TÌNH TRẠNG LIÊN BANG
Sơn Điền Nguyễn Viết Khánh
Tổng Thống Barack Obama đã ký trọn gói luật kích thích kinh tế tại Denver, Colorado, nơi đây đang lúc tuyết rơi vì mùa lạnh kéo dài. Việc ông đi khỏi thủ đô Mỹ để ký đạo luật quan trọng có một ý nghĩa đặc biệt. Ông rời khỏi Washington, nơi tiêu biểu nhất cho nạn chia rẽ bè phái, rạn nứt chính trị vì quyền lợi riêng tư của phe đảng. Tuần qua người ta đã thấy đạo luật kích thích kinh tế đã bị kẹt như thế nào vì sự bất đồng giữa hai đảng Cộng Hòa và Dân Chủ tại Quốc hội, trong khi kinh tế lâm nạn như một người mắc bệnh nan y đang hấp hối. Sau Denver, hôm thứ tư TT Obama đã đến Phoenix, Arizona để loan báo một kế hoạch được trông đợi từ lâu. Đó là chính phủ chi ra 75 tỷ đô-la để cứu 9 triệu dân Mỹ đang bị hăm dọa mất nhà trong cuộc khủng hoảng tịch thu tài sản thế chấp. Bất chấp sự chống đối của đảng Cộng Hòa, đạo luật kích thích kinh tế bắt đầu được xúc tiến mạnh.
Thứ năm tuần trước nước Mỹ đã làm lễ kỷ niệm 200 năm ngày sinh nhật của Tổng Thống Abraham Lincoln. Vài ngày sau, 65 sử gia Mỹ tiếp tục liệt kê Abraham Lincoln là vị Tổng Thống giỏi nhất, vĩ đại nhất của nước Mỹ. Cũng theo bảng liệt kê này TT George W. Bush vừa hết nhiệm kỳ, được xếp hạng 36 trong số 42 vị Tổng Thống. Riêng về quan hệ quốc tế ông Bush bị xếp hạng 41 và về kinh tế, hạng 40. Tại sao TT Lincoln được xếp hàng cao hơn cả vị Tổng Thống đầu tiên của nước Mỹ là ông George Washington" Lincoln đã kết thúc cuộc nội chiến với phần thắng của phía Bắc, giải phóng người nô lệ da đen, tạo thành một nước Mỹ liên bang thống nhất. Mặc dù miền Bắc thắng trong một cuộc nội chiến đẫm máu, Lincoln vẫn không trả thù những kẻ bại trận ở miền Nam, để tìm cách hòa hợp hòa giải, tạo sự đoàn kết giữa các tiểu bang Nam Bắc, mở rộng lãnh thổ, đưa đến một quốc gia liên bang hùng cường và thống nhất như ngày nay. Các vị Tổng Thống Mỹ đều có lệ mỗi năm phải ra trước Quốc Hội đọc bài diễn văn về "Tình trạng Liên bang". Tình trạng đó cũng là câu hỏi sự đoàn kết quốc gia như thế nào.
Năm 2009 Tổng Thống mới đắc cử Barack Obama đã gặp phải cái di sản quá nặng nề do 8 năm của vị Tổng Thống tiền nhiệm để lại về chính sách kinh tế cũng như về sách lược đối ngoại. Ưu tiên là vấn đề kinh tế, nhưng giải pháp ông đưa ra đã bị các nhân vật Cộng Hòa tại Quốc hội chống đối nên khó khăn chồng chất thêm. Đạo luật kích thích kinh tế có bao nhiêu hy vọng thành công" Thành hay bại là do bàn tay và trí óc của ngưòi dân chớ không phải do sự kèn cựa quyền lợi riêng tư của đảng phái. Obama đến Denver để ký luật là có ý nghĩa mong ở sự phán xét của người dân. Về điểm này, chúng tôi nghĩ có nhiều hy vọng. Ông Obama đã được đắc cử Tổng Thống với 53% phiếu phổ thông của dân chúng, nhưng sau khi đạo luật kích thích kinh tế được phổ biến, các poll thăm dò cho biết có đến 68% dân chúng ủng hộ.
Hãy nhìn qua một vài chi tiết tổng quát của đạo luật. Thứ nhất luật đưa tiền đến tay những người dân đang cần tiền để sống còn, thêm tiền trợ cấp cho những người mất việc làm, tiền tem phiếu thực phẩm, nhất là tiền qua việc giảm thuế. Sự giảm thuế rất quan trọng, nhằm giúp giới trung lưu hay những người có lợi tức thấp, cố nhiên không giúp giới nhà giầu. Về điểm này, các giới chính trị bảo thủ cực đoan đã la lối đây là lấy tiền đánh thuế nhà giầu đem chia cho nhà nghèo theo kiểu "xã hội chủ nghĩa". Nhưng cuộc bầu cử Tổng Thống cuối năm 2008 cho thấy người dân Mỹ đã hiểu thế nào chủ nghĩa cộng sản của phe cực tả và thế nào là chủ nghĩa phát-xít của phe cực hữu. Cả hai cái thái cực đó đều đưa đến nạn độc tài, toàn dân Mỹ đều ghê tởm. Thứ hai đạo luật cấp tiền cho các chính quyền tiểu bang và địa phương để các chính quyền đó khỏi phải sa thải hàng triệu nhân viên hoặc phải tăng thuế. Đó là bảo vệ việc làm hiện hữu để chặn đứng làn sóng thất nghiệp đang gây khủng hoảng trong tâm lý quần chúng. Thứ ba đạo luật nhằm vào việc tạo công ăn việc làm cho 3.5 triệu người thất nghiệp, bằng cách mở ra những công trình xây dựng hạ tầng cơ sở, vừa bảo vệ môi sinh, giúp người có việc làm vừa có lợi ích công cộng. Việc sửa chữa và xây dựng cầu cống đường xá sẽ đẩy mạnh lưu thông và chuyển vận hàng hóa, phát triển kinh doanh và công nghiệp.
Đạo luật vừa được TT Obama ký và ban hành có phần đầu dự chi lớn nhất đến 787 tỷ đô-la. Nhưng ông cũng không quên lãnh vực sửa lại những lỗi của chính phủ trước đã làm kinh tế tụt dốc mạnh từ cuối năm 2007. Cuộc khủng hoảng kinh tế hiện nay bắt nguồn từ sự sụp đổ của thị trường nhà cửa, do tham vọng quá trớn của các ngân hàng và các công ty tài chánh mua bán giấy nợ, văn tự thế chấp. Chính phủ Bush đã dùng số tiền 350 tỷ đô-la để cứu nguy các ngân hàng, nhưng có nhiều điều sơ sót nên không đạt được kết quả. Việc cứu gỡ cuộc khủng hoảng tài sản thế chấp là ưu tiên hàng đầu. Ngoài ra chính phủ cũng sẵn sàng chờ các kế hoạch khẩn trương tái cấu trúc của các công ty chế tạo xe hơi để cấp ngân khoản cứu trợ. Chính phủ đặt thời hạn đến thứ ba tuần này phải trình kế hoạch tái cấu trúc. Hai công ty General Motor và Chrysler đã xin thêm 14 tỷ đô-la tiền vay để cứu nguy. Khác với thời chính phủ Bush, lần này TT Obama lập ra một Ủy ban đặc trách theo dõi các công ty xe hơi xem họ thi hành tái cấu trúc như thế nào.
Tại Denver hôm thứ ba, trước khi ký đạo luật cứu nguy kinh tế TT Obama tuyên bố: "Tôi không muốn nói hôm nay là ngày kết thúc các vấn đề kinh tế của chúng ta. Ngày hôm nay chỉ đánh dấu lúc khởi đầu của sự kết thúc, sự khởi đầu những gì chúng ta cần phải làm để tạo việc làm cho người dân Mỹ đang chơi vơi bên bờ vực thẳm của sự sa thải".
Đây là thời điểm quan trọng nhất cho việc cứu nguy kinh tế. Chúng tôi thành thực mong những người còn mang nặng đầu óc thủ cựu hãy từ bỏ những tập quán cổ hủ lỗi thời để thích ứng với đà tiến hóa của tâm linh, trí tuệ và khoa học kỹ thuật vào lúc nhân loại đã bước sang Thế kỷ 21.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình