Bạn,
Theo báo quốc nội, tại VN, việc tùy tiện sao chép tác phẩm hội họa đã diễn ra nhiều năm qua, song đến nay vẫn là chuyện thường ngày , và với sự bó tay của cơ quan quản ly của CSVN, sự bất lực của giới họa sĩ và ấm ức của công chúng yêu nghệ thuật. Trình bày tệ nạn này, báo Đầu Tư ghi nhận như sau.
Hiện nay, bên cạnh các nghệ sĩ nổi tiếng như Nguyễn Phan Chánh, Nguyễn Tư Nghiêm, Bùi Xuân Phái..., một số họa sĩ trẻ mới nổi danh như Đào Hải Phong, Thành Chương... cũng trở thành đối tượng bị xâm hại của cơn lốc sao chép tranh. Thậm chí, một số tranh gốc đặt tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam cũng bị sao chép lưu hành ngoài thị trường. Việc sao chép y nguyên tác phẩm gốc hoặc nhái lại, ký tên tác giả của tác phẩm, không xin phép tác giả, chủ sở hữu tác phẩm, không thực hiện các quy định về kích thước tranh chép đã vi phạm nghiêm trọng đến quyền và lợi ích hợp pháp của tác giả, chủ sở hữu tác phẩm.
Bên cạnh đội ngũ sao chép tranh đông đảo chuyên sao lại các tác phẩm hội họa đã nổi tiếng ăn khách, việc chép lại những tranh đã bán để bán tiếp, hoặc để lưu giữ cũng đã thành chuyện thường ngày của chính tác giả. Nhiều trường hợp vì lợi ích kinh tế, một số họa sĩ trẻ đã bắt chước từ đề tài đến phong cách, bút pháp của các họa sĩ nổi tiếng để vẽ tranh, ký tên của tác giả nổi tiếng để bán.
Thế nhưng, theo ông Ngô Quang Nam, Vụ trưởng Vụ Mỹ thuật, Bộ Văn hóa-Thông tin, ngay cả các họa sĩ, vốn được coi là nạn nhân của tệ sao chép tranh cũng chưa hiểu rõ quyền của mình. Phần lớn các họa sĩ, các nhà điêu khắc đều coi việc đăng ký bản quyền không phải là yêu cầu bắt buộc, chưa thấy hết được trách nhiệm và quyền lợi khi đăng ký bản quyền. Cục Bản quyền bắt đầu nhận đăng ký bản quyền từ năm 1987, thế nhưng, đến nay mới có gần 1 ngàn tác phẩm mỹ thuật ứng dụng, hơn 30 tác phẩm mỹ thuật tạo hình (tranh, tượng) đăng ký bảo hộ bản quyền. Như vậy, việc xác định tranh thật, giả đối với công chúng yêu nghệ thuật, thậm chí với cơ quan quản lý Nhà nước là chuyện không dễ dàng. Trong khi đó, hoạt động thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm đối với các vụ vi phạm quyền tác giả cũng chỉ năm thì mười hoạ.
Ông Cao Trọng Thiềm, Giám đốc Bảo tàng Mỹ thuật cho rằng, không thể ngăn cấm sao chép tác phẩm nghệ thuật, nhưng phải có các quy định cụ thể để kiểm soát, thẩm định và xử lý trên cơ sở những định chế của Luật bản quyền tác giả nhằm khắc phục việc làm tranh giả, tượng giả, với mục đích gian lận trên thị trường nghệ thuật.
Bạn,
Cũng theo báo Đầu Tư, Luật bản quyền tác giả đã có, nhưng vẫn chưa có những quy định rõ ràng về các loại tranh nào được chép, loại nào không được chép. Loại nào chép phải có thỏa thuận về bản quyền và nhất thiết phải có dấu chứng nhận đó là phiên bản, chỉ có vậy mới phân loại được ai đang cố tình vi phạm luật bản quyền, làm tranh giả buôn bán kiếm lời bất chính. Báo Đầu Tư kết luận: "Như vậy, việc ban hành quy chế về việc sao chép tranh tượng và bản quyền tác giả, qua đó có những quy định chi tiết, cụ thể hơn không còn là chuyện nhắc tới cho vui."
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình