Cuộc họp sáu bên về việc giải giới chương trình vũ khí nguyên tử Bắc Hàn đã trở lại tuần này với đầy đủ đại diện Bắc Hàn, Nam Hàn, Mỹ, Trung Quốc, Nhật Bản và Nga sau hơn môt năm ngừng trệ. Họp lại lần này, Bắc Hàn nói sẵn sàng làm việc để “loại trừ vũ khí nguyên tử trên bán đảo Triều Tiên” và nói điều cốt yếu là các bên liên hệ cần phải có ý chí chính trị nhất quyết chấm dứt hiểm họa chiến tranh hạt nhân. Phía Mỹ trấn an không có ý định xâm lược Bắc Hàn và thừa nhận chủ quyền của nước này. Trước đây Bắc Hàn đòi giải trừ vũ khí nguyên tử cả ở Nam Hàn, nhưng Mỹ và Nam Hàn quả quyết miền Nam bán đảo không có vũ khí nguyên tử.
Liệu kỳ họp lần này có kết quả gì không" Hãy nhìn lại một vài diễn biến gần đây nhất. Hồi năm ngoái Bắc Hàn bỏ họp lấy cớ Mỹ có thái độ thù nghịch, đòi họp tay đôi với Mỹ, nhưng Mỹ không chịu. Sau đó Mỹ đã gia tăng nỗ lực do thám bằng vệ tinh để xem Bắc Hàn có ý đồ gì. Đặc biệt ở Kilju. một thị trấn nhỏ nằm giữa vùng núi có lò nguyên tử, có nhiều hoạt động khác thường. Đến tháng 2 năm nay, Bắc Hàn công khai tuyên bố là một nước có bom nguyên tử. Nếu đã có bom tất nhiên phải cho nổ thử, và lời tuyên bố trên chỉ có thể dọn đường cho một vụ thử bom. Mỹ lên tiếng cảnh cáo, báo động các nước liên hệ để tìm cách ngăn cản toan tính của Bắc Hàn vì nếu Bắc Hàn nổ thử bom, đây sẽ là một sự thách thức nguy hiểm, khai mào cho một cuộc chạy đua vũ khí hạt nhân ở Đông Á và Đông Nam Á.
Không biết sự báo động và cảnh cáo của Mỹ có hiệu quả gì không, nhưng có tin không chính thức từ nhiều tuần trước cho biết đại diện Mỹ đã mở cuộc họp riêng với đại diện Bắc Hàn ở LHQ. Như vậy chủ chốt của cuộc đàm phán về vũ khí nguyên tử vẫn chỉ có 2 bên Mỹ và Bắc Hàn, còn 4 bên khác chỉ đóng vai phụ. Tên gọi cuộc họp 6 bên khiến dân miền Nam Việt Nam nhớ lại cuộc họp 4 bên ở Paris năm xưa về cái gọi là “hòa bình Việt Nam”.
Sau những cuộc “đi đêm” Mỹ-Bắc Hàn, cuộc họp 6 bên tại Bắc Kinh lần này đã mở đầu với những nét tương đối lạc quan hơn những lần trước. Tuy nhiên, những người quan sát từ bên ngoài có cảm tưởng đây chỉ là một canh bạc xì-phé cao cấp kéo dài. Bắc Hàn hiển nhiên đang có trong tay một lá bài tẩy, có tên là Bom. Chữ Bom viết Hoa vì đó là bom nguyên tử, thường nằm trên danh sách Vũ khí giết người hàng loạt (WMD). Chỉ có điều phiền là chữ “D” của ông Bắc Hàn có phải là chữ “destruction” tức hủy diệt thật không, hay chỉ là chữ “deception” tức là cờ bạc bịp. Người ta có quyền nghi là Bắc Hàn không có hay chưa có bom, nhưng vẫn lấy Bom ra hù dọa để mong trao đổi có lợi thật nhiều. Không có Bom mà dám nói có Bom, phải chăng Bắc Hàn đã chơi một trò tháu cáy nguy hiểm" Nhận có Bom mà không chịu tiếp tục đàm phán để giải giới, nếu Mỹ mở cuộc tấn công vũ lực thẳng thừng để tiêu trừ hậu hoạn thì sao"
Tại Iraq, Saddam Hussein không nhận có Bom mà vẫn bị TT Bush tiên hạ thủ vi cường, mở cuộc tấn công lật đổ, Saddam bị bắt giam và đang chờ ngày ra tòa lãnh án, Kim Chánh Nhật há không thấy cái gương trước mắt hay sao mà dám làm càn"
Sự thật ngược lại chính thế kẹt của Mỹ ở Iraq hiện nay lại là thời cơ tốt để họ Kim lợi dụng, úp lá bài tủ xuống chiếu bạc ngồi chờ nước đi mới của đối phương. Tình hình Trung Đông chưa ổn định, Mỹ không thể mở một cuộc chiến tranh thứ hai ở Á đông. Cuộc chiến tranh chống khủng bố hiện nay làm chính phủ Bush bận tâm hơn việc hạ bệ Tam Ác Iraq, Iran và Bắc Hàn. Tình hình Iraq tiếp tục bất ổn với những cuộc đánh bom tự sát của phe nổi loạn kết hợp với al-Qaida khiến quân Mỹ còn phải đóng ở Iraq không biết đến năm nào, trong khi có thêm dân chúng Mỹ bất mãn về chiến tranh Iraq. Bắc Hàn đã chọn đúng lúc để tuyên bố “có Bom”, trong một nước bạc phức tạp đầy gian trá. Khi đánh Iraq, chính phủ Bush đã dựa trên tin tình báo cho biết Saddam mua chất uranium ở Phi châu để chế tạo vũ khí nguyên tử và có liên hệ với khủng bố, nhưng đến nay Mỹ đã phải nhìn nhận tin tình báo đó thất thiệt. Ngành tình báo Mỹ đã được cải tổ và tin tức tình báo đã được đánh giá thận trọng hơn trước. Có thể Bắc Hàn đã lợi dụng tình trạng này để đánh một nước cờ hư hư thực thực, vì câu hỏi đặt ra là Bắc hàn có Bom thật hay không" Hay đây chỉ là một mánh khóe hù dọa để Mỹ phải nhượng bộ"
Nhưng dù hư dù thật, những hoạt động ngoại giao ngầm đã đem lại kết quả là Bắc Hàn đồng ý trở lại họp Hội nghị 6 bên ở Bắc Kinh bắt đầu từ thứ ba 26-7. Vòng đàm phán lần này không có giới hạn thời gian, khác với các vòng trước dự liệu sẽ họp nhiều ngày. Trước đây Mỹ không chịu đàm phán tay đôi với Bắc Hàn, nhưng lần này có điểm đặc biệt là hai Trưởng phái đoàn Mỹ-Bắc Hàn đã họp riêng trước phiên họp 6 bên, và sau phiên họp này hai bên cũng lại họp riêng. Trước đây Bắc Hàn tố cáo Mỹ có “thái độ thù nghịch” nên không chịu tiếp tục họp, đến nay sau khi Mỹ đảm bảo sẽ không tấn công bằng vũ lực, Bắc Hàn đã đồng ý trở lại họp. Bất luận vụ Bắc Hàn “có Bom” là thật hay là giả, điều Mỹ cần là kéo Bắc Hàn trở lại cuộc hội đàm. Trong phiên họp khai mạc lần này. Trưởng phái đoán Mỹ nói: “Vũ khí hạt nhân không làm cho Bắc Hàn an toàn hơn. Thực tế ngược lại là vũ khí hạt nhân chỉ làm tăng thêm căng thẳng trên bán đảo Triều Tiên”. Ông nói nếu Bắc Hàn tháo gỡ các chương trình hạt nhân “một cách thường xuyên, hoàn toàn và có thể kiểm soát được”, Mỹ và các nước khác sẽ có các biện pháp viện trợ thích đáng.
Mỹ cần có một giải pháp hòa bình về vấn đề vũ khí nguyên tử của Bắc Hàn nên sẵn sàng trả giá cao, bởi vì kinh nghiệm vừa qua cho thấy không thể dùng giải pháp quân sự đối với Tam Ác, và việc tự ý đánh phủ đầu lại càng không thể nghĩ đến trong tình hình thế giới ngày nay. Còn Bắc Hàn cần gì" Cố nhiên Bắc Hàn không cần vũ khí nguyên tử. Điều Bắc Hàn cần nhất vẫn là sự an toàn để tiếp tục chế độ độc tài đảng trị như hiện nay. Khi Mỹ nhìn nhận Bắc Hàn là nước có chủ quyền và sẽ không dùng vũ lực đối phó với vụ chế tạo vũ khí hạt nhân, Kim Chánh Nhật đã thấy được bảo đảm sẽ không có chuyện thay đổi chế độ. Chỉ có thế thôi.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình