Ngày 9 tháng 4 đầu tuần tới kỷ niệm lần thứ tư quân đội Mỹ hạ thành Baghdad. Thế nhưng đó lại là ngày thần kỳ theo kiểu "Một Ngàn Lẻ Một Đêm" của người Á rập. Đúng ngày đó tại thành phố Najaf thuộc ảnh hưởng Shi-a phía Nam Baghdad sẽ có một cuộc biểu tình lớn của dân Iraq, không phải để cám ơn quân Mỹ đã giải phóng họ, mà để mời quân Mỹ...rút đi. Người kêu gọi và cầm đầu cuộc biểu tình này là một Giáo sĩ trẻ tuổi, Muqtada al-Sadr, nay đã lừng danh trên thế giới và hình ảnh đã quen thuộc trên màn hình TV và báo chí quốc tế. al-Sadr là nguời như thế nào"
Ông ta là một Giáo sĩ trẻ tuổi chưa đến 30, và cũng ít học về kinh điển so với các giáo sĩ cùng tuổi. Nhưng al-Sadr giỏi về tổ chức và nay là Chủ tướng của một binh đoàn dân quân lớn nhất và mạnh nhất có tên là Mahdi thuộc hệ Shi-a. Cha của al-Sadr xưa là Đại trưởng giáo Muhammad Sadiq al-Sadr được dân chúng mến yêu vì tự thân đứng lên chống lại lề lối kinh điển của hàng giáo sĩ lúc đó, để đặt nặng vấn đề giúp đỡ nguời nghèo, những người dân khốn khổ bị đàn áp, thống trị. Vì Sadiq dấn thân vào chuyện xã hội nên năm 1999, Saddam Hussein ra lệnh ám sát ông. Nay con ông, al-Sadr nổi bật lên sau khi quân Mỹ đánh vào Iraq năm 2003 và cũng được nhờ tiếng tăm của cha thời trước. Tháng 6 năm 2003, al-Sadr hội kiến với Đại Trưởng Giáo Ali Khamenei, lãnh tụ tinh thần tối cao của Iran và hỏi xin viện trợ tiền bạc cùng sự ủng hộ của các giáo sĩ cao cấp cầm quyền. Iran hồ hởi giúp.
Những người lãnh đạo chiến tranh Iraq, các chiến lược gia Mỹ nghĩ sao nhỉ" Chưa hết chuyện thần kỳ. Vì trước đó một tháng, tháng 5-2003, Tổng Thống Bush mặc bộ đồ phi công, tuyên bố trên một chiến hạm Mỹ: "Các trận đánh lớn đã xong". Sau lưng ông là một tấm biển lớn có mấy chữ "Sứ mạng hoàn tất". Mỹ cũng đã hồ hởi. Nhưng chỉ một năm sau, năm 2004 al-Sadr nổi lên công khai tuyên bố chống Mỹ. Đến ngày thứ 11 của cuộc nổi loạn, giữa lúc quân Mahdi của al Sadr bị Mỹ bao vây ở Najaf, Iran đóng vai kẻ cả can thiệp. Một phái đoàn Iran đến Iraq để hòa giải. Lãnh tụ Shi-a khả kính nhất của Iraq Ali Sistani nhập cuộc, kêu goi dân Shi-a Iraq bình tĩnh. al-Sadr đồng ý ngưng cuộc tranh đấu võ trang để tranh đấu bằng chính trị. Mỹ đồng ý. Kết quả quân Mahdi lớn mạnh thêm.
Bây giờ tháng 4 năm 2007, câu chuyện thần kỳ còn tiếp tục. Đó là những câu hỏi. Trong những tháng vừa qua, phe nổi loạn Sun -ni được các nhóm khủng bố tiếp tay rất kỹ, đã giết hại người Shi-a Iraq thê thảm, ở Najaf lời nói của al-Sadr được hàng trăm ngàn nguời Shi-a nghe theo răm rắp. Nếu ngày 9-4 al-Sadr tổ chức được một cuộc biểu tình khổng lồ, Mỹ sẽ có phản ứng ra sao" Nên nhớ chủ đề của cuộc biểu tình này là "chống chiếm đóng, chống phá hoại và chống khủng bố". TT Bush đã bao lần tuyên bố "chống khủng bố đến cùng", không lẽ ông ra lệnh cho quân Mỹ dùng vũ lực giải tán một cuộc biểu tình chống khủng bố" Về "chống phá hoại", Mỹ càng tán thành hơn hết, vì mục đích của Mỹ là đem lại ổn định, trật tự, hòa bình cho người dân Iraq. Còn "chống chiếm đóng" có nghĩa là đòi Mỹ rút quân, thì Mỹ không bao giờ muốn đóng quân ở Iraq dài dài. Chỉ có khổ là "chống chiếm đóng" lại phù hợp với tình hình nội bộ của Mỹ, với một Quốc hội đang đòi TT Bush phải đặt ra hạn kỳ để rút quân cho sớm. Sự tranh chấp giữa Bạch Cung và Quốc hội về vụ Iraq lại càng gay go thêm.
Trong khi đó, Mỹ và đồng minh Anh quốc lại đang mắc kẹt vì vụ Iran bắt giam 15 binh sĩ Hải và Lục quân. Thủ tướng Anh đã úp mở hăm dọa, sau khi Iran công bố những lời tuyên bố của những người bị bắt nhìn nhận đã vi phạm hải phận Iran và xin lỗi. Nước Anh nói Iran đã bắt người trong hải phận Iraq. Mỹ đỡ nhẹ bằng cách nói không có ý định tấn công Iran vì vụ này. Mỹ cũng tạm quên luôn việc Iran chống lệnh LHQ, tiếp tục thanh lọc chất Uranium với ý đồ làm bom hạt nhân. Iran nhân thế lại lên chân, đòi Anh quốc phải xin lỗi họ mới tha tù. Chưa biết Anh-Mỹ đối phó ra sao, nhưng chuyện thần kỳ là đầu tuần này, Mỹ đã phóng thích một nhà ngoại giao Iran bị quân Mỹ bắt từ mấy tháng nay vì nghi người này chủ mưu tuôn vũ khí Iran vào Iraq để giết hại quân Mỹ. Sau đó Iran loan tin sẽ thả tù.
Về cuộc biểu tình sắp tới còn một vấn đề thần kỳ nửa. Khẩu hiệu của cuộc biểu tình là chống Mỹ, nhưng đồng thời lại chống khủng bố nữa. Lần đầu tiên, một nước chống khủng bố là Mỹ lại bị đặt ngang hàng với khủng bố, còn chuyện gì ngang ngược cho bằng" Mỹ sẽ đối phó ra sao" Có thể Mỹ tránh mặt với cái cớ đây là chuyện nội bộ của Iraq, để cho chính phủ Maliki với đa số áp đảo Shi-a đối phó. Nhưng Quân đội, Cảnh sát và An ninh của Maliki đã bị các loại dân quân Shi-a xâm nhập từ lâu, liệu họ có đàn áp biểu tình của "người nhà" hay không" Ngược lại họ chỉ đóng vai trò giữ trật và bảo vệ người biểu tình. Cần bảo vệ vì rất có thể bọn phiến loạn Sun-ni và khủng bố al-Qaida sẽ nhân cơ hội bắn mọt-chê hay đánh bom tự sát giữa đám đông hàng trăm ngàn người, kết quả sẽ thật thảm khốc. Lúc đó "chuyện nhà" Iraq sẽ nát bấy hơn nữa, liệu Mỹ có thể khoanh tay thụ động được không"
Cho đến nay gánh nặng xương máu của Mỹ đã quá lớn. Tạp chí Newsweek tuần qua tính sổ hơn 3,200 quân Mỹ chết, ít nhất có 50,000 nguời bị thương. Người chết là những tử sĩ, những anh hùng mà toàn quốc ngậm ngùi mang ơn. Nhưng người sống với thương tật thê thảm mà báo chí đã loan ra hình ảnh, lại là một gánh nặng ghê gớm cho ngân sách Mỹ để trông nom bao bọc họ suốt đời. Quốc hội Mỹ đòi giảm quân, nhưng TT Bush quyết liệt phản đối. Baghdad nay đã tan hoang vì tệ nạn chiến tranh hệ phái, có viễn tượng sẽ rối loạn thêm nữa, Bush đã phải đặc cách đôn thêm quân ở thủ đô Iraq.
Các chiến lược gia Mỹ đã mở nút hũ cho ông Thần khổng lồ chui ra tác quái, nhưng chưa biết làm cách nào để Thần chui trở lại vào hũ. Thật đúng chuyện thần kỳ "Một Ngàn Lẻ Một Đêm".
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình