Bạn,
Tại các tỉnh miền núi ở phía Bắc VN, có khá nhiều phiên chợ đặc biệt, mỗi chợ đều có một vẻ riêng. Riêng tại tỉnh Hòa Bình, có một cái chợ nhỏ, tồi tàn, nhưng thu hút rất đông dân địa phương qua những phiên chợ họp vào các ngày mồng năm, mồng mười hàng tháng (cứ cách 5 ngày có một phiên) với rất nhiều mặt hàng có giá đúng 1 ngàn đồng (khoảng 0.06 Mỹ kim). Báo Dân Trí ghi nhận toàn cảnh về phiên chợ này qua đoạn ký sự như sau.
Chợ Bo nằm ở huyện Kim Bôi, một vùng đất nằm giữa những cánh đồng xanh và vây bọc xung quanh là những ngọn núi. Phần lớn người dân ở vùng chợ Bo đều là dân sắc tộc Mường. Phóng viên đã từng có những năm tháng sống ở vùng chợ Bến (từ đây đến chợ Bo cũng chỉ vài chục cây số) mà xung quanh là những người dân tộc Mường. Bao năm tháng đã qua phóng viên vẫn như cảm nhận được vẻ chân chất, tốt bụng, sự mến khách của họ. Người Mường trẻ bây giờ đã ăn mặc theo lối dưới xuôi,nhưng đi trên đường thỉnh thoảng phóng viên vẫn gặp những người Mường lớn tuổi mặc những bộ quần áo sắc tộc. Phiên chợ Mường độc đáo chính là ở chỗ vẫn giữ được ít nhiều nét xưa cũ. Người ta đi chợ cách cả vài chục cây số, sáng dậy từ tờ mờ đất, đến chiều lại về. Chợ Bo đã mang dáng dấp cái chợ miền xuôi rất nhiều, ở chỗ có đầy đủ các mặt hàng mà ở dưới xuôi vẫn bán. Tuy nhiên phóng viên vẫn thấy những mặt hàng rất đặc sản ở vùng cao: măng cả củ to như cái cột nhà, sắn, cá suối, đặc biệt là khá nhiều loại rau mà chỉ có ở vùng Hoà Bình mới có. Khu vực rau cụm về một chỗ, hầu hết người bán là người sắc tộc Mường. Rau được cho vào túi đặt ngay dưới đất và bán với giá 1 ngàn đồng/túi. Có mấy loại rau lá: Lá nồm, lá bề, lá sắng, lá bôm... Để hái được một túi rau giá 1 ngàn đồng người bán phải bỏ ra sức lao động khá cực nhọc, bởi những loại lá này chỉ mọc ở trên núi.
Phóng viên nhìn hàng người ngồi meo mếch trước mặt là những túi lá giá 1 ngàn đồng và cảm nhận được sự lao động mệt nhọc của họ. Bà Bạch Thị Ồn, đã gần 70 tuổi, mỗi ngày hái cũng chỉ được vài túi lá như vậy. Người ở đây cho biết nhà bà Ồn nghèo lắm. Tôi mua 2 túi rau của bà, biếu bà thêm ít tiền. Bà cười móm mém vẻ rất cảm động. Phóng viên hỏi bà, vì sao lại bán với giá 1 ngàn đồng chứ không phải 500 đồng hay 2 ngàn đồng, bà cũng chẳng hiểu. Hỏi rất nhiều người khác cũng đều lắc đầu không biết. Không chỉ có rau mà nhiều loại rau củ khác cũng có giá 1 ngàn đồng. Mía: 1 ngàn đồng/cây. Ngô nướng: 1 ngàn đồng/bắp, túi hạt giống: 1 ngàn đồng/túi, bánh rán: 1 ngàn đồng/chiếc. Khoai lang: 1 ngàn đồng/túi, cá suối: 1 ngàn đồng/lạng...
Bạn,
Cũng theo báo Dân Trí, khi trời đã ngả về chiều. Chợ Bo trở nên vắng vẻ hơn. Phóng viên lang thang suốt mấy tiếng trong chợ nhưng chẳng hề thấy ăn xin hay ăn cắp. Chỗ nào cũng thấy cười. Ngay cả tốp bán hàng 1 ngàn đồng rất nghèo cũng vậy. Hễ thấy khách xuất hiện là toe toét cười. Phóng viên cho rằng có lẽ đó cũng là biểu hiện của sự mến khách, lạc quan của con người ở đây.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình