Trong đảng có phe, trong phe có nhóm. Bầu cử sơ bộ chọn ứng cử viên đại diện đảng ra tranh cử tổng thống là chuyện của phe nhiều hơn của Đảng. Phe nào nhiều người chịu móc túi, móc nhiều tiền ra để giúp ứng cử viên gà nhà khi gây quỷ tranh cử sơ bộ, thì ứng cử viên đó có vẽ nhiều tín lực. Số tiền gây quỹ có vẽ là thước đo sự ủng hộ của đảng viên. Bởi người ta nói ở Mỹ không có tiền đừng ra làm chánh trị, "đi chỗ khác chơi" để nhà giàu làm chánh trị.
Thực vậy còn 19 tháng nữa mới tới ngày cử tri Mỹ bầu cử tổng thống Mỹ. 9 tháng nữa đảng viên hai đảng Cộng hòa và Dân Chủ [ xin theo thứ tự abc cho công bình] mới bắt đầu bầu cử sơ bộ chọn ứng cử viên tổng thống cho đảng mình. Thế mà về số tiền, trong đệ nhứt tam cá nguyệt năm 2007, những người rấp ranh ra tranh cử tổng thống của hai đảng đã gây quỹ được rất nhiều tiền, đơn vị đã tính bằng triệu triệu Đô la rồi. Đồng tiền có vẻ sẽ quyết định ai là người thắng cử sơ bộ trong mỗi đảng. Các chuẩn ứng cử viên tổng thống của hai đảng trong ba tháng đầu năm 2007 đã gây quỹ được 130 triệu: phía Cộng Hòa được 52 triệu, phía Dân Chủ được 78 triệu. Số tiền gây quỹ bầu cử sơ khởi này lớn gấp 4 lần so với năm 1999. Số tiến sơ khỏi mà lớn như vậy là một hứa hẹn cuộc bầu cử tổng thống năm 2008 sẽ vượt kỷ lục, đơn vị sẽ tính bằng tỷ Đô la. Những người rấp ranh ra ứng cử coi số tiền gây quỹ được như là thước đo sự ủng hộ của đảng viên và của cử tri Mỹ.
Về con người, qua số tiền sau đệ nhứt tam cá nguyệt năm 2007, Thượng Nghị Sĩ (TNS) Barack Obama đã làm lung lay thế của Bà TNS Hillary Clinton trong hàng ngũ Đảng Dân Chủ. Còn Cựu Thống Đốc Mitt Romney gây ngạc nhiên cho sáu đối thủ trong đảng Cộng Hòa. Cán bộ lão thành về chiến lược bầu cử của đảng Dân Chủ lo ngại số tiền kiếm được quá nhanh, quá lớn, quá bất thường, nên kêu gọi đảng viên rấp ranh ra tranh cử đừng nhận tiền của những tư nhân mạnh thường quân nữa, và hạn chế chi phí tranh cử sơ bộ với số tiền tối đa 85 triệu do công chúng tặng dữ mà thôi.
TNS Obama tỏ ra là người hái ra tiền trong chiến dịch gây quỹ. Người TNS da màu đầy sức lôi cuốn trời cho này, kiếm được 25 triệu Đô la, bám sát gót TNS Hillary Clinton đã đi trước, được xem là người đảng Dân chủ ưu ái nhứt, được Cựu TT Clinton là chồng vận dụng toàn bộ uy tín để ủng hộ, nhưng cũng chỉ mới được 26 triệu thôi. Điều quan trọng là số người móc túi tặng cho Bà, ít hơn số người móc túi tặng cho TNS Barack Obama. Nói một cách khác số người tặng dữ cho Bà thì ít nhưng cho nhiều tiền, trái lại nhiều người cho tiền cho TNS Obama nhưng cho ít tiền hơn.
Như đã nói ở trên hai cánh Cộng Hòa và Dân chủ đã gây quỹ trong đệ nhứt tam cá nguyệt được 130 triệu Đô; Dân chủ được 78 triệu và Cộng hòa được 52. Nếu coi số tiền gây quỹ được là thước đo mức ủng hộ của đảng thì người nổi tiếng được đảng ưu ái lâu nay như TNS McCain của Đảng Cộng Hòa và TNS Hillary Clinton của Đảng Dân Chủ không bằng Cựu Thống đốc Massachusetts Ô Mitt Romney và TNS Obama mới vọt lên nhờ gây quỹ được nhiều.
Trong nội bộ Đảng Dân Chủ, TNS Barack Obama, xuất thân từ tiểu bang Illinois, khởi hành cuộc chạy đua trong đệ nhứt tam cá nguyệt với hai bàn tay trắng. Số tiền người dân đóng góp cho người thượng nghị sĩ đa đen này trong 3 tháng đầu năm là 25 triệu, do 100,000 người đóng góp. Trong khi Bà TNS Hillary Clinton được 26 triệu, hơn Ong 1 triệu, nhưng số người đóng góp chỉ có 50,000 người. TNS Obama vượt trội hơn TNS Hillary trong nhiều lãnh vực gây quỹ. Trên Internet Obama được 6,9 triệu, trong khi Bà Hillary chỉ được 4,2 triệu. TNS Obama còn được lợi thế hơn Bà Hillary vì Ong được phép sử dụng 23,5 triệu cho cuộc bầu cử sơ bộ. Và có nghĩa Ô Obama có nhiều người đóng góp nên có thể xin đóng góp thêm vì theo luật mỗi người tặng đữ có quyền ủng hộ tối đa là 4,600 Đô la, 2,300 cho bầu cử sơ bộ và phần còn lại cho bầu cử tổng quát. Do vậy ở một mức độ nào đó, người ta nói TNS Obama đã làm lung lay vị thế ưu ái của Bà TNS Hillary trong cuộc bầu cử sơ bộ của đảng Dân chủ.
Nếu nhập số tiền 14 triệu do TNS John Edwards gây quỹ được, cánh Dân Chủ đạt được chung là 78 triệu, trong khi Cộng Hòa chỉ được 52 triệu. Đứng trên bình diện toàn đảng, Chủ tịch Đảng Dân Chủ là Howard Dean coi đó là ý của người dân muốn đổi đảng tại Nhà Trắng. Ong còn viện dẫn nhiều kết quả thăm dò thuận lợi cho Đảng Dân Chủ trong cuộc chạy đua vào Nhà Trắng.
Trong khi đó người được ưu ái của Đảng Cộng Hòa trong vai trò ứng cử viên tổng thống của đảng là là TNS John McCain cũng bị một đối thủ đồng đảng làm sửng sốt. Cựu Thống đốc tiểu bang Massachusetts là Ô Mitt Romney, dẫn đầu cuộc gây quỹ với 20 triệu Đô la, vượt xa TNS McCain. Còn Ô. Rudy Giuliani, cựu thống đốc New York thời cuộc khủng bố 911 vẫn dẫn đầu thăm dò trong hàng ngũ những người ra tranh làm ứng cử viên tổng thốnhg của đảng Cộng Hòa. Sau cùng, như vậy người ta thấy, những lão tướng của hai đảng như TNS McCain (Cộng Hòa) và TNS Hillary Clinton (Dân Chủ) đang bị những tay đua trẻ hơn làm lung lay vị thế trong ba tháng đầu năm vì vấn đề gây quỹ trong mùa tranh cử tổng thống quá sớm vận động, quá đông chuẩn ứng cử viên, quá tốn tiền triệu tỷ Đô la này. Sở dĩ như thế vì hai lý do chánh sau. Từ năm 1920 đến giờ, đây là lần đầu tiên cả Tổng Thống lẫn Phó Tổng Thống đều không ra tranh cử. Và chưa có ai thật sự dẫn đầu ở phía đảng Dân Chủ cũng như bên đảng Cộng Hòa, do đó mọi người đều tin mình sẽ có cơ hội được đảng đề cử và có cơ hội trở thành tổng thống. Còn quá sớm để biết ai là hai tay đua chánh của hai đảng đưa ra trên đường đua vào Tòa Bạch Ốc. Nhưng vọt trước, gây quỹ được nhiều cũng là một lợi thế đáng kể lắm.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình