Việt Nam có thể sẽ bể ra nhiều mảnh" Đó là điều đáng sợ, và mọi người cần suy nghĩ trứơc, có hành vi thích đáng trứơc, để phòng ngừa các kịch bản đáng ngại.
Bạn haỹ hình dung tới một viễn ảnh rằng nhờ các siêu cường âm mưu dàn dựng, một hôm đảo Phú Quốc tuyên bố độc lập ra khỏi Việt Nam. Hay là nếu Trung Quốc gài thế độc: đỡ đầu vùng Khmer Krom với các tỉnh Châu Đốc, Vĩnh Long tuyên bố độc lập. Hay là vùng Tây Nguyên, Sơn La... nơi đa số là dân sắc tộc và ít người Kinh, bị xúi giục thế là cũng phất cờ độc lập. Phải sợ, và phaỉ lo trứơc.
Hãy nhìn xem Đông Timor mấy năm trứơc độc lập ra khỏi Indonesia, và bây giờ thì tới Kosovo ra khỏi Serbia. Cả hai trường hợp đều có các nứơc lớn bảo kê để ly khai.
Kosovo đã tuyên bố độc lập ra khỏi Serbia hôm chủ nhật. Không phaỉ người dân nào ở Kosovo cũng vui mừng mở hội. Một ngày sau đó hơn 7,000 người gốc Serb xuống đường ở thành phố Mitrovica, thuộc Kosovo, phất cờ Serbia, hô khẩu hiệu “Kosovo là Serbia!”
Những người đàn ông, đàn bà gốc Serb biểu tình, giận dữ, nứơc mắt chảy ràn rụa, không thể tin rằng vùng đất Kosovo họ đang sống bỗng nhiên tách rời khỏi nứơc mẹ Serbia. Trực thăng quân sự NATO bay xà quầng trên đầu nhóm biểu tình, lo sợ họ bạo động. Cảnh sát vũ trang đứng dàn hàng ngang ngăn cản, không cho người biểu tình tràn qua một chiếc cầu giữa thành phố Mitrovica, nơi phía bên kia đầu cầu là nhiều ngàn người Kosovo nhưng mang dòng máu Albania đứng kình lại, vui mừng vì độc lập.
Kosovo có hai triệu dân (nghĩa là bằng 1/4 dân số Sài Gòn), trong đó có 125,000 dân sắc tộc Serb, và số 95% dân số còn lại là sắc tộc Albania. Thành phố Mitrovica nằm trong Kosovo, với người Serb tập trung ở phía bắc, và gốc Albania ở phía nam. Thực tế, đạo. binh 16,000 lính gìn giữ hòa bình của NATO đang đóng ở Kosovo từ giữa năm 1999, và đây là lực lượng mà dân gốc Albania dựa vào để tuyên bố độc lập ra khỏi Serbia.
Đây là một điểm chúng ta có thể ghi nhớ: nếu có một đaọ binh quốc tế nào, dù là LHQ hay NATO hay Tây, Taù, Mỹ, Nhật... xin vào trú đóng để “giúp đỡ” ở một đảo hay một tỉnh nào của VN, thì xin chớ nhận lời. Vì diễn biến phức tạp vài năm sau có thể dẫn tới cơ nguy ly khai, y hệt như chuyện Kosovo hôm chủ nhật.
Serbia tất nhiên là nổi giận, đã lập tức triệu hồi đại sứ Serbia từ Mỹ về. Dễ hiểu. Nếu người Khmer Krom ở Miền Tây Nam Bộ tuyên bố độc lập, thì xe tăng, đaị pháo tới nói chuyện liền... chứ triệu hôi đại sứ còn là quá nhẹ. Nhưng tất nhiên, Serbia không đủ quân lực để “nói phải quấy” với quân NATO trú đóng ở Kosovo.
Các nứơc thân Mỹ và Tây Phương đã công nhận qúôc gia Kosovo. Nhiều nước khác từ chối.
Tây Ban Nha thì lo ngại từ lâu về phong trào ly khai của người Basque, nên lập tức nói hôm Thứ Hai là Tây Ban Nha sẽ không công nhận Kosovo, vì luật ly khai hợp pháp đòi hỏi cả hai phe đồng thuận -- nghĩa là, có ly dị thì cả chồng vợ cùng ký giấy mới hợp pháp. Nếu không, Tây Ban Nha nói là cần một nghị quyết của Hội Đồng Bảo An LHQ. Điều này là bất khả, vì Nga và Trung Quốc là chống laị rồi.
Sri Lanka hôm Thứ Hai nói rằng việc Kosovo tuyên bố độc lập là một vi phạm Hiến Chương LHQ. Đơn giả, Sri Lanka đang lo đàn áp phòng trào Tamil đang đòi cắt đất, ly khai. Tuy nhiên, giờ này còn nói tới Hiến Chương thì cũng lạ. Nhưng không lẽ không nói, không lẽ im lặng cho ly khai...
Trung Quốc hôm Thứ Hai nói là “quan ngại sâu sắc” về tình hình tuyên bố đôc lập của Kosovo, và thúc giục 2 phe tiếp tục thương thuyết. Nói chỉ là nói thôi. Thương thuyết gì nữa. Khi cô vợ tuyên bố bỏ chồng, và chung quanh cô có mấy sư đoàn NATO bảo vệ, thì cô vợ hiển nhiên là không thương thuyết nữa làm gì.
Tất nhiên là Trung Quốc lo chứ. Bởi vì cho Kosovo độc lập, là tai hại dây chuyền về tâm lý. Thế rồi các phong trào đòi độc lập ở Đài Loan, Tây Tạng, Tân Cương... cũng lấy cớ Liên Hiệp Quốc bảo kê thì sao"
Indonesia cũng lập tức nói là không để Kosovo độc lập. Indonesia đã bị Đông Timor độc lập rồi, nên lo sợ các đaỏ khác cũng theo chân ly khai.
Thaí Lan thì vẫn còn lo chuyện ba tỉnh Miền Nam Thaí Lan, nơi đa số dân theo Hồi Giáo, đang có phong trào ly khai mấy năm nay.
Đaì Loan thì hí hửng, chộp thời cơ chúc mừng độc lập Kosovo và Bộ Ngoaị Giao Đaì Loan gửi văn thư chính thức tới tân chính phủ Kosovo để chúc mừng Kosovo đạt được “thành quả của độc lập, dân chủ và tự do.”
Lập tức phát ngôn ngân Bộ Ngoại Giao Trung Quốc Liu Jianchao đưa ra bản văn lên án rằng Đaì Loan không có quyền và không có tư cách nào để công nhận độc lập Kosovo, vì “DDiều mọi người phải biết rằng Đaì Loan, là một phần của Trung Quốc, không có quyền và khôngc ó tư cách nào để đưa ra bản văn gọi là công nhận như thế.”
Họ Liu nói, “Chúng tôi kiên cường chống laị bất kỳ ai hay bất kỳ tổ chức nào dưới bất kỳ hình thức nào muốn ly cách Đài Loan ra khỏi Hoa Lục. Bất kỳ nỗ lực nào tách Đài Loan ra khỏi Hoa Lục đều sẽ thảm bại.”
Thực tế, nếu Trung Quốc bị vỡ ra vài mảnh, thì Việt Nam sẽ nhẹ thở hơn. Nhưng cũng thực tế là, nếu Việt Nam mềm yếu lập trường ở Kosovo, thì ảnh hưởng dây chuyền sẽ rất là tai hại. Cái hại gần thấy rõ là hai đàn anh Hoa Lục và Nga sẽ nổi giận. Cái hại xa thì rồi quốc tế sẽ có một tiền lệ: chính các lực lượng quân đội qúôc tế hỗ trợ cho một vùng đất nào đó tuyên bố độc lập.
Việt Nam cũng cần phaỉ coi chừng. Khi để tư bản qúôc tế vào đaỏ Phú Quốc làm kinh doanh thì được, mở sòng bài thì nên, nhưng để quân quốc tế vào là sẽ hỏng. Hay là vùng Miền Tây với người Khmer Krom, người Thượng ở Tây Nguyên, người Thái và Mường ở Tây Bắc.
Điều quan trọng không phaỉ là dùng bạo lực đàn áp các nhóm người dân dị biệt, mà phải cần biến Việt Nam thành một vùng đất của đối thoại, gắn bó, cảm thông và chia sẻ -- nơi đó, ai cũng có tiếng nói được tôn trọng. Nghĩa là, tận cùng phaỉ là dân chủ. Chứ không phải bạo lực đàn áp. Để toàn vẹn cõi bờ, cần phải để cho mọi người có các quyền căn bản. Không có cách nào hay hơn nữa.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình