Nghĩ mà thương đồng bào đi làm công ở ngoại quốc. Hàng trăm người bị bỏ đói, bị đánh ở Jordan; hàng trăm người khác bị chết bất đắc kỳ tử ở Mã Lai. Đây không phải là lần đầu. Một vụ ở Samoa, bao nhiêu vụ cô dâu Đài Loan, Nam Hàn bị ngược đãi. Nghĩ thêm giận nhà cầm quyền CS Hà nội chỉ biết "xuất khẩu lao động" cho nhiều, chỉ biết đếm ngoại tệ mồ hôi nước mắt gởi về mà thiếu lưu tâm, thiếu biện pháp bảo vệ người Việt đi làm ở ngoại quốc, như đem con bỏ chợ vậy.
Trên phương diện xuất khẩu lao động, nhà cầm quyền Hà Nội thua xa Phi Luật Tân, một nước nhỏ và yếu hơn VN. Phi Luật Tân có một phần mười dân số đi làm việc ở ngoại quốc. Có chương trình đầu tư chuyên môn, ngôn ngữ, luật lệ lao động và phong tục nước đến làm cho người đi làm nên lợi tức kiếm được cao gấp mấy lần, ít bị ngược đãi hơn người Việt. Tổng Thống Phi luât tân có lần trực tiếp can thiệp và giải oan cho một công nhân Phi Luật Tân bị tòa nơi làm việc kêu án tội giết người vì bị chủ hiếp.
Còn VN thì im lặng đáng sợ và bất động đáng nghi ngờ. Chế độ CS Hà nội cứ lo xuất khẩu lao động, coi như một "mặt hàng mũi nhọn", một nguồn thu ngoại tệ lớn, khoa trương như một thành công của chế độ. Hiện nay đã có trên nửa triệu người Việt đi lao động ở ngoại quốc. Năm rồi số tiền mô hôi nước mắt được gởi về nước là 1 tỷ 200 triệu Đô la.
Nhưng hầu như không có kế hoạch đầu tư chuyên môn, ngôn ngữ, luật lệ lao động, tập quan phong tục của nước đi làm để người đi biết và thích nghi và bảo vệ quyền người người đi làm ở nước ngoài. Không biềt mấy ông tùy viên lao động (VC gọi là tham tán), mấy Ong lãnh sự và đại sứ làm gì mà không chú ý đến người lao động và kiều bào lẽ ra mà các ông ấy có nhiệm vụ bảo vệ ở ngoại quốc.
Còn trong nước các cơ quan công quyền có liên quan chẳng những không làm đúng "chức năng" mà gẩn như "giao khoán trắng" và còn cấu kết với các dịch vụ xuất khẩu lao động, ăn tiền đầu, chận tiền đuôi, mỗi người đi có khi phải ký giấy nợ không hay đóng tiền cọc 25 triệu, phải chay vay. Người đi làm nếu bị đuổi về vì tranh thủ quyền lợi theo họp đồng thì bị mất trắng tiền cọc.
Rất mừng là báo chí trong nước dù đang nằm trong gọng kềm của Đảng CS cũng ráng uốn minh qua ngỏ hẹp, "viết lách" đặt vấn đề, nói về thảm trạng của số người Việt đi lam ở ngoại quốc, Báo chí tiếng Việt ở hải ngoại và các tổ chức tranh đấu cho nhân quyền động lòng Việt tiếp tay khiến truyền thông quốc tế và chánh quyền các nước có người Việt định cư bị đánh động. Giúp một phần nào cho số người Việt nghèo đem mồ hôi đổ ở ngoại quốc để mong giúp cho gia đình qua nghèo trong nước.
Tiêu biểu chỉ trong một tuần mà có hai tin chấn động về xuất khẩu lao động mà nạn nhân trầm trọng không ai khác hơn đồng bào Việt đi lànm công ở nước ngoài qua chương trình " xuất khẩu lao động" của chế độ CS Hà nội.
Vụ thứ nhứt là ở Jordan. 170 công nhân làm việc cho một xí nghiệp Đài Loan có trên 200 người Việt làm việc, cơ sở ở nước Jordan, đình công vì chủ nhơn không trả đúng mức lương đã họp đồng, bị chủ nhơn bớt phần ăn bỏ đói, cho người đánh đập. Báo chí trong nước như báo Tuổi Trẻ rất xa vẫn hay, mà người của Tòa Đại sứ CS Hà nội ở Ai cập rất gần Jordan cũng chưa động tịnh gì.
Tổ chức Boat People SOS của người Mỹ gốc Việt ở Mỹ cách nửa vòng trái đất cũng đau lòng Việt, đã phải liên lạc với anh chị em lao động đang lãng công và yêu cầu Bộ Ngoại Giao Mỹ, cơ quan quốc tế IOM có văn phòng tại Amman thủ đô của Jordan can thiệp.
Khi Tòa Đại sứ CS Hà nội ở Cairo, Ai cập cho ông Trần Việt Tú, phó tổng lãnh sự Việt Nam tại Ai Cập, qua Jordan để tìm cách giải quyết vụ việc, thì giải quyết thiên vị chủ nhơn công ty hơn là quyền lợi của anh chị em công nhân. Theo lời Cô Phương Anh người đình công nói trên đài Á châu Tự do, "ông Tú này hơi thiên về công ty một chút. Bởi vì nếu như một người Việt Nam sang mà nhìn thấy bọn em ốm đau, ngất xỉu rồi là không có gì ăn như thế thì ông phải can thiệp vào cái vụ đấy trứơc, sau đó mới nói đến chuyện công ty, về bản lương…. . .Cái chuyện cảnh sát đánh bọn em thì ông không nói đến một chút nào cả. Ông ấy cứ vin vào cái chuyện bọn em cắt đồ của người Việt Nam, ông ấy bảo như thế là sai.. . Thế nhưng vì sao cảnh sát đánh bọn em vẫn còn thương tích vẫn ngất ông ấy bảo là cái gì ông ấy hỏi thì mới được nói, cái gì không hỏi là không được nói. Ông ấy nói với bọn em là thôi cái gì nó qua nó sẽ qua. Em phải nói thẳng với ông ấy là chú sang đây chú can thiệp bọn cháu hay là chú bảo vệ công ty. Chú ấy chỉ vin vào chuyện bọn em cắt đồ và đình công quá mười bốn ngày là bừa bãi, về Việt Nam sẽ không được cái nọ cái kia." Tất cả chị ạ, [đòi về VN] chỉ một phần nhỏ ở lại vì sợ về Việt Nam không lấy được tiền cọc.. . Em không thể bỏ mạng mình ở đây được. Bởi vì chị Ánh này tối hôm qua chị sốt một cách kinh khủng luôn." Được biết tiền cọc đóng cho dịch vụ là 25 triệu đồng VN, cả một tài sản mà người nghèo phải vay mượn.
Vụ thứ hai, hơn 300 công nhân chết bất đắc kỳ tử ở Mã Lai. Theo con số của Cục Quản lý Lao động Ngoài Nước, kể từ đầu năm 2002 đến nay có đến hơn 300 người Việt đi làm công ở Mã Lai đột tử, riêng năm 2007 chết hơn hơn 100 người. Thảm trạng chết lả đã có từ năm 2002, bây giờ mới đặt vấn đề. Trễ con hơn không, báo chí trong ngoài nước lên tiếng mấy tuần, thì các cơ quan có liên quan mới có ý kiến. Bóng đổ thầy, thầy độ bóng. Bộ Lao động Thương Binh Xã Hội nói không được Cục Quản lý Lao động Ngoài Nước báo cáo về chuyện này.Cục Quản lý Lao động Ngoài Nước, thuộc bộ Lao động Thương binh Xã hội nói ngược lại, là đã có báo cáo cho Bộ LĐ-TB-XH, Chính phủ, Bộ Công an..
Cục Quản lý Lao động Ngoài Nứơc nói vấn đề quá khả năng kiểm soát của cơ quan, và Cục đã làm tròn trách nhiệm qua việc chỉ đạo và kiểm tra các vấn đề liên quan đến việc đưa lao động ra nước ngoài làm việc, từ mặt luật pháp đến mặt y tế.
Còn Ủy Ban Về Các Vấn Đề Xã Hội của Quốc hội, khẳng định Cục Quản lý Lao Động Ngoài Nước có trách nhiệm liên đới vì đã không giám sát, kiểm tra đúng mức hoạt động của doanh nghiệp xuất khẩu lao động. Uy ban này của Quốc Hội nói thêm về nguyên tắc tương quan Quốc Hội và chánh phủ, Bộ Lao động Thương binh Xã hội cần kiểm tra, báo cáo và trả lời trước Quốc hội về nguyên nhân đột tử của công nhân Việt ở nước ngoài. Mộ tuyên bố có tinh khuyến cáo, làm cũng được, không làm cũng được, chớ không phải là một khuyến nghi có tính cưỡng hành!
Xuất khẩu lao động là chuyện thông thường thời kinh tế toàn cầu. Xuất khẩu lao động để người dân có công ăn việc làm khá hơn là một điều đàng khuyến khích. Đứng trện phương diện tổ chức công quyền, người dân chỉ biết việc xuất khẩu lao động là do hiệp ước giữa hai nước và khế ước do cơ quan mướn và cho mướn người lao động của hai nước chi phối, nhưng khế ước không thể đi ngoài hiệp ước của chánh phủ. Nói gọn chánh phủ là cơ quan chịu trách nhiệm trước người dân. Không đổ vào ai được.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình