Chợ Sách Cũ
Bạn,
Tại trung tâm thành phố Sài Gòn, có một chợ sách cũ đã hình thành từ khoảng 40 năm qua. Với những người sưu tầm, nghiên cứu, từ lâu sách đã được xếp vào hạng "danh giá", chứa đựng những tinh hoa, những kinh nghiêm quý giá, và chợ sách cũ luôn có đông khách. Báo Sài Gòn Tiếp Thị ghi nhận toàn cảnh về chợ sách cũ Sài Gòn qua đoạn ký sự như sau.
Trước năm 1975, tại Sài Gòn đã hình thành "chợ sách chạy" bán trên những tấm bạt dọc đường Lê Lợi, đoạn từ đường Công Lý đến Pasteur. Sau đó mới quần tụ về đường Đặng Thị Nhu, một con phố nhỏ chừng 200m nằm vắt ngang đường Calmette và Ký Con. Dạo đó từng hai sạp một đóng cặp vào nhau đơn sơ, có mái tôn, chừa lối đi hẹp hai bên hông, mỗi sạp chừng 3- 4m2. Không như chợ búa thường thấy, chợ sách cũ thật nhẹ nhàng, im ắng, chỉ nghe thấy tiếng lao xao của trang sách lần giở và nhịp gõ của dép guốc tới lui.
Để dồi dào mặt sách mua bán, có hai nguồn chính, khách hàng mang ra bán hay mời về nhà bán cả tủ không chừng, nguồn nữa là đạp xe đến các vựa ve chai lục lọi sách có giá trị, mua lại với giá nhỉnh hơn giá ký lô một chút. Có lần, ông Dũng kể, một bà chủ ở Đa Kao mời về nhà bán tủ sách, bà nói, "tiếc lắm nhưng phải lo cơm gạo chú ơi, không biết rồi đến khi nào tới lượt phải rứt ruột bán luôn cây piano đây". "Nghệ thuật" mua sách mão, mua số lượng nhiều "là phải biết cân sách trên bàn tay", ông Sơn sạp 53 nói. Ví dụ, phân loại sách với các cấp giá trị khác nhau, sách giá trị thấp ,năm cuốn một ký chẳng hạn, từ đó đếm cuốn, nhân lên và mua giá cao hơn giá ký lô ve chai một tí; cũng vậy, sách giá trị cao, có thể mua gấp đôi ba lần giá ký lô.
Từ những năm 1985 trở đi chợ sách cũ lại "nhóm" về đường Nguyễn Thị Minh Khai, cho đến nay các hiệu sách cũ ở đây đã dần chuyển đổi sang bán sách mới. Chợ sách cũ lại một lần nữa "trôi dạt" về đường Trần Nhân Tôn, quận 10 với chừng 30 hiệu sách bề thế hơn so với những sạp chợ ở Đặng Thị Nhu của hơn 30 năm về trước. Nguồn sách cũ có tuổi đời năm sáu mươi năm cho đến vài trăm năm cạn kiệt dần.Hai ông bà Phạm Văn Cầu vẫn bền bỉ với nghiệp sách cũ những gần 40 năm qua trò chuyện: "Mỗi cửa hiệu bán sách cũ thường có gu riêng như một thú chơi, phải đam mê mới theo đến giờ, tôi thì thích sưu tập những gì thuộc về Sài Gòn". Lân la đi tìm sách cũ đó đây cũng gặp những tác phẩm từ những thế kỷ trước, bìa cũng đã ố vàng, như Tự điển La tinh - Việt, Đại Nam Quốc Âm Tự Vị, những ấn bản báo chí quý hiếm khác Phụ Nữ Tân Văn, Nam Phong tạp chí...
Bạn,
Cũng theo báo SGTT, tại chợ sách này, không riêng gì sách cũ, còn đủ thứ xưa cũ khác như tranh cũ, tranh biếm hoạ cũ, áp phích quảng cáo pin Con Ó, bột giặt Viso, Lave-Larue... ở thập niên 50 của thế kỷ trước. Xưa hơn, có bản vẽ xây dựng trường Pétrus Ký , bảo tàng trong sở thú, chợ Bình Tây, khi đó sau lưng chợ là dòng kênh, sinh hoạt trên bến dưới thuyền... Báo SGTT ghi nhận rằng cũng bán cũng buôn nhưng xem ra nghề sách cũ còn là cái thú chơi tao nhã.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình