Tự Chọn, Tự Chịu
Vi Anh
Tin AFP, ngày 13 - 11- 2008, Quốc Hội VNCS đã thông qua tu chính án cho luật quốc tịch VN. Vẫn giữ nguyên tắc một quốc tịch lâu nay của Hà Nội. Nhưng lần đầu tiên chấp nhận một ngoại lệ cho phép một số trường hợp được có song tịch. Có hiệu lực kể từ 1-7- 2009. Thời hạn có thể gởi đơn xin giữ quốc tịch Việt Nam là 5 năm. Đối tượng cụ thể không ai khác là những người Việt rời khỏi nước đi tỵ nạn CS sau năm 1975 và đàn hậu duệ. Luật mới không đương nhiên lùa vào, mà đương sự phải làm đơn giữ quốc tịch Việt Nam. Và luật không phủ nhận quốc tịch mới mà đương sự đã nhập nơi quốc gia định cư. Luật tu chỉnh tỏ ra mềm dẻo hơn, dành cho đối tượng đương sự quyền tự do chọn lựa, chớ không khiên cưỡng lùa "Việt Kiều" vào quốc tịch VN theo nguyên tắc huyết pháp lâu nay của CS Hà nội. Hệ luận: người nào đã nhập tịch và có quốc tịch mới ở quốc gia định cư như Mỹ, Gia nã đại, Anh, Pháp, Úc, v.v. mà tự chọn xin giữ quốc tịch VNCS theo luật mới này thì sẽ tự chịu những ràng buộc của cả rừng luật VNCS với kiểu thi hành theo luật rừng của cán bộ đảng viên CS, thì không than trách ai, vào đâu được.
Tán vào có Chủ nhiệm Câu lạc bộ Doanh nghiệp Việt Kiều ở TP. HCM, Ô Nguyễn Ngọc My - cố nhiên - : hồ hởi, phấn khởi", "Bà con ở nước ngoài muốn có hai quốc tịch hay không, đó là quyền tự do mỗi người. Nhưng họ được quyền đó, và đấy là việc đáng mừng."
Theo AFP trích lời một giới chức Bộ Tư pháp Việt Nam nói rằng, luật mới không có nghĩa là Nhà nước Việt Nam khuyến khích việc giữ hai quốc tịch, nhưng chỉ là công nhận một thực tế, bởi vì theo ông, ''tình hình hiện nay không còn phù hợp với chính sách mở cửa và hội nhập của Việt Nam ''.
Cỗ võ có Thông Tấn Xã Việt Nam cho biết nguyên tắc một quốc tịch cứng ngắc của Việt Nam lâu nay không còn phù hợp với thực tiễn cuộc sống từ đó dẫn đến nhiều vi phạm.Theo chính phủ, luật mới nhằm đáp ứng nguyện vọng của một bộ phận người Việt Nam dù đã nhập quốc tịch nước ngoài nhưng vẫn muốn giữ quốc tịch Việt Nam hoặc những người về đầu tư, sinh sống trong nước muốn trở lại quốc tịch Việt Nam, nhưng vẫn không bỏ quốc tịch nước ngoài, để không bị mất những quyền lợi về mặt xã hội, chẳng hạn như tiền hưu bổng."
Bình tâm phân tích, tìm hiểu ý của nhà lập pháp, Hãng tin độc lập AFP của Pháp dẫn lời Ô. Dương Trung Quốc, một đại biểu nhân dân (dân biểu) của Quốc Hội vừa thông qua tu chánh án ấy nói: ''Trên nguyên tắc, một khi trở lại quốc tịch Việt Nam, những người có hộ chiếu Việt Nam (passport) sẽ có quyền bầu cử, có thể sẽ bị kêu nghĩa vụ quân sự và được phép đứng tên mua nhà như những công dân Việt Nam khác."
Nhưng Luật sư Tạ văn Tài là giáo sư về chính trị học trước 1975 tại Học Viện Quốc Gia Hành Chánh và các trường đại học khác ở Miền Nam như Đại Học Cần Thơ, qua Mỹ tiếp tục dạy đại học, trình bày trên đài RFA: đại ý luật mới hại nhiều hơn lợi cho người Việt hải ngoại. Về quyền lợi chánh trị là ứng cử, thì dù có quốc tịch Việt đi nữa, mà Đảng không cử , Mặt Trận Tổ Quốc không giới thiệu, cơ quan hay tổ dân phố không "bình nghị" [danh từ VNCH lâu quá ít nghe ai nói mà Gs Tạ văn Tài còn nhớ và sử dụng -- rất đáng khen; từ CS hiện giờ là] không "hiệp thương", thì cũng bị bác bỏ, không đượïc ứng cử. Điễn hình như ông Nguyễn Đăng Hưng, Việt Kiều về nước biết bao nhiêu năm rồi đó chứ nhưng mà rốt cuộc ra cũng bị bác bỏ. Về quân dịch, Gs Tạ văn Tài cho là không thể bắt "thi hành nghĩa vụ quân sự" đối với con cái của người xin quốc tịch VN, đã sanh ngoài VN. Cha mẹ có quốc tịch Mỹ và xin giữ quốc tịch Việt thì luật VN chỉ chi phối cha me; con đến 18 tuổi có quyền chọn lựa quốc tịch của mình. Về hình và hộ sự, việc có hai quốc tịch không cần thiết, xin giữ quốc tịch Việt vô bỗ. Quốc tịch Việt hay Mỹ mà vào VN, phạm luật hình, kể cả những lừa đảo về dân sự thì cũng bị toà án CS kết tội, công an CS "làm việc" như thường.
Trái lại việc xin giữ quốc tịch VN và quốc tịch mới sẽ phát sanh nhiều rắc rối pháp luật do tương tranh giữa hai quốc tịch. Rắc rối tuy nhỏ nhưng rất lôi thôi phiền toái dai dẳng. Về thuế khoá phải chứng minh nếu không có thể phải đóng hai nơi, nếu chưa có hiệp ước giữa Hà nội và nước định nh cư. Về hôn thú, ly di, qui chế tài sản chung, và riêng của hai người hôn phối vô cùng phức tạp. Chẳng hạn "Bây giờ bên Mỹ hai người bất đồng ý kiến nhau là ly dị liền, tha hồ bỏ nhau, nhưng bên Việt Nam thì luật gia đình Việt Nam chặt chẽ hơn, họ tôn trọng cơ chế gia đình hơn nên quá trình ly dị diễn ra không dễ dàng như bên Mỹ."
Nhưng Gs Tạ văn Tài Kỳ nhận định kỳ này CS Hà nội "khôn hơn nhiều so với ngày xưa!" Không cái kiểu mời Việt Kiều về nước mà coi như đương nhiên còn quốc tịch VN, thì ai đâu có thì giờ dư và tiền phí để làm thủ tục xin vào quốc tịch VN. Bây giờ họ "khôn hơn" nói Việt Kiều vẫn còn giữ quốc tịch mới đã nhập tịch nơi quốc gia định cư và vẫn có thể xin giữ quốc tịch Việt và có quyền có hai quốc tịch, miển làm đơn xin trong thời hạn 5 năm. CS Hà nội không khiên cưỡng, áp chế đương nhiên lùa vào để luật VNCS chi phối như khi trước, xúc phạm người Việt hải ngoại.
Sau cùng, vấn đề còn lại là chuyện của người Việt tỵ nạn CS đã nhập quốc tịch của quốc gia định cư. Luật quốc tịch sửa đổi của CS Hà nội dành cho người Việt tỵ nạn quyền tự chọn lựa, xin giữ quốc tịch VN hay không, chớ không lùa vào rọ như luật cũ hễ sanh ra từ cha mẹ VN là đương nhiên theo quốc tịch VN. Có quyền lợi như mua nhà, kinh doanh ở VN mà vẫn tiếp tục giữ quốc tịch ngoại quốc. Nhưng cũng phải có nghĩa vụ tuân hành mọi luật lệ của CS Hà nội, và có thể gặp nhiều trường hợp tranh chấp pháp lý giữa hai nước. Phàm ở đời có quyền tư do chọn lựa và quyết định thì cũng có trách nhiệm chịu những hậu quả về quyết định của mình.
Đặc biệt đối với Mỹ, chánh quyền Mỹ không quan tâm đối với người Mỹ gốc Việt đi hay ở Mỹ. Cứ cầm passport lên phi trưòng là đi túy ý. Mỹ không cầm cộng. Ở thì hưởng quyền lợi và làm nghĩa vụ công dân Mỹ. Nhứt là người Mỹ gốc Việt lớn tuổi đa số nghèo, không đóng thuế mà được trợ cấp gia cư, phúc lợi y tế, tiền mặt để sống suốt đời. Đi VN ở luôn, xin lại quốc tịch VN thì mất quyền lợi ở Mỹ; thế thôi. Trừ những người dính líu kinh tế chánh trị với CS Hà nội thì không biết thích hay không thích xin giữ quốc tịch VN. Chớ nếu xét số người Việt đang xếp hàng chờ hàng chục năm để được Mỹ xét cho đoàn tụ gia đình ở Mỹ và số người ở Mỹ mong mỏi được vào quốc tịch Mỹ rất đông. Số người này rất đông, chắc chắn đông hơn số người muốân xin giữ Việt tịch vì lý do dính líu kinh tế và chánh trị với chế độ CS Hà nội.
Vi Anh
Tin AFP, ngày 13 - 11- 2008, Quốc Hội VNCS đã thông qua tu chính án cho luật quốc tịch VN. Vẫn giữ nguyên tắc một quốc tịch lâu nay của Hà Nội. Nhưng lần đầu tiên chấp nhận một ngoại lệ cho phép một số trường hợp được có song tịch. Có hiệu lực kể từ 1-7- 2009. Thời hạn có thể gởi đơn xin giữ quốc tịch Việt Nam là 5 năm. Đối tượng cụ thể không ai khác là những người Việt rời khỏi nước đi tỵ nạn CS sau năm 1975 và đàn hậu duệ. Luật mới không đương nhiên lùa vào, mà đương sự phải làm đơn giữ quốc tịch Việt Nam. Và luật không phủ nhận quốc tịch mới mà đương sự đã nhập nơi quốc gia định cư. Luật tu chỉnh tỏ ra mềm dẻo hơn, dành cho đối tượng đương sự quyền tự do chọn lựa, chớ không khiên cưỡng lùa "Việt Kiều" vào quốc tịch VN theo nguyên tắc huyết pháp lâu nay của CS Hà nội. Hệ luận: người nào đã nhập tịch và có quốc tịch mới ở quốc gia định cư như Mỹ, Gia nã đại, Anh, Pháp, Úc, v.v. mà tự chọn xin giữ quốc tịch VNCS theo luật mới này thì sẽ tự chịu những ràng buộc của cả rừng luật VNCS với kiểu thi hành theo luật rừng của cán bộ đảng viên CS, thì không than trách ai, vào đâu được.
Tán vào có Chủ nhiệm Câu lạc bộ Doanh nghiệp Việt Kiều ở TP. HCM, Ô Nguyễn Ngọc My - cố nhiên - : hồ hởi, phấn khởi", "Bà con ở nước ngoài muốn có hai quốc tịch hay không, đó là quyền tự do mỗi người. Nhưng họ được quyền đó, và đấy là việc đáng mừng."
Theo AFP trích lời một giới chức Bộ Tư pháp Việt Nam nói rằng, luật mới không có nghĩa là Nhà nước Việt Nam khuyến khích việc giữ hai quốc tịch, nhưng chỉ là công nhận một thực tế, bởi vì theo ông, ''tình hình hiện nay không còn phù hợp với chính sách mở cửa và hội nhập của Việt Nam ''.
Cỗ võ có Thông Tấn Xã Việt Nam cho biết nguyên tắc một quốc tịch cứng ngắc của Việt Nam lâu nay không còn phù hợp với thực tiễn cuộc sống từ đó dẫn đến nhiều vi phạm.Theo chính phủ, luật mới nhằm đáp ứng nguyện vọng của một bộ phận người Việt Nam dù đã nhập quốc tịch nước ngoài nhưng vẫn muốn giữ quốc tịch Việt Nam hoặc những người về đầu tư, sinh sống trong nước muốn trở lại quốc tịch Việt Nam, nhưng vẫn không bỏ quốc tịch nước ngoài, để không bị mất những quyền lợi về mặt xã hội, chẳng hạn như tiền hưu bổng."
Bình tâm phân tích, tìm hiểu ý của nhà lập pháp, Hãng tin độc lập AFP của Pháp dẫn lời Ô. Dương Trung Quốc, một đại biểu nhân dân (dân biểu) của Quốc Hội vừa thông qua tu chánh án ấy nói: ''Trên nguyên tắc, một khi trở lại quốc tịch Việt Nam, những người có hộ chiếu Việt Nam (passport) sẽ có quyền bầu cử, có thể sẽ bị kêu nghĩa vụ quân sự và được phép đứng tên mua nhà như những công dân Việt Nam khác."
Nhưng Luật sư Tạ văn Tài là giáo sư về chính trị học trước 1975 tại Học Viện Quốc Gia Hành Chánh và các trường đại học khác ở Miền Nam như Đại Học Cần Thơ, qua Mỹ tiếp tục dạy đại học, trình bày trên đài RFA: đại ý luật mới hại nhiều hơn lợi cho người Việt hải ngoại. Về quyền lợi chánh trị là ứng cử, thì dù có quốc tịch Việt đi nữa, mà Đảng không cử , Mặt Trận Tổ Quốc không giới thiệu, cơ quan hay tổ dân phố không "bình nghị" [danh từ VNCH lâu quá ít nghe ai nói mà Gs Tạ văn Tài còn nhớ và sử dụng -- rất đáng khen; từ CS hiện giờ là] không "hiệp thương", thì cũng bị bác bỏ, không đượïc ứng cử. Điễn hình như ông Nguyễn Đăng Hưng, Việt Kiều về nước biết bao nhiêu năm rồi đó chứ nhưng mà rốt cuộc ra cũng bị bác bỏ. Về quân dịch, Gs Tạ văn Tài cho là không thể bắt "thi hành nghĩa vụ quân sự" đối với con cái của người xin quốc tịch VN, đã sanh ngoài VN. Cha mẹ có quốc tịch Mỹ và xin giữ quốc tịch Việt thì luật VN chỉ chi phối cha me; con đến 18 tuổi có quyền chọn lựa quốc tịch của mình. Về hình và hộ sự, việc có hai quốc tịch không cần thiết, xin giữ quốc tịch Việt vô bỗ. Quốc tịch Việt hay Mỹ mà vào VN, phạm luật hình, kể cả những lừa đảo về dân sự thì cũng bị toà án CS kết tội, công an CS "làm việc" như thường.
Trái lại việc xin giữ quốc tịch VN và quốc tịch mới sẽ phát sanh nhiều rắc rối pháp luật do tương tranh giữa hai quốc tịch. Rắc rối tuy nhỏ nhưng rất lôi thôi phiền toái dai dẳng. Về thuế khoá phải chứng minh nếu không có thể phải đóng hai nơi, nếu chưa có hiệp ước giữa Hà nội và nước định nh cư. Về hôn thú, ly di, qui chế tài sản chung, và riêng của hai người hôn phối vô cùng phức tạp. Chẳng hạn "Bây giờ bên Mỹ hai người bất đồng ý kiến nhau là ly dị liền, tha hồ bỏ nhau, nhưng bên Việt Nam thì luật gia đình Việt Nam chặt chẽ hơn, họ tôn trọng cơ chế gia đình hơn nên quá trình ly dị diễn ra không dễ dàng như bên Mỹ."
Nhưng Gs Tạ văn Tài Kỳ nhận định kỳ này CS Hà nội "khôn hơn nhiều so với ngày xưa!" Không cái kiểu mời Việt Kiều về nước mà coi như đương nhiên còn quốc tịch VN, thì ai đâu có thì giờ dư và tiền phí để làm thủ tục xin vào quốc tịch VN. Bây giờ họ "khôn hơn" nói Việt Kiều vẫn còn giữ quốc tịch mới đã nhập tịch nơi quốc gia định cư và vẫn có thể xin giữ quốc tịch Việt và có quyền có hai quốc tịch, miển làm đơn xin trong thời hạn 5 năm. CS Hà nội không khiên cưỡng, áp chế đương nhiên lùa vào để luật VNCS chi phối như khi trước, xúc phạm người Việt hải ngoại.
Sau cùng, vấn đề còn lại là chuyện của người Việt tỵ nạn CS đã nhập quốc tịch của quốc gia định cư. Luật quốc tịch sửa đổi của CS Hà nội dành cho người Việt tỵ nạn quyền tự chọn lựa, xin giữ quốc tịch VN hay không, chớ không lùa vào rọ như luật cũ hễ sanh ra từ cha mẹ VN là đương nhiên theo quốc tịch VN. Có quyền lợi như mua nhà, kinh doanh ở VN mà vẫn tiếp tục giữ quốc tịch ngoại quốc. Nhưng cũng phải có nghĩa vụ tuân hành mọi luật lệ của CS Hà nội, và có thể gặp nhiều trường hợp tranh chấp pháp lý giữa hai nước. Phàm ở đời có quyền tư do chọn lựa và quyết định thì cũng có trách nhiệm chịu những hậu quả về quyết định của mình.
Đặc biệt đối với Mỹ, chánh quyền Mỹ không quan tâm đối với người Mỹ gốc Việt đi hay ở Mỹ. Cứ cầm passport lên phi trưòng là đi túy ý. Mỹ không cầm cộng. Ở thì hưởng quyền lợi và làm nghĩa vụ công dân Mỹ. Nhứt là người Mỹ gốc Việt lớn tuổi đa số nghèo, không đóng thuế mà được trợ cấp gia cư, phúc lợi y tế, tiền mặt để sống suốt đời. Đi VN ở luôn, xin lại quốc tịch VN thì mất quyền lợi ở Mỹ; thế thôi. Trừ những người dính líu kinh tế chánh trị với CS Hà nội thì không biết thích hay không thích xin giữ quốc tịch VN. Chớ nếu xét số người Việt đang xếp hàng chờ hàng chục năm để được Mỹ xét cho đoàn tụ gia đình ở Mỹ và số người ở Mỹ mong mỏi được vào quốc tịch Mỹ rất đông. Số người này rất đông, chắc chắn đông hơn số người muốân xin giữ Việt tịch vì lý do dính líu kinh tế và chánh trị với chế độ CS Hà nội.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình