Bạn,
Theo báo quốc nội, từ năm 2002 đến nay, rất nhiều cổ vật, tượng đặt tại các di tỉch, đền, chùa, miếu của tỉnh Thanh Hóa ở phía Bắc miền Trung đã bị đánh cắp. Hầu hết cổ vật trong đó có phỗng tượng bị các tay trộm ăn cắp, đem về đào hố chôn giấu rồi móc nối đường dây vận chuyển ra ngoại tỉnh bán. Báo Tuổi Trẻ ghi nhận hiện trạng này như sau.
Ngày xưa, các ông phỗng, bà phỗng là những người được thuê làm mọi việc hạ đẳng trong dinh quan, phủ chúa. Khi các ông quan, ông chúa chết thì tượng cũng được dựng bên mồ hoặc trong nhà thờ để tiếp tục đứng, hầu, bảo vệ. Tại tỉnh Thanh Hóa, không ít phỗng tượng ở 2 huyện Vĩnh Lộc và Thọ Xuân (Thanh Hóa) đã bị kẻ gian đánh cắp. quên lãng. Mới đây, nạn trộm phá phỗng tượng lại diễn ra giữa ban ngày với hành vi trắng trợn, tàn bạo hơn Những tác phẩm mỹ thuật bằng gỗ hoặc đá hàm chứa ý nghĩa xã hội sâu sắc một thời này đang dần bị xóa sạch. Ông Nguyễn Văn Cành, người dân xóm Đình, làng Đa Bút, xã Vĩnh Tân, huyện Vĩnh Lộc, năm nay đã 74 tuổi, kể: Trưa 27/8, tôi đang làm cỏ lúa dưới ruộng thì thấy 3 thanh niên phóng xe máy đến vườn tượng của phủ Trịnh, nơi có tượng 10 võ quan đứng canh miếu thờ bà Hoàng Thị Ngọc Diễm, vợ chúa Trịnh Tùng. Một gã cởi quần bò quấn vào đầu ông phỗng để 2 gã còn lại dùng búa tạ đập đứt đầu cho êm tiếng rồi vù xe máy chở đi. Ông Cành chỉ tay vào giữa những tượng võ quan bị vỡ đôi, ngậm ngùi: Bao đời nay từ tỉnh, huyện đến xã không có ai trông coi vườn tượng độc đáo này nên mới xảy ra sự việc như thế. Trông rất thảm và tiếc.
Theo dân làng Đa Bút, bọn buôn bán cổ vật chuyên nghiệp nghi trong đầu ông phỗng có giấu gia phả khu vườn tượng nên mới liều lĩnh phá phách cả những nơi ghè, am, miếu thờ. Sự thể chưa rõ thì sau đó, một ngôi mộ chìm khuất dưới cỏ hàng trăm năm nay không ai để ý, cách vườn tượng chưa đầy 100m, bị đào tung lên. Không biết kẻ cắp lấy được những gì, chỉ thấy hàng chục mét lụa kéo lên từ ngôi mộ trải khắp đồi. Đó chính là ngôi mộ của bà Hoàng Thị Ngọc Diễm. Sau vụ tai tiếng này, Phòng Văn hóa huyện Vĩnh Lộc mới thuê một cụ già bảo vệ di tích phủ Trịnh với mức lương 100 ngàn đồng/tháng.
Phóng viên theo ông Cành rẽ sang ghè Vẹt thờ 12 đời chúa Trịnh (từ Trịnh Tùng đến Trịnh Bồng), di tích lịch sử cấp quốc gia tại xã Vĩnh Hùng, thì các long ngai, cổ vật cũng chẳng còn gì. Di tích có 7 phỗng ông và 2 phỗng bà được làm bằng gỗ mít đứng khoanh tay, ưỡn bụng chầu trước bàn thờ các chúa nhưng nay kẻ cắp đã lấy trộm 7 phỗng ông và 1 phỗng bà. Ông từ Lê Văn Hồng, 76 tuổi, là đời thứ 3 đang giữ ghè làng này, than: Tám tượng phỗng đều mất trong đêm mồng 7 tết năm ngoái. Không biết chúng từ đâu đến, có bao nhiêu tên mà khiêng nổi tám tượng phỗng, mỗi phỗng nặng 40kg. Sáng ra, tôi đến quét ghè mới biết bọn nó cắt hết khóa các cửa chính để khiêng các phỗng đi.
Bạn,
Báo TT mô tả cảnh tượng một cụ già tên Vượng, nguyên là ông từ của ghè làng, đứng tiếc ngơ ngẩn cái cửa tam quan bề thế và ngôi nhà chầu 8 gian cổ kính, là nơi hương khói linh thiêng của cả dân làng trong những ngày tết cổ truyền, thờ thần thành hoàng Trịnh Gia, một võ tướng tài giỏi của Cao Biền, nay đã nhường chỗ cho con đường đi ra ruộng lúa.
Theo báo quốc nội, từ năm 2002 đến nay, rất nhiều cổ vật, tượng đặt tại các di tỉch, đền, chùa, miếu của tỉnh Thanh Hóa ở phía Bắc miền Trung đã bị đánh cắp. Hầu hết cổ vật trong đó có phỗng tượng bị các tay trộm ăn cắp, đem về đào hố chôn giấu rồi móc nối đường dây vận chuyển ra ngoại tỉnh bán. Báo Tuổi Trẻ ghi nhận hiện trạng này như sau.
Ngày xưa, các ông phỗng, bà phỗng là những người được thuê làm mọi việc hạ đẳng trong dinh quan, phủ chúa. Khi các ông quan, ông chúa chết thì tượng cũng được dựng bên mồ hoặc trong nhà thờ để tiếp tục đứng, hầu, bảo vệ. Tại tỉnh Thanh Hóa, không ít phỗng tượng ở 2 huyện Vĩnh Lộc và Thọ Xuân (Thanh Hóa) đã bị kẻ gian đánh cắp. quên lãng. Mới đây, nạn trộm phá phỗng tượng lại diễn ra giữa ban ngày với hành vi trắng trợn, tàn bạo hơn Những tác phẩm mỹ thuật bằng gỗ hoặc đá hàm chứa ý nghĩa xã hội sâu sắc một thời này đang dần bị xóa sạch. Ông Nguyễn Văn Cành, người dân xóm Đình, làng Đa Bút, xã Vĩnh Tân, huyện Vĩnh Lộc, năm nay đã 74 tuổi, kể: Trưa 27/8, tôi đang làm cỏ lúa dưới ruộng thì thấy 3 thanh niên phóng xe máy đến vườn tượng của phủ Trịnh, nơi có tượng 10 võ quan đứng canh miếu thờ bà Hoàng Thị Ngọc Diễm, vợ chúa Trịnh Tùng. Một gã cởi quần bò quấn vào đầu ông phỗng để 2 gã còn lại dùng búa tạ đập đứt đầu cho êm tiếng rồi vù xe máy chở đi. Ông Cành chỉ tay vào giữa những tượng võ quan bị vỡ đôi, ngậm ngùi: Bao đời nay từ tỉnh, huyện đến xã không có ai trông coi vườn tượng độc đáo này nên mới xảy ra sự việc như thế. Trông rất thảm và tiếc.
Theo dân làng Đa Bút, bọn buôn bán cổ vật chuyên nghiệp nghi trong đầu ông phỗng có giấu gia phả khu vườn tượng nên mới liều lĩnh phá phách cả những nơi ghè, am, miếu thờ. Sự thể chưa rõ thì sau đó, một ngôi mộ chìm khuất dưới cỏ hàng trăm năm nay không ai để ý, cách vườn tượng chưa đầy 100m, bị đào tung lên. Không biết kẻ cắp lấy được những gì, chỉ thấy hàng chục mét lụa kéo lên từ ngôi mộ trải khắp đồi. Đó chính là ngôi mộ của bà Hoàng Thị Ngọc Diễm. Sau vụ tai tiếng này, Phòng Văn hóa huyện Vĩnh Lộc mới thuê một cụ già bảo vệ di tích phủ Trịnh với mức lương 100 ngàn đồng/tháng.
Phóng viên theo ông Cành rẽ sang ghè Vẹt thờ 12 đời chúa Trịnh (từ Trịnh Tùng đến Trịnh Bồng), di tích lịch sử cấp quốc gia tại xã Vĩnh Hùng, thì các long ngai, cổ vật cũng chẳng còn gì. Di tích có 7 phỗng ông và 2 phỗng bà được làm bằng gỗ mít đứng khoanh tay, ưỡn bụng chầu trước bàn thờ các chúa nhưng nay kẻ cắp đã lấy trộm 7 phỗng ông và 1 phỗng bà. Ông từ Lê Văn Hồng, 76 tuổi, là đời thứ 3 đang giữ ghè làng này, than: Tám tượng phỗng đều mất trong đêm mồng 7 tết năm ngoái. Không biết chúng từ đâu đến, có bao nhiêu tên mà khiêng nổi tám tượng phỗng, mỗi phỗng nặng 40kg. Sáng ra, tôi đến quét ghè mới biết bọn nó cắt hết khóa các cửa chính để khiêng các phỗng đi.
Bạn,
Báo TT mô tả cảnh tượng một cụ già tên Vượng, nguyên là ông từ của ghè làng, đứng tiếc ngơ ngẩn cái cửa tam quan bề thế và ngôi nhà chầu 8 gian cổ kính, là nơi hương khói linh thiêng của cả dân làng trong những ngày tết cổ truyền, thờ thần thành hoàng Trịnh Gia, một võ tướng tài giỏi của Cao Biền, nay đã nhường chỗ cho con đường đi ra ruộng lúa.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình