: “Đêm đó, chừng 12 giờ nghe con nước lên cao, bố em chạy ào lên nhà, kịp kéo mẹ em và thằng cháu trai mới 11 tuổi lên gian trên. Ngó xuống thấy nước đã ngập ngang bụng, bố em nhào xuống phía chuồng lợn định mở cửa cho lợn chạy lũ thì một con nước từ trên cao ập xuống kéo phăng bố đi”. Bốn ngày sau, dân bản dưới mới tìm được xác ông Ván. Lũ đã cuốn ông trôi xa hơn 20 cây số. Với những nơi phóng viên đã đi qua, đã thấm, đã phần nào hiểu những gì mà bà con bản làng nơi đây đang phải đối đầu thì cái mà họ đang phải oằn mình hứng chịu chính lại là nạn đói chính vụ. Cả tỉnh đã mất trắng trên 500ha diện tích trồng lúa, gần 800ha bị nhấn chìm trong lũ.
Bạn,
Phóng viên báo LĐ viết tiếp: khác với những vùng đất đã bị lũ tàn phá, lũ ở đây không chỉ cướp đi sinh mạng, tài sản, hoa màu, mà còn cướp đi cả đất canh tác, nguồn sống được gây dựng từ bao đời của họ. Trưởng bản Lèng Xuân Mọng chỉ cho phóng viên xem những thửa ruộng bị đất đá phủ kín bờ, có nơi cát đá phủ dầy tới cả mét, than thở: “Chúng tôi không sợ mất nhà, mất lúa. Mất nhà mất lúa thì còn có thể nương vào nhau mà chờ đến vụ sau. Nhưng giờ đá, sỏi đã phủ kín ruộng nương, mà lúa thì làm sao sống nổi trên sỏi đá. Muốn khôi phục lại những thửa ruộng này thì phải mất 5 năm nữa bà con mới có sắn, 7 năm nữa mới làm ra lại hạt lúa để nuôi sống chính mình.”
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình