Lợi Cho Ai"
Vi Anh
Chủ trang mạng Wikileaks là Julian Assange vừa tiềt lộ hồ sơ mật về Chiến Tranh Afghanistan. Ngồi trong phòng lạnh, ở xứ tự do, người ta có thể nhơn danh đủ thứ đạo lý ở đời, chân lý, quyền được hiểu biết của công chúng, lý tưởng yêu hoà bình tức phản chiến, lòng nhân đạo của mình để làm việc này. Lợi cho ai chưa biết, chưa thấy. Nhưng đã thấy mối lo của những người có trách nhiệm với sinh mạng của quân dân cán chính đang chiến đấu ở chiến trường, đang xâm nhập trong lòng địch. Tổng Thống Afghanistan là Ô. Karzai gọi hành động đó của Wikileaks là vô trách nhiệm làm mạng sống của nhiều người lâm nguy. Nhiều giới chức của chánh quyền và quân đội Mỹ cũng nói việc làm đó của Julian Assange phương hại đến sinh mạng của quân nhân và hoạt động quân sự.
Không phải trong thời đại Internet mới có việc tiết lộ tài liệu mật. Không phải một mình trang mạng site Wikileaks tiết lộ tài liệu mật. Thời Chiến tranh VN, «Hồ sơ mật của Lầu Năm Góc» liên quan đến việc Mỹ can thiệp vào chiến tranh Việt Nam bị tiết lộ vào năm 1971, do một chuyên viên có quyền xem tài liệu mật của Bộ Quốc Phòng ăn cắp giao cho nhà báo phát tán trên báo New York Times. Không phải Wikileak chỉ tiết lộ tài liệu mật về Chiến tranh Afganistan mà trang mạng này còn tiết lộ nhiều tài liệu mật khác nữa.Từ khi sáng lập vào năm 2007, Wikileaks chuyên phổ biến những tài liệu mật bị tiết lộ, như tài liệu quân sự, tường trình các cuộc họp, nội dung những cuộc nghe lén, những điệp vụ bí mật của mật vụ – như một nghề làm ăn vậy.
Wikileaks làm việc theo một nguyên tắc giản dị: làm trạm thu nhận những nguồn tin ẩn danh, chuyển tin tức và tài liệu qua Internet hay bưu điện. Cách làm việc này cũng không có gì tân kỳ, những nguồn tin ẩn danh, những con chuột chù có khi cũng bị lộ và bị bắt. Tiêu biểu như Brad Manning, một quân nhân Mỹ 22 tuổi đã bị quân cảnh Mỹ bắt vì đã chuyển cho Wikileaks một khúc phim video quay trực thăng Mỹ đã bắn vào thường dân ở một khu phố của thủ đô Iraq năm 2007 và người quân nhân này cũng sao chép và chuyển cho trang mạng này 150,000 điện văn ngoại giao.
Ế kíp Wikileaks – mà Julian Assange là người đầu não và đại diện có tài lôi cuốn. Chẳng những có tài móc nối, khai thác những người bất mãn với cơ quan, với việc làm để lấy tài liệu mật mà còn là những chuyên viên giỏi và những người liên lạc hay với truyền thông đại chúng. Việc phát tán tài liệu mật về Chiến tranh Afghanistan họ làm có kế hoạch, chớ không phải tùy hứng hay ngẫu nhiên. Họ thu nhận được tử 100,000 tài liệu, nhưng loại đi 15000 để tránh thiên kiến của nguồn tin đã cung cấp tài liệu. Họ cho ba tờ báo Guardian (Anh), New York Times (Mỹ) và Spiegel (Đức) để phát tán tạo công luận trong xã hội ba nước can dự nhiều vào Chiến tranh Afghanistan vì dù sao báo chí cũng đóng vai trò quan trọng trong công luận so với các trang mạng trên không gian ảo của Tin Học.
Ế kíp Wikileaks chuẩn bị dư luận một cách công phu, chơi trò mèo chuột với những nhân viên công lực, quốc phòng, điều tra liên bang và những người ủng hộ chiền tranh Afghanistan. Julian Assange đầu não của ê kíp này thường “tham luận, hội luận” nói lên những chết chóc trong hai cuộc chiến tranh Iraq và Afghamistan, bộc lộ lập trường phản chiến của Wikileaks. Sau hai tiếng đồng hồ phát tán, Bộ Quốc Phòng Mỹ đã nhận định qua sư vụ văn thư gởi cho toàn quân lực Mỹ “cần chú ý Wikileaks không phải là tuyền thông mà là một tổ chức chống lại chính sách của Mỹ đang thực hiện ở Afghanistan".
Ế kíp Wikileaks làm một cú thầy, chớ không phải thợ. Trang mạng này trong nhiều tuần ca ngợi Mỹ ở Iraq để làm nổi bật cái thất bại ở Afghanistan, bằng cách tuyên bố trang mạng phải bạch hoá liền hồ sơ Afghanistan vỉ bị CIA gián điệp phá. Chưa đủ, Julian Assange còn vờn toà Bạch Ốc như mèo vớn chuột. Thời gian và sự việc tiết lộ xảy ra từ năm 2004-2009, là thời gian TT Obama chưa tung ra chiến lược mới vào tháng 12 năm 2009. Một tính toán rất nhiều thâm ý, không đẩy TT Obama vào lực lượng thù địch của Wikileaks và Julian Assange như TT Bush. Julian Assange xuất hiện nhiều nơi, nhiều diễn đàn, rao giảng hồ sơ sắp phát tán. Y còn nói luật sư khuyên y ra ngoài nước Mỹ.
Nhưng vấn đề đặt ra là vỉ cái gì, lợi cho ai mà Julian Assange và ê kíp Wikileaks làm như thế" Lập trường chánh trị Phản Chiến, chống Chiến tranh Afghanistan. Có chớ không phải không, nhưng không phải là lý do gần và chánh. Xin lấy nghị luận của báo Pháp Le Monde ít nhậy cảm với vấn đề Mỹ. Theo phân tích của báo Le Monde ngày 27 tháng 7, việc làm của Julian Assange không được những người bảo vệ tự do ngôn luận, tự do phát biểu, tôn trọng quyền được thông tri hồ sơ, quyến được biết của công chúng, tán thành lắm. Julian Assange quản trị trang Wikileaks thuộc một sáng hội mang tên Sunshine Press, hoạt động bằng tiền tặng dữ. Wikileaks gặp nhiều khó khăn về tỉền bạc. Tháng 1 năm 2009 nói nhận được 130,000 dollars tặng dữ trong khi nhu cầu cần tới 200,000 dollars để hoạt động và 600,000 dollars để trả lương cho nhân viên.
Vì khó khăn tài chánh, từ đầu năm đến nay chỉ công bố muời hai tài liệu, và tài liệu sau cách đây 4 tháng. Giữa tháng Sáu trang mạng dùng để phát tán hồ sơ mật Afghanistan này ngưng hoạt động vì Wikileaks quên đổi mới chứng chỉ SSL, một việc làm đáng giá vài chục Đô la.
Việc quản trị tái chánh của Wikileaks không rõ ràng. Nhiều thành viên sáng lập và dân mạng thường tố giác y lấy tiền tặng dữ cho quỹ để chi tiêu cho cá nhân mình và tự tiện làm chệch hướng của trang mạng, binh nguồn tin này, bờ nguồn tin kia theo cảm tính.
Một sự kiện tạo nhiều nghi ngờ và thắc mắc đối với vấn đề tiền bạc của Julian Assange. Sau khi phát tán video về thắng lợi Iraq, Wikileaks nhận được 150,000 dollars tặng dữ. Nhiều người theo dõi trang mạng Wikileaks tự hỏi không biết sau khi phát tán hồ sơ mật rất chấn động nhưng chỉ những tài liệu trong thời gian xảy ra từ năm 2004-2009, là thời gian TT Obama chưa tung ra chiến lược mới vào tháng 12 năm 2009, thì số tiền tặng dữ có “chấn động” hơn hồ sơ thắng lợi Iraq không./. ( Vi Anh)
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình