Bạn,
Thời gian qua, trên địa bàn tỉnh Thanh Hoa, tỉnh cực bắc của Miền Trung VN, thường xuyên xảy ra tình trạng mất cắp cổ vật. Kẻ gian giả dạng là tăng ni, Phật tử đến thăm các danh thắng, đình, chùa, miếu mạo... rồi khảo sát tìm tòi xác định niên đại các ngôi đình đó. Sau khi biết có cổ vật thì thông đồng với dân địa phương lên kế hoạch đánh cắp hoặc tráo đổi cổ vật. Nhiều toán trang bị cả máy dò lấy cớ đi tìm sắt vụn, điện thoại di động... lục lọi khắp hang cùng ngõ hẻm, thám thính tình hình, nhiều cổ vật không chỉ vô giá bằng tiền mà rất có giá trị về lịch sử, văn hoá, xã hội bị đánh cắp. Thậm chí dân trộm cắp cổ vật còn chặt đầu, dùng mìn đánh phá các cổ vật bằng đá vì nghi ngờ trong đó có báu vật. Như chặt đầu tượng Hộ pháp, bẻ vòi voi phục tại khu lăng mộ Trịnh Sâm (cũ) tại xã Yên Phú (huyện Yên Định), chặt đầu, tay tượng đá ở khu di tích Đa Bút. Báo GDTĐ ghi lại một số trường hợp như sau.
Cách đây hơn 1 năm, vào ngày 27/7/2002, 2 pho tượng đá trong khu lăng miếu thờ danh nhân Lê Thì Hiến ở xã Thọ Phú (huyện Triệu Sơn) , bị kẻ gian chặt lấy đầu ở ngay phần cổ, nay đã mất luôn thân. Hiện địa phương thay vào nơi ngồi của 2 pho tượng bằng 2 bát nhang trông thật trớ trêu. Đặc biệt, gần đây tại Nghè Vẹt (xã Vĩnh Hùng, huyện Vĩnh Lộc) nơi thờ tướng quân Trịnh Ra bị quân "đạo tặc" lấy cắp 8 pho phỗng (trong tổng số 9 pho) bằng gỗ mang dáng dấp vănhoá Chiêm Thành có niên đại từ thế kỷ XVII trong khi các hiện vật khác vẫn còn nguyên vẹn! Ngang nhiên hơn "đạo tặc" còn đột nhập cả vào khu di tích lịch sử Lam Kinh "nẫng" đi 2 chú nghê đá tại khu lăng mộ Lê Hiến Tông... Những sự việc trên đang đe doạ hàng trăm di tích và hàng vạn cổ vật.
Các cổ vật ở Thanh Hoá không chỉ đa dạng, mẫu mã khác nhau mang dáng dấp như "Voi quỳ", "ngựa phục", tượng, khánh... bằng đá rất cổ, đẹp hơn nhiều so với tượng đá ở các khu lăng mộ khác. Không những thế, hệ thống cổ vật ở Thanh Hoá còn mang nhiều nét pha trộn văn hoá Chiêm Thành, Trung Hoa, Nhật Bản... rất độc đáo.
Bạn,
Báo quốc nội viết tiếp: "Đa số các cổ vật bằng đá ở Thanh Hoá hiện nay được trưng bày ngoài trời, do thời gian hệ thống nhà bảo vệ xuống cấp hư hỏng, các cổ vật chỉ biết đứng "trơ" đó mặc kệ mưa, nắng huỷ hoại. Những cổ vật được thờ tự trong đình, chùa, miếu mạo... thì bảo quản lỏng lẻo, nhiều cổ vật bị đánh tráo hoặc mất hàng năm trời mới được phát hiện. Nhiều đình chùa tự bảo vệ mình bằng cách đóng cửa không cho các Phật tử và du khách viếng thăm hoặc cất các cổ vật vào kho, mang gửi UB xã hoặc dùng khoá dây, xiềng xích để xích các chuông, tượng đồng lại đề phòng "đạo tặc" trông mất mỹ quan văn hoá."
Thời gian qua, trên địa bàn tỉnh Thanh Hoa, tỉnh cực bắc của Miền Trung VN, thường xuyên xảy ra tình trạng mất cắp cổ vật. Kẻ gian giả dạng là tăng ni, Phật tử đến thăm các danh thắng, đình, chùa, miếu mạo... rồi khảo sát tìm tòi xác định niên đại các ngôi đình đó. Sau khi biết có cổ vật thì thông đồng với dân địa phương lên kế hoạch đánh cắp hoặc tráo đổi cổ vật. Nhiều toán trang bị cả máy dò lấy cớ đi tìm sắt vụn, điện thoại di động... lục lọi khắp hang cùng ngõ hẻm, thám thính tình hình, nhiều cổ vật không chỉ vô giá bằng tiền mà rất có giá trị về lịch sử, văn hoá, xã hội bị đánh cắp. Thậm chí dân trộm cắp cổ vật còn chặt đầu, dùng mìn đánh phá các cổ vật bằng đá vì nghi ngờ trong đó có báu vật. Như chặt đầu tượng Hộ pháp, bẻ vòi voi phục tại khu lăng mộ Trịnh Sâm (cũ) tại xã Yên Phú (huyện Yên Định), chặt đầu, tay tượng đá ở khu di tích Đa Bút. Báo GDTĐ ghi lại một số trường hợp như sau.
Cách đây hơn 1 năm, vào ngày 27/7/2002, 2 pho tượng đá trong khu lăng miếu thờ danh nhân Lê Thì Hiến ở xã Thọ Phú (huyện Triệu Sơn) , bị kẻ gian chặt lấy đầu ở ngay phần cổ, nay đã mất luôn thân. Hiện địa phương thay vào nơi ngồi của 2 pho tượng bằng 2 bát nhang trông thật trớ trêu. Đặc biệt, gần đây tại Nghè Vẹt (xã Vĩnh Hùng, huyện Vĩnh Lộc) nơi thờ tướng quân Trịnh Ra bị quân "đạo tặc" lấy cắp 8 pho phỗng (trong tổng số 9 pho) bằng gỗ mang dáng dấp vănhoá Chiêm Thành có niên đại từ thế kỷ XVII trong khi các hiện vật khác vẫn còn nguyên vẹn! Ngang nhiên hơn "đạo tặc" còn đột nhập cả vào khu di tích lịch sử Lam Kinh "nẫng" đi 2 chú nghê đá tại khu lăng mộ Lê Hiến Tông... Những sự việc trên đang đe doạ hàng trăm di tích và hàng vạn cổ vật.
Các cổ vật ở Thanh Hoá không chỉ đa dạng, mẫu mã khác nhau mang dáng dấp như "Voi quỳ", "ngựa phục", tượng, khánh... bằng đá rất cổ, đẹp hơn nhiều so với tượng đá ở các khu lăng mộ khác. Không những thế, hệ thống cổ vật ở Thanh Hoá còn mang nhiều nét pha trộn văn hoá Chiêm Thành, Trung Hoa, Nhật Bản... rất độc đáo.
Bạn,
Báo quốc nội viết tiếp: "Đa số các cổ vật bằng đá ở Thanh Hoá hiện nay được trưng bày ngoài trời, do thời gian hệ thống nhà bảo vệ xuống cấp hư hỏng, các cổ vật chỉ biết đứng "trơ" đó mặc kệ mưa, nắng huỷ hoại. Những cổ vật được thờ tự trong đình, chùa, miếu mạo... thì bảo quản lỏng lẻo, nhiều cổ vật bị đánh tráo hoặc mất hàng năm trời mới được phát hiện. Nhiều đình chùa tự bảo vệ mình bằng cách đóng cửa không cho các Phật tử và du khách viếng thăm hoặc cất các cổ vật vào kho, mang gửi UB xã hoặc dùng khoá dây, xiềng xích để xích các chuông, tượng đồng lại đề phòng "đạo tặc" trông mất mỹ quan văn hoá."
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình