Tình hình chiến sự ở A-Phú-Hãn đã trở nên gay go vào tuần này vì quân Taliban từng bị Mỹ và liên quân diệt tan 8 năm trước, đang chuẩn bị đánh lớn ở miền Nam để chiếm Kandahar, một thành phố có tầm chiến lược cao. Taliban là chế độ cai trị thần quyền Hồi giáo, mặt nổi của bọn khủng bố al-Qaida do Osama bin Laden lãnh đạo. Năm 2001 sau vụ khủng bố 9/11, Mỹ lãnh đạo liên quân NATO đánh chiếm A-Phú-Hãn, diệt tan chế độ Taliban khiến bin Laden và bộ chỉ huy cùng quân al-Qaida phải chạy qua vùng biên giới Hồi Quốc. Nhưng từ hai năm qua Taliban đã sống trở lại, đánh phá chính quyền Karzai do Mỹ thành lập, đồng thời dùng dân quân du kích đánh quân đồng minh.
Tình hình đột biến thứ sáu tuần trước. Taliban bắn rốc kết và dùng cả bom tự sát phá vỡ nhà tù lớn ở Kandahar cứu thoát được 400 dân quân Taliban đang bị giam. Kandahar cách thủ đô Kabul khoảng 180 dậm nằm trong quận Arghandab về phía Tây Nam. Quận này đã bị quân Taliban len lỏi chiếm nhiều khu làng mạc và kiểm soát những vùng đất phì nhiêu có các vườn rộng mênh mông trồng nho, cam và lựu, nguồn lợi tức lớn của dân chúng. Năm 1979, Hồng quân Sô viết chiếm A-Phú-Hãn, nhưng không cách nào chiếm được quận Arghandab, sào huyệt quan trọng nhất của đám dân quân du kích A-Phú-Hãn hồi đó nổi lên chống quân Nga. Sau khi quân Sô Viết phải bỏ cuộc rút hết quân năm 1989, A-Phú-Hãn đã có nội chiến và một trong các nhóm dân quân là Taliban đã dùng vùng biên giới Hồi quốc làm nơi huấn luyện và tích lũy vũ khí.
Hiện nay Taliban dùng Arghandab làm bàn đạp với mục tiêu chiếm thành phố Kandahar để lấy trọn cả miền Nam A-Phú-Hãn chuẩn bị tiến quân chiếm cả nước. Đầu tuần này hàng trăm quân Taliban ở Arghandab đã cho các dân làng chạy ra khỏi nhà, nói rằng sẽ có đánh lớn vì liên quân Mỹ-NATO sắp đánh trả đũa. Vậy sức mạnh của quân Mỹ ở đây như thế nào" Sự thật, cuộc chiến Iraq đã chiếm một mảng lớn của tiềm năng quân lực Mỹ. Hiện nay Mỹ và NATO có 65,000 quân, trong khi Mỹ và liên quân ở Iraq có gần gấp đôi số quân nói trên. Và ở cả hai nơi, quân Mỹ vẫn là chính, liên quân là phụ, ít hơn nhiều. A-Phú-Hãn là nước lớn hơn Iraq và dân số cũng đông hơn Iraq khoảng từ 3 đến 5 triệu dân. Mỹ và NATO vẫn hô hào có thêm quân ở A-Phú-Hãn nhưng sự gia tăng chỉ có rất ít, bởi vậy Đại tướng Dan McNeil, cựu Tư lệnh Quân Yểm trợ An ninh quốc tế của NATO nói cần phải có thêm phi cơ chiến đấu, các đơn vị di động chiến và thêm tình báo.
Thế nhưng dù Mỹ và liên quân có được tăng cường cũng chẳng có ích lợi bao nhiêu nếu bọn Taliban tiếp tục được hưởng sự tiếp vận và an toàn ở biên giới Hồi Quốc. McNeil có mặt ở A-Phú-Hãn trong 16 tháng và đã rời nơi đây ngày 3-6, cho biết trong tháng 4, những vụ tấn công của Taliban nhằm vào quân đồng minh ở A-Phú-Hãn đã gia tăng 50% vì có thêm nhiều quân Taliban đã từ Hồi Quốc vuợt biên giới vào A-Phú-Hãn. Hồi năm 2007 mặc dù liên quân đã có những thành quả chiến thuật nhưng vẫn còn nhiều việc phải làm. McNeil nói với các ký giả trước lúc rời khỏi A-Phú-Hãn: "Một khi còn những sào huyệt của bọn phiến loạn phía biên giới Hồi Quốc mà liên quân không có cách nào đánh tới để tiêu diệt chúng, thì rất khó đạt đến một nền an ninh và ổn định lâu dài ở A-Phú-Hãn".
Trong một cuộc họp báo hôm chủ nhật, Tổng Thống Karzai của A-Phú -Hãn nói ông rất bực bội về việc Taliban dùng đất Hồi làm sào huyệt, nên ông sẽ cho quân đội A-Phú-Hãn vượt biên qua Hồi để săn lùng bọn lãnh tụ Taliban. Ông nói: "A-Phú-Hãn có quyền đánh qua biên giới để tự vệ". Nhưng liền sau đó các giới chức Hồi tỏ ý rất giận dữ, thề bảo vệ an toàn lãnh thổ đến cùng. Cho đến nay mối quan hệ ngoại giao giữa hai nước vẫn lạnh nhạt, bây giờ lời tuyên bố của Karzai lại làm nó xuống đến một mức thấp nhất. Nhưng Karzai lại được Tổng Thống Bush khen ngợi: "Chiến lược của chúng ta là không cho phép bọn cực đoan được hưởng khu an toàn để chúng hãm hại những người dân vô tội. Chiến lược của A-Phú -Hãn là vậy; Hồi Quốc cũng cần phải có chiến lược như thế".
Vậy chiến tranh "A-Hồi" sẽ nổ ra chăng" Có lẽ sẽ không có, bởi vì Mỹ đã có quân ở A-Phú-Hãn nhưng Hồi cũng là đồng minh của Mỹ trong cuộc chiến chống khủng bố và Tổng Thống Pervez Musharraf của Hồi Quốc đã được Mỹ ủng hộ từ lâu. Dù vậy đường biên giới A-Hồi vẫn là một đường dây nóng của một quả mìn ma quái, nó có thể châm ngòi cho một vụ nổ làm lung lay cuộc diện thế giới. Hãy nhìn qua tình hình Hồi Quốc, Musharraf đã cởi bỏ nhung phục để được bầu làm Tổng Thống thường dân và một chính phủ mới lên cầm quyền hồi tháng 5 vừa qua. Tại sao Musharraf phải rời khỏi quân đội" Đó là vì áp lực của chính phủ Bush từ năm 2006. Sau khi chiếm được A-Phú-Hãn cuối năm 2001, kế đó sớm thành lập được một chính phủ dân chủ do TT Karzai lãnh đạo, ông Bush đã phấn khởi ra lệnh đánh Iraq năm 2003 với chủ trương xây dựng dân chủ, để dân chủ từ đó lan ra khắp Trung Đông rồi khắp thế giới. Vì thế, mặc dù Musharraf là đồng minh của Mỹ nhưng lại là một võ tướng cai trị một cách độc đoán, đàn áp đối lập từ nhiều năm qua đi ngược lại tinh thần dân chủ, nên TT Bush vẫn ép TT Musharraf phải thi hành dân chủ cho phù hợp với chính sách Mỹ.
Từ tháng trước Hồi Quốc đã có một chính phủ mới do Quốc hội bầu ra gồm những thành phần đối lập xưa nay vẫn chống chính sách độc đoán của Musharraf. Phe Taliban ở Hồi Quốc sống dựa vào các bộ tộc ít người sống rải rác ở vùng rừng núi hiểm trở sát biên giới A-Phú-Hãn. Khi Musharraf còn làm Tổng tư lệnh, quân đội Hồi Quốc đã mở nhiều cuộc hành quân mà không đạt được kết quả. Nay chính phủ mới của Hồi Quốc đề nghị ngừng bắn với dân quân của các bộ tộc vùng núi sát biên giới để dân chúng tị nạn trở về nhà làm ăn. Chưa biết ngừng bắn có thành hay không, nhưng các Tộc trưởng già nua của các bộ tộc vùng núi từ lâu vẫn có ác cảm với chính quyền trung ương, có thể họ sẽ chấp nhận để quân đội chính phủ rút hết khỏi vùng núi. Trường hợp này rõ rệt Hồi Quốc không có chiến lược tiễu trừ cực đoan như TT Bush mong đợi, mặt trận A-Hồi lại càng rối ren thêm.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình