Theo báo quốc nội, tại nhiều tiệm cầm đồ ở một số quận của thành phố Sài Gòn, trong số khách hàng, có cả những sinh viên tốt nghiệp đại học nhưng chưa kiếm được việc làm. Những sinh viên này gặp lúc khó khăn, đem cả bằng tốt nghiệp đại học đi cầm để có tiền tiêu trong cơn túng thiếu. Một số sinh viên đã không trở lại lấy bằng vì không tiền chuộc, cuối cùng bằng thật này được tiệm cầm đồ bán cho "chủ nhân mới" cần bằng để hợp thức hóa chức vụ. Chuyện tưởng như đùa, nhưng lại là sự thật này được báo Gia Đình Xã Hội ghi nhận qua đoạn ký sự như sau. <"xml:namespace prefix = o ns = "urn:schemas-microsoft-com:office:office" />
Trên các con phố ở TPSG như: Tô Hiến Thành (quận 10), Phan Văn Trị (quận Gò Vấp), Hoàng Hoa Thám (quận Tân Bình)... các hiệu cầm đồ nhiều nhan nhản, hiệu nào cũng chứa chật ních đồ cầm. Cử nhân ra trường cắm bằng tốt nghiệp vì những lý do rất "đời thường": thiếu tiền ăn, tiền trọ, tiền đi xin việc... B. (cựu sinh viên Đại học Luật TPSG) phân trần: "Cầm bằng khá đi gõ cửa các cơ quan chả nơi nào nhận, ra trường gân một năm mà vẫn thất nghiệp. Đường cùng mới phải đem cầm thôi".
Cũng lâm vào cảnh "đường cùng" nhưng H. (cựu sinh viên Đại học Thủy Lợi, TPSG) cấm bằng vì chơi lô đề. Sau khi đã bán tất cả những gì bán được, H mang nốt bằng tốt nghiệp đi cầm với giá 2 triệu đồng. Hỏi cần xin việc thì lấy bằng đâu mà nộp, H. cười: "Trước khi đem cầm phải phôtô, công chứng ra mấy chục bản chứ. Trong hồ sơ người ta có yêu cầu nộp bằng gốc đâu. Đợi đến khi có việc, xoay được tiền rồi chuộc". Nói thì đơn giản nhưngcũng rất nhiều người mất cái chứng.nhận 4 năm ăn học mà cả nhà vất vả, bản thân cực nhọc mới có được.
Đối với các học viên trường quân sự thì thẻ học viên là... vàng. Thẻ học viên của các trường quân sự có thể đem cấmvới giá hàng chục triệu đồng, có khi lên tới 60-70 triệu đồng.
Giả thích về sự có giá của những tấm thẻ này, một chủ cửa hiệu cầm đồ trên đường Tô Hiến Thành (quận 10, TPSG) cho biết: "Thẻ học viên có ý nghĩa sống còn đối với sinh viên trường quân sự nếu để mất sẽ bị đuổi học, thậm chí còn bị truy tố nếu phát hiện đem cầm.
Bạn,
Cũng theo báo Gia Đình-Xã Hội, người chủ tiệm cầm đồ nói trên cho biết: "Đa phần trường hợp đem bằng đi cắm là dân các tỉnh, nhưng dân nhà giàu thành phố cũng có. Đi cầm thì đến 1/3 là không thấy quay lại lấy. Chủ nhân của tấm bằng này chắc là bỏ, cầm 3 triệu, hẹn 1 tháng quay lại nhưng quá hẹn rồi chưa thấy đâu". Và chắc hẳn không lâu, những tấm bằng ấy sẽ có chủ nhân mới, bằng thật trở thành bằng giả. Không tốn nhiều tiền "chạy" vẫn có con dấu son thật, bằng thật, chỉ có người sở hữu là giả.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình