Theo báo Tiền Phong, tại tỉnh Bình Định có một làng chuyên về nuôi tôm mà cư dân đang là con nợ của các ngân hàng. Đó là làng Huỳnh Giảng, xã Phước Hòa, huyện Tuy Phước. Chỉ trong vòng 5 năm, từ một ngôi làng trù phú ở địa phương, cả làng trở thành làng "Chúa Chổm" với những số nợ đầm đìa. Thảm trạng xảy ra như thế tất cả cũng chỉ tại con tôm 4 lần mất giá khiến dân trong làng khốn đốn vì các khoản nợ nần hàng chục tỉ đồng. Báo Tiền Phong ghi nhận tình cảnh của dân làng này qua đoạn ký sự như sau. <"xml:namespace prefix = o ns = "urn:schemas-microsoft-com:office:office" />
Nghề nuôi tôm ở Huỳnh Giảng là nghề truyền thống nuôi làng xóm từ xưa đến nay. Ông Trưởng thôn Võ Hữu Quế kể: "Đầm Thị Nại trước năm 2000 là "vựa tiền" cho làng Huỳnh Giảng.Có những vụ trúng lớn, người làng tôi thu lãi bình quân 1ha là 70-100 triệu đồng/năm. Hồi đó, Huỳnh Giảng là lá cờ đầu trong làm ăn kinh tế ở xã này. Bây giờ thì cả làng "dắt nhau đi dưới bóng nợ nần". Làng Huỳnh Giảng với 520 gia đình, gần 3 ngàn người thì đã có 400 gia đình nuôi tôm, số dân còn lại không nuôi tôm cũng chỉ vì diện tích mặt hồ không còn đủ để canh tác. Tính từ mùa tôm thất bại vào năm 2001 đến nay, số tiền mà cả làng nợ ngân hàng là 23 tỷ đồng (khoảng 1.4 triệu Mỹ kim) vẫn chưa trả được một đồng tiền lãi. Ông Quế tính toán: "23 tỷ đồng đó chỉ là tiền nợ ngân hàng thôi đấy." Ủy ban các cấp còn chưa biết đến những khoản nợ khác của dân đâu, nào là tiền vay nóng, vay nguội, lương thực, giống, tiền lãi... thôi thì hàng trăm thứ nợ. Cứ mỗi mùa tôm thất bại thì món nợ lại càng chồng chất, bây giờ cộng tất cả thì làng này cũng nợ trên 30 tỷ rồi".
Một cư dân kể với phóng viên về 4 lần "đại tang" tôm của làng: "Năm 2001 lần đầu tiên người dân Huỳnh Giảng áp dụng nuôi tôm theo kiểu công nghiệp. Mua con giống từ các tỉnh Phú Yên, Khánh Hòa, quy hoạch lại hồ, thay đổi thức ăn, tái tạo lại nguồn nước dẫn vào... nên chi phí lớn hơn trước gấp mấy lần.Ai ngờ, ngay vụ đầu tiên tôm chết, giá hạ thấp chưa từng thấy, cả làng kéo nhau ra đầm Thị Nại, nhìn tôm nổi lềnh bềnh trên nước mênh mông mà rơi nước mắt. Năm đó, gia đình tui chỉ nuôi 1 ha thôi, nhưng cũng nợ ngân hàng đến 120 triệu. Nhiều nhất trong làng là những ông Ngô Văn Thái, Trịnh Minh Bảy... bây giờ tính cả các thứ nợ có lẽ cũng lên đến nửa tỷ đồng".Căn nhà 2 tầng ông Thái ở cái "xóm nợ nần" nhiều tiếng thở than này bây giờ chẳng còn đồ vật gì đáng giá. Ông Thái cười như mếu: "4 năm thua liên tiếp, giờ nuôi tiếp cũng chết mà bỏ cuộc cũng chết. Đằng nào cũng chết, thôi thì coi như đánh bạc. Nợ cứ để đó, đời tui không trả được thì con tui, cháu tui trả...".
Cũng theo báo Tiền Phong, nguyên nhân chính cho những lần "đại tang" tôm ở làng Huỳnh Giảng là việc nguồn nước cho đầm Thị Nại càng ngày càng khan hiếm, nhất là những tháng hạn hán, mà các vụ tôm hằng năm ở đây chủ yếu từ tháng 3 đến cuối tháng 6. Ngoài ra, cư dân trong làng cũng cho rằng sắp tới, việc hàng loạt nhà máy mọc lên ở khu kinh tế Nhơn Hội cũng sẽ làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường nước mà trong đó, con tôm sẽ gánh chịu hậu quả thê thảm nhất.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình