Bạn thử hình dung một kịch bản này: Tổng Bí Thư Nông Đức Mạnh một hôm bỗng nhiên được "ơn Chúa soi sáng," thế là ông bèn ra lệnh trả tự do cho mục sư Nguyễn Hồng Quang và ông lên TV tuyên xưng đức tin mới và thề sẽ làm "chứng nhân cho Thiên Chúa," để sẽ cắm thập giá khắp cõi Việt Nam.
Có thể hay không" Dù có như thế đi nữa, ông Mạnh vẫn bị xiết tay lại vì bản Pháp Lệnh Tôn Giáo, không nhúc nhích gì được. Tất nhiên, chỉ trừ phi ông dẹp bỏ được bản Pháp Lệnh thôi. Nơi đây, để thấy tình hình đó, chúng ta thử đọc sơ sài, rất sơ sài thôi, một số trích đọan trong bản văn Thủ Tướng CSVN Phan Văn Khải ký ngày 1-3-2005, nhan đề "Nghị Định Của Chính Phủ Hướng Dẫn Thi Hành Một Số Điều Của Pháp Lệnh Tín Ngưỡng Tôn Giáo."
Bản Nghị Định này có 7.021 chữ, trong đó thực tế là các quy định để chính phủ kiểm sóat các sinh họat tôn giáo một cách cụ thể hơn - thực tế là để các giáo hội biết cách làm việc với chính quyền địa phương, và để các địa phương biết cách cư xử với các giáo hội theo đúng qui định, nghĩa là bản văn về các quan hệ giữa tôn giáo và chính quyền địa phương.
Thấy rõ như thế, vì hình ảnh nhà nứơc ràng buộc khắp trong bản văn. Người ta không thấy có chỗ trống nào cho cái gọi là "tự do tôn giáo" chi hết.
Bản Nghị Định dài 15 trang giấy 8.5X11, khi dùng font chữ 12, trong đó có 257 đọan văn (paragraphs), và 538 dòng (lines). Một đọan văn ít nhất là một dòng, và có khi chỉ là 2 chữ.
Tổng cộng bản văn có tới 29 cụm từ "nhà nước" và tới 46 cụm từ "ủy ban." Nhóm chữ sau này, "ủy ban" là chỉ cho hoặc ủy ban nhân dân cấp xã, cấp huyện hay cấp tỉnh, thành, tùy trường hợp. Đó là chúng ta không tính tới các nhóm chữ khác để chỉ cho cơ chế khác của nhà nứơc, thí dụ các nhóm chữ như "Ban tôn giáo" hay "Bộ trưởng" hay "Chủ tịch" hay "cơ quan"… mà cũng đầy dẫy trong này. Vì đếm hòai mệt quá.
Như vậy, bản văn có tới 75 cụm từ "nhà nứơc" hay "ủy ban."
Như thế, trung bình cứ 3.4 đọan văn có 1 chữ chỉ tới chính phủ, và cứ 7.1 dòng thì 1 chữ như thế. Hiển nhiên, bản văn thế này là chỉ nói về ràng buộc giữa tôn giáo và chính phủ. Mà các cơ quan các giáo hội phải xin phép hay trình báo là có từ ủy ban nhân dân cấp xã trở lên, gần như mọi sinh họat. Nếu bạn đã từng sống ở Miền Nam VN trước 1975 và ra hải ngọai cư ngụ, thì sẽ hết sức kinh ngạc khi thấy phải trình báo quá nhiều. Thí dụ, những Đại Lễ Phật Đản nếu làm trong khuôn viên các chùa tại Hoa Kỳ thì không cần trình báo với ai, nếu làm trong hội trừơng các trường học thì cũng không cần báo với ai, mà chỉ việc ký hợp đồng với ngôi trừơng để thuê chỗ, và tất nhiên là mua bảo hiểm để ngừa trừơng hợp bất trắc như hỏa họan, tai nạn…
Trong Chương II, Điều 4 của bản văn viết rằng:
"Những lễ hội tín ngưỡng sau đây khi tổ chức phải được sự chấp thuận của Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương (sau đây gọi là Ủy ban nhân dân cấp tỉnh) nơi diễn ra lễ hội:
a) Lễ hội tín ngưỡng được tổ chức lần đầu;
b) Lễ hội tín ngưỡng lần đầu được khôi phục lại sau nhiều năm gián đoạn;
c) Lễ hội tín ngưỡng được tổ chức định kỳ nhưng có thay đổi về nội dung, thời gian, địa điểm so với truyền thống…"
Bạn hãy hình dung khi phải xin giấy phép tận cấp tiểu bang trứơc 30 ngày để xin tổ chức lễ ở Quận Cam" Đó là chuyện đang xảy ra ở quê nhà. Tuy nhiên, các lễ khác thì được xin ở cấp xã trứơc 15 ngày. Vấn đề là tại sao phải xin chính quyền làm các lễ hội tôn giáo" Nhà nứơc đã thò tay vào quá nhiều, vì chỉ cần một cớ nào đó thì công an cấp xã cùng kiếm cớ được để ngăn cấm, thí dụ, lấy cớ quanh chùa sẽ thiếu chỗ đậu xe, hay làm quá ồn ào… để cô lập một chùa nào đó, và buộc phải làm lễ nơi các chùa khuôn viên rộng hơn - nghĩa là, các ngôi chùa khang trang hầu hết trong tay các vị thân nhà nứơc. Và dần dà, Phật Tử sẽ không còn thói quen tới các cảnh chùa không được phép làm lễ hội.
Thí dụ khác, trong Chương III, Điều 8 về Công Nhận Tổ Chức Tôn Giáo, có yêu cầu các giáo hội đăng ký và sau khi đăng ký thì phải có 20 năm sinh họat ổn định - một thời gian dài kinh khủng, có thể gọi là một phần ba đời người. Nhưng nhóm chữ "ổn định" thực sự là thế nào"
Đọan này viết như sau:
"Văn bản của cơ quan quản lý nhà nước về tôn giáo cấp tỉnh nơi đặt trụ sở chính của tổ chức xác nhận hoạt động tôn giáo ổn định. Thời gian hoạt động tôn giáo ổn định được tính từ ngày tổ chức đó đăng ký hoạt động và được quy định như sau:
- 20 năm đối với tổ chức hình thành ở Việt Nam sau ngày Pháp lệnh tín ngưỡng, tôn giáo có hiệu lực…"
Rủi trong 20 năm đó có ai đó ném vào sân chùa cái gọi là "tài liệu bí mật" gì thì sao" Thí dụ, nếu công an nửa khuya ném vào sân chùa bức mật thư của Bác Hồ gửi chị Minh Khai thì là giáo hội này bị dẹp sao" Trong 20 năm, có biết bao là cơ hội để chính phủ hại người…
Hay thí dụ như Chương III, Điều 16, trích như sau:
"Đăng ký người được phong chức, phong phẩm, bổ nhiệm, bầu cử, suy cử
1. Tổ chức tôn giáo có trách nhiệm đăng ký với Ban Tôn giáo Chính phủ việc phong chức, phong phẩm, bổ nhiệm, bầu cử. suy cử thành viên Hội đồng Chứng minh, Hội đồng Trị sự Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam, Hòa thượng, Thượng tọa, Ni trưởng, Ni sư của đạo Phật; thành viên Ban Thường vụ Chủ tịch các ủy ban Hội đồng Giám mục Việt Nam, Hồng y, Tổng Giám mục, Tổng Giám mục phó, Giám mục, Giám mục phó, Giám mục phụ tá, Giám quản, người đứng đầu các dòng tu của đạo Công giáo: thành viên Ban Trị sự Trung ương của đạo Tin Lành; thành viên Hội đồng Chưởng quản, Hội đồng Hội thánh, Ban Thường trực Hội thánh, Phối sư và chức sắc tương đương trở lên của đạo Cao Đài; thành viên Ban Trị sự Trung ương Giáo hội Phật giáo Hòa Hảo; người đứng đầu các trường đào tạo những người chuyên hoạt động tôn giáo và những chức vụ, phẩm trật tương đương của các tổ chức tôn giáo khác.
2. Tổ chức tôn giáo có trách nhiệm đăng ký với Ủy ban nhân dân cấp tỉnh việc phong chức, phong phẩm, bổ nhiệm, bầu cử, suy cử của các chức sắc, nhà tu hành không thuộc trường hợp quy định tại khoản 1 Điều này…."
Tại sao phong chức Thựơng Tọa, vân vân… lại phải đăng ký xin phép tới cấp Ban Tôn Giáo, tức là cấp Bộ" Mà phần hồ sơ nộp phải có "Sơ yếu lý lịch có xác nhận của Ủy ban nhân dân cấp xã nơi chức sắc, nhà tu hành cư trú…" thì là hết nứơc nói. Công an cấp xã không cần đàn áp bắt bớ gì hết, chỉ cần giấu hồ sơ vào hộc tủ, khỏi ký tên thì các giáo hội kể như khỏi phong chức cho nhau làm gì. Đó là chưa nói tới chuyện anh công an này ghi điểm xấu “phản động” cho các tu sĩ...
Hay thí dụ như Điều 19, Bản Nghị Định viết:
"Điều 19. Đăng ký thuyên chuyên nơi hoạt động tôn giáo của chức sắc, nhà tu hành
1. Tổ chức tôn giáo trước khi thuyên chuyển nơi hoạt động tôn giáo của chức sắc, nhà tu hành có trách nhiệm gửi hồ sơ đăng ký đến Ủy ban nhân dân cấp huyện nơi đến.
2. Hồ sơ gồm:
a) Văn bản đăng ký, trong đó nêu rõ họ tên, phẩm trật, chức vụ tôn giáo của người được thuyên chuyển, lý do thuyên chuyển, nơi thuyên chuyển đi;
b) Quyết định của tổ chức tôn giáo về việc thuyên chuyển;
c) Sơ yếu lý lịch có xác nhận của Ủy ban nhân dân cấp xã nơi người được thuyên chuyển có hộ khẩu thường trú.
3. Sau 30 ngày kể từ ngày nộp đủ hồ sơ hợp lệ, nếu Ủy ban nhân dân cấp huyện không có ý kiến khác, thì chức sắc, nhà tu hành có quyền hoạt động tôn giáo tại địa điểm đã đăng ký…."
Tương tự như đã nói, công an xã ém hồ sơ, không chịu ký sơ yếu lý lịch là giáo hội tha hồ mà chờ dài cổ ra… Thêm nữa, chính sách hộ khẩu tàn bạo còn là ở đây: chỉ cần cắt hộ khẩu chỗ ở cũ, không chịu cấp hộ khẩu chỗ ở mới… thì đương sự kể như lơ lửng giữa trời liền… Đành phải chờ tới khi Nông Đức Mạnh được "ơn soi sáng" để đi cắm thập giá thì Mục Sư Nguyễn Hồng Quang may ra mới có chỗ giảng đạo.
Đó là mới bàn sơ sơ thôi. Bản Nghị Định còn dài… và sẽ còn được chế biến tùy nghi, gọi là "linh động sáng tạo" theo kiểu Kinh Thánh Xác Ướp. Các tôn giáo kể như là còn vất vả lâu dài với cái Đảng Xác Ướp này vậy.
Có thể hay không" Dù có như thế đi nữa, ông Mạnh vẫn bị xiết tay lại vì bản Pháp Lệnh Tôn Giáo, không nhúc nhích gì được. Tất nhiên, chỉ trừ phi ông dẹp bỏ được bản Pháp Lệnh thôi. Nơi đây, để thấy tình hình đó, chúng ta thử đọc sơ sài, rất sơ sài thôi, một số trích đọan trong bản văn Thủ Tướng CSVN Phan Văn Khải ký ngày 1-3-2005, nhan đề "Nghị Định Của Chính Phủ Hướng Dẫn Thi Hành Một Số Điều Của Pháp Lệnh Tín Ngưỡng Tôn Giáo."
Bản Nghị Định này có 7.021 chữ, trong đó thực tế là các quy định để chính phủ kiểm sóat các sinh họat tôn giáo một cách cụ thể hơn - thực tế là để các giáo hội biết cách làm việc với chính quyền địa phương, và để các địa phương biết cách cư xử với các giáo hội theo đúng qui định, nghĩa là bản văn về các quan hệ giữa tôn giáo và chính quyền địa phương.
Thấy rõ như thế, vì hình ảnh nhà nứơc ràng buộc khắp trong bản văn. Người ta không thấy có chỗ trống nào cho cái gọi là "tự do tôn giáo" chi hết.
Bản Nghị Định dài 15 trang giấy 8.5X11, khi dùng font chữ 12, trong đó có 257 đọan văn (paragraphs), và 538 dòng (lines). Một đọan văn ít nhất là một dòng, và có khi chỉ là 2 chữ.
Tổng cộng bản văn có tới 29 cụm từ "nhà nước" và tới 46 cụm từ "ủy ban." Nhóm chữ sau này, "ủy ban" là chỉ cho hoặc ủy ban nhân dân cấp xã, cấp huyện hay cấp tỉnh, thành, tùy trường hợp. Đó là chúng ta không tính tới các nhóm chữ khác để chỉ cho cơ chế khác của nhà nứơc, thí dụ các nhóm chữ như "Ban tôn giáo" hay "Bộ trưởng" hay "Chủ tịch" hay "cơ quan"… mà cũng đầy dẫy trong này. Vì đếm hòai mệt quá.
Như vậy, bản văn có tới 75 cụm từ "nhà nứơc" hay "ủy ban."
Như thế, trung bình cứ 3.4 đọan văn có 1 chữ chỉ tới chính phủ, và cứ 7.1 dòng thì 1 chữ như thế. Hiển nhiên, bản văn thế này là chỉ nói về ràng buộc giữa tôn giáo và chính phủ. Mà các cơ quan các giáo hội phải xin phép hay trình báo là có từ ủy ban nhân dân cấp xã trở lên, gần như mọi sinh họat. Nếu bạn đã từng sống ở Miền Nam VN trước 1975 và ra hải ngọai cư ngụ, thì sẽ hết sức kinh ngạc khi thấy phải trình báo quá nhiều. Thí dụ, những Đại Lễ Phật Đản nếu làm trong khuôn viên các chùa tại Hoa Kỳ thì không cần trình báo với ai, nếu làm trong hội trừơng các trường học thì cũng không cần báo với ai, mà chỉ việc ký hợp đồng với ngôi trừơng để thuê chỗ, và tất nhiên là mua bảo hiểm để ngừa trừơng hợp bất trắc như hỏa họan, tai nạn…
Trong Chương II, Điều 4 của bản văn viết rằng:
"Những lễ hội tín ngưỡng sau đây khi tổ chức phải được sự chấp thuận của Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương (sau đây gọi là Ủy ban nhân dân cấp tỉnh) nơi diễn ra lễ hội:
a) Lễ hội tín ngưỡng được tổ chức lần đầu;
b) Lễ hội tín ngưỡng lần đầu được khôi phục lại sau nhiều năm gián đoạn;
c) Lễ hội tín ngưỡng được tổ chức định kỳ nhưng có thay đổi về nội dung, thời gian, địa điểm so với truyền thống…"
Bạn hãy hình dung khi phải xin giấy phép tận cấp tiểu bang trứơc 30 ngày để xin tổ chức lễ ở Quận Cam" Đó là chuyện đang xảy ra ở quê nhà. Tuy nhiên, các lễ khác thì được xin ở cấp xã trứơc 15 ngày. Vấn đề là tại sao phải xin chính quyền làm các lễ hội tôn giáo" Nhà nứơc đã thò tay vào quá nhiều, vì chỉ cần một cớ nào đó thì công an cấp xã cùng kiếm cớ được để ngăn cấm, thí dụ, lấy cớ quanh chùa sẽ thiếu chỗ đậu xe, hay làm quá ồn ào… để cô lập một chùa nào đó, và buộc phải làm lễ nơi các chùa khuôn viên rộng hơn - nghĩa là, các ngôi chùa khang trang hầu hết trong tay các vị thân nhà nứơc. Và dần dà, Phật Tử sẽ không còn thói quen tới các cảnh chùa không được phép làm lễ hội.
Thí dụ khác, trong Chương III, Điều 8 về Công Nhận Tổ Chức Tôn Giáo, có yêu cầu các giáo hội đăng ký và sau khi đăng ký thì phải có 20 năm sinh họat ổn định - một thời gian dài kinh khủng, có thể gọi là một phần ba đời người. Nhưng nhóm chữ "ổn định" thực sự là thế nào"
Đọan này viết như sau:
"Văn bản của cơ quan quản lý nhà nước về tôn giáo cấp tỉnh nơi đặt trụ sở chính của tổ chức xác nhận hoạt động tôn giáo ổn định. Thời gian hoạt động tôn giáo ổn định được tính từ ngày tổ chức đó đăng ký hoạt động và được quy định như sau:
- 20 năm đối với tổ chức hình thành ở Việt Nam sau ngày Pháp lệnh tín ngưỡng, tôn giáo có hiệu lực…"
Rủi trong 20 năm đó có ai đó ném vào sân chùa cái gọi là "tài liệu bí mật" gì thì sao" Thí dụ, nếu công an nửa khuya ném vào sân chùa bức mật thư của Bác Hồ gửi chị Minh Khai thì là giáo hội này bị dẹp sao" Trong 20 năm, có biết bao là cơ hội để chính phủ hại người…
Hay thí dụ như Chương III, Điều 16, trích như sau:
"Đăng ký người được phong chức, phong phẩm, bổ nhiệm, bầu cử, suy cử
1. Tổ chức tôn giáo có trách nhiệm đăng ký với Ban Tôn giáo Chính phủ việc phong chức, phong phẩm, bổ nhiệm, bầu cử. suy cử thành viên Hội đồng Chứng minh, Hội đồng Trị sự Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam, Hòa thượng, Thượng tọa, Ni trưởng, Ni sư của đạo Phật; thành viên Ban Thường vụ Chủ tịch các ủy ban Hội đồng Giám mục Việt Nam, Hồng y, Tổng Giám mục, Tổng Giám mục phó, Giám mục, Giám mục phó, Giám mục phụ tá, Giám quản, người đứng đầu các dòng tu của đạo Công giáo: thành viên Ban Trị sự Trung ương của đạo Tin Lành; thành viên Hội đồng Chưởng quản, Hội đồng Hội thánh, Ban Thường trực Hội thánh, Phối sư và chức sắc tương đương trở lên của đạo Cao Đài; thành viên Ban Trị sự Trung ương Giáo hội Phật giáo Hòa Hảo; người đứng đầu các trường đào tạo những người chuyên hoạt động tôn giáo và những chức vụ, phẩm trật tương đương của các tổ chức tôn giáo khác.
2. Tổ chức tôn giáo có trách nhiệm đăng ký với Ủy ban nhân dân cấp tỉnh việc phong chức, phong phẩm, bổ nhiệm, bầu cử, suy cử của các chức sắc, nhà tu hành không thuộc trường hợp quy định tại khoản 1 Điều này…."
Tại sao phong chức Thựơng Tọa, vân vân… lại phải đăng ký xin phép tới cấp Ban Tôn Giáo, tức là cấp Bộ" Mà phần hồ sơ nộp phải có "Sơ yếu lý lịch có xác nhận của Ủy ban nhân dân cấp xã nơi chức sắc, nhà tu hành cư trú…" thì là hết nứơc nói. Công an cấp xã không cần đàn áp bắt bớ gì hết, chỉ cần giấu hồ sơ vào hộc tủ, khỏi ký tên thì các giáo hội kể như khỏi phong chức cho nhau làm gì. Đó là chưa nói tới chuyện anh công an này ghi điểm xấu “phản động” cho các tu sĩ...
Hay thí dụ như Điều 19, Bản Nghị Định viết:
"Điều 19. Đăng ký thuyên chuyên nơi hoạt động tôn giáo của chức sắc, nhà tu hành
1. Tổ chức tôn giáo trước khi thuyên chuyển nơi hoạt động tôn giáo của chức sắc, nhà tu hành có trách nhiệm gửi hồ sơ đăng ký đến Ủy ban nhân dân cấp huyện nơi đến.
2. Hồ sơ gồm:
a) Văn bản đăng ký, trong đó nêu rõ họ tên, phẩm trật, chức vụ tôn giáo của người được thuyên chuyển, lý do thuyên chuyển, nơi thuyên chuyển đi;
b) Quyết định của tổ chức tôn giáo về việc thuyên chuyển;
c) Sơ yếu lý lịch có xác nhận của Ủy ban nhân dân cấp xã nơi người được thuyên chuyển có hộ khẩu thường trú.
3. Sau 30 ngày kể từ ngày nộp đủ hồ sơ hợp lệ, nếu Ủy ban nhân dân cấp huyện không có ý kiến khác, thì chức sắc, nhà tu hành có quyền hoạt động tôn giáo tại địa điểm đã đăng ký…."
Tương tự như đã nói, công an xã ém hồ sơ, không chịu ký sơ yếu lý lịch là giáo hội tha hồ mà chờ dài cổ ra… Thêm nữa, chính sách hộ khẩu tàn bạo còn là ở đây: chỉ cần cắt hộ khẩu chỗ ở cũ, không chịu cấp hộ khẩu chỗ ở mới… thì đương sự kể như lơ lửng giữa trời liền… Đành phải chờ tới khi Nông Đức Mạnh được "ơn soi sáng" để đi cắm thập giá thì Mục Sư Nguyễn Hồng Quang may ra mới có chỗ giảng đạo.
Đó là mới bàn sơ sơ thôi. Bản Nghị Định còn dài… và sẽ còn được chế biến tùy nghi, gọi là "linh động sáng tạo" theo kiểu Kinh Thánh Xác Ướp. Các tôn giáo kể như là còn vất vả lâu dài với cái Đảng Xác Ướp này vậy.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình