Bạn,
Theo báo Tuổi Trẻ, từ hạ tuần tháng 11/2001 đến thượng tuần tháng 12/2001, Tổng Lãnh sự quán Pháp tại Sài Gòn đã tổ chức cuộc triển lãm ảnh Sài Gòn cách đây hơn 100 năm. Phóng viên báo TT đã ghi nhận về cuộc triển lãm ảnh này qua đoạn ghi chép như sau.
Theo báo Tuổi Trẻ, từ hạ tuần tháng 11/2001 đến thượng tuần tháng 12/2001, Tổng Lãnh sự quán Pháp tại Sài Gòn đã tổ chức cuộc triển lãm ảnh Sài Gòn cách đây hơn 100 năm. Phóng viên báo TT đã ghi nhận về cuộc triển lãm ảnh này qua đoạn ghi chép như sau.
Chỉ có 17 tấm ảnh khổ lớn, không màu, in trên giấy vải, chính xác là 16 ảnh và một bản đồ khu trung tâm Sài Gòn khu trung tâm 1877, nhưng sức thu hút của triển lãm rất đặc biệt. Đây là những bức ảnh do ông Charles le Myre de Vilers, thống đốc dân sự đầu tiên của Sài Gòn (1879-1884) chụp trong thời gian đương nhiệm, chủ yếu là 2 năm 1881-1882. Nội dung chính là những công trình kiến trúc, đa số ngày nay vẫn còn tồn tại, đời sống và sự kiện diễn ra ở trung tâm Sài Gòn thời kỳ này. Như bức ảnh về chiếc đốc (một loại xưởng sửa chữa tàu di chuyển trên mặt nước) được hạ thủy ngày 25-8-1881 trên bến sông Sài Gòn. Trong ảnh là một chiếc thuyền buồm đang được sửa chữa trên đốc với những công nhân với những công nhân đang làm việc. Theo chú thích ảnh (trích từ Sovenir d'Annam của Alfreid Scheiner năm 1906). thì ngày 1-9-1981, "công trình vĩ đại này đã bị gãy do sức nặng của chính nó và không thể trục vớt lên được. Bến nổi này đã tiêu tốn 3.4 triệu quan của cơ quan hàng hải". Đây là một sự kiện lịch sử nhưng người Sài Gòn ngày nay ít người biết. Một sự kiện khác được ghi nhận lại đó là việc khánh thành đường xe điện Sài Gòn-Chợ Lớn trong năm 1981. Đường xe điện này sau đó đã được mở rộng thêm đến các vùng khác trong thành phố như Tân Định, Gò Vấp, Hóc Môn và hoạt động đến mấy chục năm sau mới dẹp bỏ.
Triển lãm trưng bày những hình ảnh mà không bao giờ người Sài Gòn có thể nhìn thấy nữa. Đó là con kênh Charner (sau lấp đi trở thành đường Nguyễn Huệ) với hai đường đất hai bên buôn bán sầm uất. Con kênh không lớn lắm, được ốp đá xanh hai bên bờ với khá nhiều thuyền. Đa số là thuyền nhỏ, có mui, thuyền lớn không vào kênh được vì bị chiếc cầu thấp ở đầu kênh chặn lại). Cũng ở bờ kênh này, tác giả đã chụp chợ Charner (đến nay vẫn còn địa danh chợ Cũ) tại vị trí kho bạc hiện nay, gồm ba nhà lồng khá lớn, đẹp và buôn bán gọn gàng. Ảnh cũng ghi lại những chiếc ngựa thùng, cửa kính, loại xe thường thấy trong phim ảnh thời xưa ở châu Âu. Chú thích ảnh ghi nhận về ngôi chợ này: Buổi tối, khu vực cận chợ được soi sáng bởi nhiều cửa tiệm sáng rực của người Hoa, những cửa tiệm sạch sẽ của người Hòa Lan, trong đó người ta có thể nhấm nháp đủ thức ăn, nước giải khát giá rất rẻ của miền Viễn Đông. Các cửa hiệu này là một trong những sinh hoạt kỳ lạ nhất vào ban đêm Sài Gòn".
Bạn,
Cũng theo TT, thú vị nhất là những dinh thự đến nay vẫn còn nguyên vẹn. Trước nhất là dinh Thống Nhất (Độc Lập cũ). Hình ảnh cho thấy một khu dinh thự đồ sộ nằm giữa một khoảng đất nhiều cây. Chiếc cổng của dinh nằm gần sát với mặt tiền chứ không xa như hiện nay, với hai anh lính đứng gác. Phía ngoài cổng dinh là những bãi cỏ và những khoảng trống hơi hoang tàn. Chú thích ảnh ghi: Vào những ngày lễ lớn cũng như khi những nhân vật thế giá làm vinh danh thành phố bằng sự hiện diện của họ, dinh thống đốc được chiếu sáng rực cho đến tận đỉnh mái vòm và mở rộng tất cả các cửa lớn. Cả Sài Gòn khiêu vũ không biết mệt cho đến tận bình minh." Còn nhà thờ Đức Bà (hoàn thành vào năm 1880) trong ảnh chưa có hai tháp chuông như hiện nay.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình