Nhà nứơc Hà Nội vừa cho biết sẽ “chấp nhận trả tiền mua thông tin chống tham nhũng,” theo bản tin trên thông tấn nhà nứơc VietNamNet hôm Thứ Hai 25-2-2008. Thực sự, nỗ lực mới này coí thể giúp được bớt nạn tham nhũng hay không" Và người dân có dám đứng ra tố cáo tham nhũng hay không"
Dựa theo bản tin, chúng ta có thể thấy rằng, nhà nứơc suy luận rằng dân chúng vì tham tiền thưởng sẽ sẵn sàng, và thi đua nhau, để tố cáo tham nhũng.
Bản tin VietNamNet cho biết rằng, trích: “Bộ Tài chính đang có dự thảo hướng dẫn về cơ chế kinh phí cho hoạt động phòng chống tham nhũng. Trong đó có việc sẵn sàng trả tiền để có các thông tin tốt phục vụ cho công tác phòng chống tham nhũng có hiệu quả hơn...”
Tới đây chúng ta có thể nêu lên rằng có thực người dân tố cáo tham nhũng hầu hết là vì tham tiền thưởng hay không"
Bản tin trên không nêu về tiền thưởng. Tuy nhiên, bản tin đài VOA hôm 25-2-2008 cho biết:
“...Bản tin hôm thứ hai của Tân Hoa Xã trích thuật tin tức báo chí Việt Nam nói rằng: một thông tư do bộ Tài chánh đưa ra hồi gần đây cho phép các ủy ban được quyền chi tới 10 triệu đồng, tương đương với 625 đô la, để mua một tin.
Văn kiện này cũng cho biết: đối với những trường hợp phải mua tin với giá cao hơn, trưởng ban chỉ đạo cấp tỉnh sẽ xem xét để quyết định.
Khoảng hai tuần trước đây, các giới chức thuộc Ban chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng ở Hà nội cho biết: trong năm ngoái giới hữu trách đã phát giác 584 vụ tham nhũng trên cả nước, dính líu tới gần 1,300 người, gây thiệt hại hơn 865 tỉ đồng, tương đương với 54 triệu đô la.
Cũng theo các giới chức này, hầu hết các vụ tham nhũng bị phát hiện và xử lý đều do tố cáo từ nội bộ, thanh tra, kiểm tra và thông tin của người dân và báo chí. Họ cũng nói thêm rằng số vụ bị khởi tố về tội lợi dụng chức vụ và tội nhận hối lộ đã tăng hơn 66% so với năm 2006.” (hết trích)
Một điều được ghi nhận, các thông tin trên đều không nói về sự bảo vệ cần thiết cho người cung cấp thông tin. Bởi vì cán bộ mới có quyền lực để tham nhũng, và khi tố cáo cán bộ sẽ dễ dàng bị trả thù bởi các đường dây cán bộ liên hệ. Chúng ta trứơc giờ chỉ thấy nổi bật các hồ sơ chống tham nhũng là do dân oan nêu lên: nghĩa là, những người bị đẩy vào đường cùng, và bị thiệt haị trực tiếp, như mất nhà, mất đất... mới liều mạng ra tố cáo cán bộ tham nhũng.
Cũng ghi theo một nhà quan sát, nếu nhà nứơc CSVN thực tâm chống tham nhũng, cần phaỉ ra luật bảo vệ người tố cáo tham nhũng, như trường hợp Hoa Kỳ, và khi cần thiết sẽ cung cấp lý lịch mới và nơi ở an toàn mới cho người tô cáo tham nhũng. Còn trường hợp: nếu tố cáo cán bộ ở cấp Chính Trị Bộ tham nhũng thì ai bảo vệ"
Thực ra, tham nhũng đầu tiên là do cơ chế độc quyền lãnh đạo. Nếu Việt Nam có cơ chế lưỡng đảng, hay cơ chế đa đảng, và tất cả các cấp quận trưởng, huyện trưởng, tỉnh trưởng, thị trưởng, đaị biểu quốc hội, thủ tướng và chủ tịch nứơc.... đều để cho tranh cử đa đảng và bầu cử phổ thông đầu phiếu, thì tự động tham nhũng gần như xóa sạch tới 90% chỉ sau một cuộc bầu cử.
Nhưng vì đất nứơc là độc đảng lãnh đạo, và Đảng CSVN nhất quyết không chia quyền cho ai hết, thì làm cách nào triệt để chống tham nhũng nổi"
Có một phương tiện để gợi ý với nhà nứơc: trong trường hợp phù hợp với điều 4 Hiến Pháp, nghĩa là khi Đảng CSVN vẫn độc quyền lãnh đaọ, như hiện nay, thực tế để chóng tham nhũng không gì hơn là cho tự do báo chí. Bởi vì người dân bình thường chỉ biết được các vụ tham nhũng nếu họ là nạn nhân trực tiếp, và nếu họ chỉ nghe đồn thôi thì không có thể tìm ra chứng cớ để chống tham nhũng. Nhưng với các phóng viên giỏi hiện đã có trong nứơc, đặc biệt là các nhà báo tự do đang phải lưu vong ở các blogs, thì khả năng điều tra tham nhũng của họ hơn người dân bình thường nhiều. Chỉ cần cho tự do báo chí là có thể xóa sổ được rất nhiều vụ tham nhũng.
Hoặc là, thiết thực nhất vẫn là: tạo một cơ chế độc lập ngoaì chính phủ. Thí dụ, cho các nhà dân chủ lập Hội Chống Tham Nhũng với quyền hạn giữ bí mật các trường hợp cần bảo vệ cho người tố cáo.
Hồi năm 2001, hai cụ Phạm Quế Dương (ở Hà Nội) và cụ Trần Văn Khuê (ở Sài Gòn) đã nộp đơn xin lập Hội Chống Tham Nhũng. Thấy chưa, đâu có cần tiền thưởng hứa hẹn gì, vẫn có các vị sỹ phu sẵn sàng ra gánh vác. Vậy mà nhà nứơc không cho, và còn đàn áp truy bức các cụ.
Mà lúc đó, trong Đơn Xin Thành Lập, các cụ còn ghi rõ chuyện không cần tiền thưởng: “Quỹ Hội tuỳ thuộc sự ủng hộ tự nguyện của hội viên và các vị hảo tâm trong nước, nước ngoài và cả tổ chức quốc tế. Từng thời gian công khai báo cáo thu chi quỹ của Hội...” Không cần tiền thưởng vẫn làm.
Nói tới tận cùng, chìa khóa chống tham nhũng vẫn không gì hơn là dân chủ. Như trong Thư Ngỏ Của Tiến Sỹ Nguyễn Thanh Giang từ Hà Nội đề ngày 17-7-2003, gửi lên Bộ Chính trị Đảng Cộng sản Việt Nam, nói rõ:
“...Chúng ta có phong phú tài nguyên thiên nhiên, có dân số đứng hàng thứ 14 trên thế giới, có trí tuệ con người thuộc hạng cao trong cộng đồng nhân loại. Có rất đầy đủ, chỉ trừ một yếu tố: Dân chủ, để trở thành một quốc gia phú cường. Nhất định không thể chỉ quanh quéo với dân chủ ở cơ sở mà, quan trọng hơn, phải dân chủ ở cấp lãnh đạo. Dân chủ thực sự trong bầu cử Quốc hội. Dân chủ và tự do cho báo chí, trong ngôn luận, trong bàn bạc quốc sự. Dân chủ để chống được tham nhũng, để thực sự phát huy được nội lực...”
Đòi chông tham nhũng mà không cho tự do báo chí, không cho lập Hội Chống Tham Nhũng, không cho dân chủ... thì chỉ vô ích.
Nếu nhà nứơc thật tâm chống tham nhũng, cách đẹp nhất và bền vững nhất là tìm cách đối thoaị với các nhà dân chủ, tạo một cơ chế chống tham nhũng hoàn toàn độc lập với nhà nứơc, mở ra tự do báo chí, và từng bứơc tham khảo lòng dân để thiết lập chế độ dân chủ.
Sẽ không còn gì đẹp hơn nữa. Đó cũng là hứơng đi nhân đạo nhất của lịch sử.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình