Vụ Hoàng Sa-Trường Sa đã gây công phẫn. Thật lạ lùng, chưa bao giờ người ta thấy người Việt trong nước và người Việt nước ngoài xa cách nhau cả một đại dương lại có chung một nỗi căm hận lớn lao đến như vậy. Gốc gác của vụ này khởi đầu từ nhiều năm trước. Ngày 4-9-1958, Bắc Kinh đưa ra môt bản tuyên bố 4 điểm đòi lãnh hải là 12 hải lý và chủ quyền của Trung Quốc gồm các nhóm đảo Hoàng Sa, Trường Sa. Từ hàng trăm năm nay, Hoàng Sa là đảo của Việt Nam, còn Trường Sa gồm nhiều đảo nhỏ từ lâu vẫn là đề tài tranh chấp của nhiều nước nằm trong vùng biển này, kể cả Việt Nam. Năm 1958 CSVN đã chiếm được một nửa nước, Thủ tướng Phạm Văn Đồng chỉ 10 ngày sau đã ký công hàm gửi cho Bắc Kinh thừa nhận lãnh hải Trung Quốc, không nói gì đến Hoàng Sa và Trường Sa, nhưng khi đã thừa nhận cả lãnh hải lãnh thổ của Tầu là đã đồng ý ngầm rồi. Đây là một cách bán nhà không văn tự. Hãy nhìn xem cái "tình đồng chí nghĩa đồng bào" của mấy anh Cộng sản Ta Tầu như thế nào.
Tháng 7 năm 1953, hiệp ước đình chiến Triều Tiên được ký kết nhờ sự can thiệp của quân Mỹ và LHQ, một triệu chí nguyện quân Trung Cộng phải rút về nước, bán đảo Triều Tiên vẫn có hai nước Nam, Bắc Hàn như cũ. Trung Cộng mới chiếm được Hoa lục năm 1950 chưa củng cố được chính quyền ở Bắc Kinh, tại sao vội xua chí nguyện quân vào Triều Tiên" Đó là vì Mao Trạch Đông thừa hưởng được "truyền thống bành trướng" của các ông vua nhà Hán bên Tầu thời xưa. Hơn nữa họ Mao sau khi chiếm được toàn bộ Hoa lục, đã có tật "kiêu binh", sau này được vô số các anh cộng sản khác bắt chước. Sự can thiệp của Mỹ làm Mao giật mình, nhưng Mao còn hận Liên Xô hơn ai hết vì, khi Trung Cộng lâm chiến Triều Tiên, Stalin ngoảnh mặt làm ngơ, không một lời khích lệ. Có thể Mao điếc không sợ súng, nhưng Stalin mắt lại sáng, ông ta sợ bom nguyên tử của Mỹ. Năm 1953, Liên Xô chưa có bom. Sau cuộc đình chiến Triều Tiên, tình hình ổn định, Mỹ đóng quân ở Nam Hàn. Trung Cộng lúc đó chưa được vào LHQ, Mao sợ Mỹ nhân cơ hội lấn thêm nên tìm cách lui về thế thủ, đòi mở rộng lãnh hải.
Ở Việt Nam năm 1956, Cộng sản Bắc Việt lâm cảnh bối rối. Cuộc bầu cử thống nhất đất nước như hiệp định Geneva hứa hẹn, đã bị Tổng Thống Ngô Đình Diệm gạt bỏ. Năm 1957 Pháp rút quân khỏi Việt Nam, Mỹ đã sẵn có cố vấn quân sự ở đây, nên gia tăng số lượng. Việc Mỹ tham chiến ở Việt Nam chỉ còn là vấn đề thời cơ. Đã thấy quân Mỹ đánh ở Triều Tiên, mấy anh cầm đầu CSVN ở Hà Nội cuống cuồng tìm chiến lược mới. Đó chính là lúc Phạm Văn Đồng vội vã gửi Công hàm để mua Bắc Kinh với cái giá úp mở Hoàng Sa và Trường Sa. Năm 1969, Trung Quốc và Liên Xô xích mích lớn về biên giới, đánh nhau trên sông Ussuri (Ô-tô-lý giang). Mỹ nhìn thấy cơ hội để chia rẽ hai anh Cộng sản đầu sỏ vào lúc cuộc chiến tranh ở Việt Nam đã đến thời kỳ gay cấn. Năm 1971, Henry Kissenger, Cố vấn An ninh của TT Nixon, bí mật đến Bắc Kinh. Trung Cộng nắm lấy cơ hội này để bàn việc mua bán đổi chác. Năm 1972, Nixon thăm Trung Quốc và hội kiến với Mao Trạch Đông.
Trung Quốc nắm được Mỹ là có an toàn. Còn Mỹ chuẩn bị rút quân khỏi Việt Nam sau khi Hiệp định Paris được ký kết đầu năm 1973. Năm 1979 Mỹ Trung Quốc tái lập bang giao, Trung Quốc được vào LHQ thay thế Đài Loan. Ở Việt Nam tình thế đã đổi khác từ năm 1975. Lúc đó là thời của Lê Duẩn, người cai trị đảng và nhà nước rất cứng rắn theo kiểu Stalin ở Nga. Lê Duẩn vốn hận Mao đã khoanh tay ngồi nhìn khi Mỹ oanh tạc dữ dội Bắc Việt, nên sau khi quân Bắc Việt chiếm được miền Nam, Duẩn liền bỏ rơi Trung Cộng để quay sang ôm chân ông thầy Liên Xô. Khi Pol Pot ở Cam Bốt lấn chiếm lãnh thổ Nam bộ, Lê Duẩn xua quân sang đánh Pol Pot bất chấp tên đồ tể này là đàn em của Bắc Kinh.
Năm 1979, Trung Cộng dưới thời Đặng Tiểu Bình cho quân vượt biên giới đánh 6 tỉnh Bắc Việt để dậy CSVN một bài học. Từ đó Bắc Kinh và Hà Nội đoạn giao. Nhưng đến năm 1986, kinh tế Nga suy sụp, Gorbachev đưa ra kế hoạch "mở cửa" và "tái cấu trúc" càng làm cho tình thế bấp bênh hơn. Ở Việt Nam, chế độ CS thấy sợ nên quay sang nhìn lại ông thày cũ là Trung Cộng. Đỗ Mười rồi Lê Khả Phiêu ngầm liên lạc với Giang Trạch Dân, vì thấy ở nước Tầu, kế hoạch "Tứ Hiện Đại hóa" của Đặng Tiểu Bình dù mở cửa với thế giới kinh doanh, vẫn giữ được đảng và chế độ. Năm 1991 Liên Xô sụp đổ và cũng là năm Việt Cộng tái lập bang giao với Trung Cộng. Năm 1999, Tổng bí thư Lê Khả Phiêu chính thức qua thăm Bắc Kinh, ôm lấy Giang Trạch Dân. Tình nghĩa thầy trò thật thắm thiết. Chỉ khổ nỗi ông Thầy Tầu tài nghệ vô song. Được đàng chân nó lân đàng đầu. Nó giở trò liếm đất liếm biển, kết quả là những hiệp ước về biên giới đất liền và phân chia biển vịnh Bắc Việt. Từ đó những xích mích nhỏ đã xẩy ra.
Bây giờ "lá bài lật ngửa" của Bắc Kinh là đặt Hoàng Sa, Trường Sa và Trung Sa trực thuộc cấp hành chánh tỉnh Hải Nam. Như vậy ngoài quân đội xâm lược chiếm đóng, bọn bành trướng Bắc Kinh nay tổ chức hành chánh là hoàn tất việc tóm thâu các hòn đảo Biển Đông vào lãnh thổ của họ. Tại sao Trung Cộng làm việc đó trong lúc này" Bắc Kinh nhằm vào vấn đề chiến lược quân sự và kinh tế. 50 năm trước họ Mao với kinh điển chủ nghĩa đầy mình đã thủng thẳng nói "Chính trị từ đầu mũi súng mà ra". Ngày nay đám hậu duệ của Đặng Tiểu Bình như Giang Trạch Dân và Hồ Cẩm Đào đầu óc thực tế hơn đã có châm ngôn mới: "Tiền bạc từ đầu mũi súng mà ra". Về mặt chiến lược quân sự, nước Việt Nam có hình thể giống như một quang gánh đeo hai cái thúng, một đầu là Bắc Việt, một đầu là Nam Việt, đòn gánh là Trung Việt mỏng manh dài ngoằng ở giữa. Các cuộc chiến gần đây nhất cho thấy khi địch chiếm được Cao Nguyên Trung phần, Saigon sẽ thất thủ. Còn nếu muốn chiếm Hà Nội, quân địch chỉ cần đổ bộ lập đầu cầu ở Thanh-Nghệ là xong. Nhưng nếu đánh gãy được đòn gánh, hai cái thúng Nam Bắc sẽ rớt và bể tan. Hoàng Sa cách bờ biển Đà Nẵng không xa, chế độ CSVN đã để cho bọn bành trướng leo lên cổng tòa nhà Việt Nam mà chĩa súng vào yết hầu của nước mà họ cai trị, còn ho he vào đâu được nữa.
Nhưng bọn Tầu Cộng ngày nay không bành trướng bằng vũ lực mà bằng kinh tế. Trung Cộng chiếm Hoàng Sa, Trường Sa và Trung Sa không phải vì mấy hòn đảo nhỏ khô cằn chơ vơ giữa biển mà vì kho vàng đen nằm ở đáy biển vùng đó. Mục tiêu của Bắc Kinh là nếu rồi đây trước áp lực của thế giới phải có cuộc thương thuyết quốc tế phân chia kho tàng dầu lửa ước lượng có tới 30 tỷ tấn ở vùng này, Trung Quốc chễm chệ ngồi chính giữa sẽ chiếm phần ăn của sư tử, còn các nước khác như Việt Nam sẽ được phần ăn của chim sẻ. Mấy anh Cộng sản Hà Nội sẽ chống lại âm mưu đó bằng cách nào" Dùng vũ lực chỉ là ảo tưởng vì ngày nay không có cường quốc nào chơi dại mà nhẩy vào giúp Hà Nội đánh Trung Quốc. Nếu Việt Cộng đánh môt mình, đây mới là chuyện "châu chấu đá xe" trên thực tế, chớ không phải câu nói ngoài đầu lưỡi để mua vui thiên hạ.
Bây giờ chỉ còn đường là cho dân chúng Việt Nam ùa ra đường biểu tình chống bọn bành trướng, làm áp lực với Trung Cộng để bắt nó nhả ra ít nhất là Hoàng Sa cho đỡ thẹn. Đó cũng là sách lược nên làm. Khốn nỗi nếu cho dân chúng tự do biểu tình, họ có thể nhân dịp này lên tiếng chống cả nhà nước và chủ nghĩa cộng sản thì biết tính làm sao" Thôi đành ngậm bồ hòn làm ngọt để giữ chỗ ngồi cho chắc. Rút cuộc, rõ thật là đồng chí Đồng đã đưa lối, các đồng chí đi sau dẫn đường, cây cầu Hoàng-Trường Sa đã sa lầy mất rồi. Niềm đau cắt ruột của dân tộc Việt, mối hận đoạn trường này đến thuở nào nguôi"
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình