Hình ảnh: Sáng sớm 911, nước Mỹ bị tấn công. Tượng Nữ Thần Tự Do nhìn cột khói khổng lồ từ Tháp Đôi WTC cuồn cuộn ra đại dương.
Chiều tối 911, từ tro bụi của WTC bị đánh xập, quốc kỳ được lính cứu hoả Mỹ kéo lên
Hình ảnh bốn ngày trước 911, là Tháp Đôi nguyên vẹn được chụp bởi Julien Menichini, 2001-09-05
Sang thập niên thứ 2 của thế kỷ 21, một khu WTC mới với đỉnh tháp cao nhất nước Mỹ, nhìn từ sông Hudson sẽ rực sáng hơn trước.
“It isn’t going to be One World Trade Center, it’s going to be the Freedom Tower,”
Thị trưởng New York City, Michael Bloomber nói
Ngay ngày đầu năm, tháng 1. 2011, hội đồng quản trị One Word Trade Center đã công bố hồ sơ tiến hành cho mướn chỗ trong cao ốc WTC tương lai, hiện đang xây cất. Các công trình mới của WTC dự trù sẽ lần lượt đưa vào sử dụng từ 2012. Vậy là trong thập niên thứ hai của thế kỷ 21, nước Mỹ sẽ thu dọn xong tàn tích 911.
Bẩy năm trước khi nước Mỹ bị tấn công, bom khủng bố còn nổ ở New York ngày 26-2-1993. Sau 911, cho tới năm thứ mười, khủng bố hoàn toàn bó tay với nước Mỹ. Điều này cho phép hy vọng là các cuộc chiến tranh chống khủng bố mà nước Mỹ theo đuổi, hiện đang lây lan từ Nam Á sang vùng Sừng Châu Phi, rồi cũng được thu dọn tốt đẹp.
Mười năm trước, chưa đầy 2 tuần lễ sau biến cố 911, họp mặt Việt Báo Viết Về Nước Mỹ Năm Thứ Hai, 23- 9-2001 được khai mạc bằng nghi thức đốt nến tưởng niệm. Đài KCAL9 trực tiếp truyền đi hình ảnh này:
Hiện tại, Mười Năm 911, trong những trang tới, sẽ là câu chuyện một gia đình Việt tị nạn, với tinh thần đường đầu nghịch cảnh từ 30 Tháng Tư tới 911, hợp sức thực hiện một trường trung học Mỹ chính qui. Hiệu trưởng ngôi trường là một tác giả Viết Về Nước Mỹ năm thứ 11, ông Nguyễn Đức Thắng. Tiếp theo sẽ là những suy nghiệm về 911 trong lãnh vực tôn giáo của Linh mục nhà văn Nguyễn Trung Tây, tác giả đã nhận giải chung kết Viết Về Nước Mỹ 2010.
Trước tiên, xin mời đọc bài thơ kỳ diệu của một nhà thơ lớn gốc Việt, bằng trí tưởng tượng, 3 năm trước 911, đã đến, đã rơi với WTC building, và cảnh báo về “cái chết hay lây”.
Tiếp theo, là chuyện 911 năm thứ 10, do nữ nghệ sĩ Kiều Chinh hiện đang đóng phim ở New York dành cho Việt Báo.
Thơ Nguyên Sa kỳ diệu, về World Trade Center Building
Trí tưởng tượng tếu kinh khủng
Vừa tới Nữu Ước nó dắt tay tôi chạy như bay
đến World Trade Center Building
Nó dắt tay tôi chạy như bay tuốt lên nóc nhà
Nó dắt tay tôi bám lấy sợi dây thừng leo xuống
Xuống được chừng ba tầng lầu,
nhanh như cắt, nó phóng ra hai ngón tay
thành lưỡi kéo cắt đứt soẹt sợi giây thừng
Tôi nghe thấy tiếng nó cười khoái trá
và nó hét thật to
nhanh dần đều, nhanh dần đều
Tới tầng lầu thứ một trăm tôi bắt kịp nó
[tôi nặng ký hơn nó chút xíu]
Mặc dù gió vẫn thổi ào ào
tôi nghe thấy tiếng cười khoái trá của nó
càng lúc càng rõ hơn.
Mặc dù gió thổi có phần mạnh mẽ hơn
tôi nghe thấy nó reo vui nhanh dần đều
nhanh dần đều càng lúc càng rõ hơn nữa
Tôi cũng hét lên
nhanh dần đều, nhanh dần đều
Càng lúc càng lớn
Tôi cũng cười sằng sặc
Càng lúc càng lớn
Cười hay lây, đúng thế
Cái chết cũng vậy.
Nguyên Sa
(Trích Thơ Nguyên Sa Toàn Tập)
Nguyên Sa
(1932-1980)
Nhà thơ tên thật Trần Bích Lan, sinh tại Hà Nội ngày 1-3-1932, du học Pháp từ 1949. Năm 1956, Nguyên Sa rời Paris về Saigon và từ đây trở thành nhà thơ được yêu mến nhất tại Việt Nam. Tại hải ngoại, nhà thơ phải đương đầu với bệnh ung thư từ 1988, nhưng sức thơ Nguyên Sa ngày càng mạnh mẽ hơn. “World Trade Center Building” là một trong những bài thơ kỳ diệu ông viết đầu năm 1988, vài tháng trước khi mất. Nhà thơ từ trần tại California, ngày 18-4-1998.
Kiều Chinh, New York 2011 & 911, năm thứ mười
“Hàng trăm cây xanh đã được trồng lại vẫn sống trong đông giá. Nền móng hoàn tất. Phân nửa của ngọn tháp tương lai, the Freedom Towerđã định hình được 52 tầng, đang tiếp tục vươn lên, ” Kiều Chinh nói về khu xây cất WTC mới.
Đầu năm dương lịch 2011, người nghệ sĩ gốc Việt 74 tuổi vẫn tiếp tục công việc dài ngày cho một phim mới, đang quay tại New York. “Nhớ quá, khi đứng trong khu xây cất WTC mới, nhìn lên... Nhớ khu Windows on the World, cái restaurant cũ trên tầng thứ 107.”
Ngay sau biến cố 911, Kiều Chinh đã trở lại Ground Zero bụi mù, đội nón sắt quay phim. Tại Women Day of America 2011, Kiều Chinh là diễn giả khai mạc về đề tài hậu 911, nói phải sẵn sàng trước cuộc chiến lâu dài. Diễn giả bế mạc đại hội này là bà Benazia Bhutto, cựu thủ tướng Pakistan. “Gặp nhau, Bhutto bảo đã tới lúc bà phải về lại tổ quốc đấu tranh cho dân chủ. Bà thực hiện lời hứa và bị bắn chết tại quê hương. Hậu quả 911 là chiến binh Mỹ phải tiếp tục chiến đấu và hy sinh... sau Afghanistan, Iraq, bom đạn đã lan sang Pakistan và chưa ngừng. Số nạn nhân 3 cuộc chiến, người chết, người tị nạn đã lên đến hàng triệu...” Kiều Chinh nói, khi nhìn lại “Mười năm 911”.
Được yêu cầu chọn chuyện 911 xúc động nhất vào dịp đầu năm 2011, người nữ diên viên điện ảnh nhắc tới phim “Rebirth”, câu chuyện về 9 người sống sót sau vụ nổ 911 nhưng bị chấn thương nặng. “Rebirth” tái sinh- là một dự án do cộng đồng đóng góp được thực hiện trên đường William Steet, New York để trợ giúp những người này có thể tái sinh. Suốt 8 năm qua, sự chia xẻ của 9 gia đình được thu hình. Hai tuần trước Tết Tân Mão, phim “Rebirth” ra mắt tại Sundance Film Festival ngày 21-1-2011.
Kiều Chinh nói thêm, đây cũng là dịp bà nhớ tới sự góp phần xương máu của người Mỹ gốc Việt và nỗ lực chung của cộng đồng sau biến cố 911. Ngay ngày 911, khi phi cơ khủng bố đánh vào Bộ Quốc Phòng Hoa Kỳ, một kỹ sư trẻ làm việc tại đây là anh Nguyễn Ngọc Khang đã tử thương. “Trong tang lễ anh Khang ở Virginia, tôi có gặp chị Khang và bé An, con trai anh chị còn rất nhỏ, ” Kiều Chinh nói thêm, “Nhiều chiến binh gốc Việt, nối bước anh Khang, cũng đã hy sinh khi cùng đồng đội chiến đấu ở Afghanistan, ở Irac... Nay đã 10 năm, tôi nghĩ tới cháu An của anh chị Khang. Cháu sắp là một thanh niên. Tôi nghĩ tới cháu, tới các cháu. Xin chúc lành thế hệ tương lai của người Việt tại Mỹ. Và người nghệ sĩ yêu cầu Việt Báo chuyển đến quí vị độc giả, khán giả, lời chúc Tết trân trọng nhất của Kiều Chinh: Kính chúc quí vị và gia đình năm mới Tân Mão 2011 an vui, khoẻ mạnh.
Kiều Chinh tại khu xây cất WTC mới.
Ảnh, Alan Vo Ford
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình