Bạn,
Chuyện kể trong lá thư này xảy ra tại tỉnh Thanh Hóa, tỉnh cực Bắc của miền Trung. Tại tỉnh này, có 1 làng "nổi danh" với chiêu buôn đồ dỏm biến xương trâu bò thành sừng tê, nhung nai, hổ cốt..., và nhờ thế, một bộ phận không nhỏ cư dân của xã này giàu lên nhanh, dùng tiền ăn chơi, nghiện chích, dẫn đến bị nhiễm những căn bệnh nan y. Đến nay, cả xã đã có hơn 100 người mất vì AIDS. Báo SGGP ghi nhận về thảm kịch xã hội tại làng này qua đoạn ký sự như sau.
Nằm ven sông Chu ở huyện Thọ Xuân của tỉnh Thanh Hoá, Xuân Tín như tách biệt hẳn với những khu làng quê êm đềm khác của Thọ Xuân bởi con sông Chu. Mới đến đường làng bên, thấy khách lạ, vài dân làng tò mò hỏi khi biết khách muốn sang Xuân Tín, họ đứng nói hẳn một tràng toàn chuyện kể tội bán đồ giả, từ khâu chế biến nước đường thành mật ong, sừng trâu chạm trổ, vẽ vân, đục lỗ chân lông lại cho thành sừng tê giác, xương bò chạm khắc, mài giũa cho thành xương hổ, đến cả chuyện hút hít, chơi bời rồi bây giờ quả báo khi bị đại dịch AIDS tràn qua làng xã này những năm 1999 - 2003. Có vẻ những mối kỳ thị của những làng xã cận kề vẫn còn đè nặng lên người dân Xuân Tín...
Xuân Tín, có hẳn một khu nghĩa trang chỉ dành riêng cho người nhiễm AIDS, đủ thấy sự phân biệt, kỳ thị ở đây vẫn nặng nề. Trong xã, những người vợ góa nuôi con đã khổ, nay biết mình bị nhiễm bệnh, biết trước nơi phần mộ của mình sẽ đâu đó trong nghĩa trang dành cho người vướng AIDS, nghe sao thấy đau lòng quá. Trong khi đó, họ vẫn phải sống mà không được hưởng một nguồn trợ cấp, chính sách nào ngoài những cái nhìn e ngại, những ánh mắt hằn học, hay thương hại của người làng, hay những tổ chức, cá nhân đã từng đến, từng nghe và tận mắt chứng kiến chuyện buồn của phụ nữ Xuân Tín, sau đó ra đi chẳng biết bao giờ trở lại. Cơn bão AIDS và ma túy đã đi qua, vẫn còn đó những khó khăn về vật chất, tinh thần mà những phụ nữ không may bị vướng AIDS đang phải đối mặt. Chị Tín bùi ngùi: "Nhiều tổ chức xuống gặp tụi em, cũng hứa này hứa nọ, xong đi luôn chẳng thấy quay lại. Chị em chúng em đã mệt mỏi lắm rồi, nhưng phải cố mà sống cho mình, cho những đứa con tội nghiệp. Chứ còn trẻ như tụi em, nếu ra xã hội, muốn ai chết mà chả được...". Công nhân ở khu công nghiệp Bình Dương, trong số họ, có nhiều người đến từ Xuân Tín bị người làng xã khác dể duôi kia. Gần 4 ngàn người không chịu nổi những kỳ thị ấy, đã xuôi Nam tìm một cuộc sống khác tốt hơn ở khu công nghiệp.
Bạn,
Cũng theo SGGP, dân Xuân Tín còn lại ở làng sống đa phần bằng nghề nông. Quanh năm tất bật với đồng ruộng, nhiều cô gái cầm tờ giấy kết quả xét nghiệm dương tính trong tay mà cũng chẳng hiểu, còn hỏi dương tính là thế nào" Tổng số phụ nữ bị lây nhiễm từ chồng dám công khai đối mặt với dư luận ở Xuân Tín là 22 người, nhưng con số thực còn cao hơn vì còn nhiều người không dám xét nghiệm, hoặc giấu bệnh vì sợ bị làng xã lời ra tiếng vào.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình