Tuần trước Con Hươu hầu chuyện cùng qúy độc giả bốn phương về những điều kỳ lạ quanh cái ngáp của con người. Nhưng nếu chỉ nói đến con người mà không nói đến chuyện ngáp của loài vật thì Con Hươu e chưa đủ. Qua những tham khảo sách vở và tận tình mang quà quáp hầu chuyện các bậc trưởng thượng đầu bạc như cước trong thời gian gần đây, Con Hươu được biết, chuyện ngáp không phải là chuyện độc quyền của riêng con người mà là chuyện thông thường đối với khá nhiều loài vật khác nhau trong đời sống tự nhiên nếu không nói là hết thẩy.
Chính cụ Patrick Huyghe tuổi đã ngoài 80 mắc bệnh mỗi giờ phải ngáp từ 10 đến 15 cái cũng cho rằng những loài động vật có thói quen ngáp thường xuyên giống như loài người là chó, mèo, chim chóc, hổ, báo, sư tử, trâu, bò, ngựa... Thậm chí ngay cả một số loài sống dưới nước như hải sư, hà mã và một số loại cá cũng có những cử chỉ được các khoa học gia thừa nhận là ngáp.
Riêng đối với nhiều loài khác tuy có những cử chỉ tương tự nhưng chuyện nhìn nhận những cử chỉ này là ngáp hay là cười hay là khóc thì hãy còn phải chờ đợi thời gian và những nghiên cứu của những nhà sinh thú học trên thế giới.
Nguyên nhân của sự nghi ngờ này theo Con Hươu được biết, là do những phát hiện mới đây cho thấy trong khi con người toét miệng nhe răng và phát ra những âm thanh ròn rã nhất định khi con người cười thì trái lại đối với một số loài thú vật chuyện toét miệng nhe răng lại là một biểu hiện của sự giận dữ trong khi một số loài khác lại là biểu hiện của sự sợ hãi...
Nói cách khác sự biểu hiện tình cảm cũng như trạng thái cơ thể của mỗi loài cũng có những dị biệt chứ không nhất thiết phải trong những khuôn khổ nhất định tương đồng với con người. Cách đây hai tuần, Con Hươu còn được biết hoàn cảnh dẫn đến sự ngáp của loài người và loài vật cũng như của những loài sống dưới nước thường có những khác biệt.
Lấy thí dụ như loài cá hiếu chiến có tên Siamese thông thường hiếm khi ngáp nếu có một mình. Tuy nhiên nếu loài cá này được thấy hay sống chung với một chú cá khác cùng loài thì tỷ lệ ngáp của cả hai con sẽ gia tăng một cách đáng kể và tỷ lệ này có thể gia tăng gấp đôi một khi những chú cá này nhẩy vào những cuộc giao tranh sinh tử.
Chính từ thực tế này đã khiến Robert Provine đi đến kết luận chuyện ngáp của loài cá này thực sự là một biểu hiện song song với bản năng hiếu chiến và nó được phát triển có tính cách bẩm sinh.
Trong khi đó đối với loại sư tử hay hổ báo tại sở thú thuộc thành phố Philadelphia thì chuyện ngáp lại thường được thấy vào những lúc trước khi ăn uống. Đối với một số loài vật khác, Robert Provine cũng nhận thấy chuyện ngáp thường xẩy ra một khi chúng chờ đợi nôn nóng một sự kiện gì được coi là trọng đại như ăn uống hoặc thỏa mãn thú ái ân...
Riêng đối với loài người chuyện ngáp thường xẩy ra không phải là do hậu quả của sự thiếu dưỡng khí trong cơ thể mà thực sự là do cơ thể đang trong trạng thái nhàm chán, buồn tẻ, thụ động thiếu kích thích. Bằng chứng là một cuộc thống kê mới đây tại Đông Kinh đã cho thấy các ông nghị Nhật đã ngáp khi họp quốc hội nhiều gấp 12 lần so với khi các ông ngồi coi hát ả đảo.(!")
Tuy nhiên bên cạnh những nguyên nhân trên, Robert Provine cho rằng nguyên nhân chính khiến cho một người ngáp còn xuất phát từ nhu cầu chống chọi lại sự mệt mỏi và nhàm chán của cơ thể để con người có thể thích ứng với một bối cảnh hay một trạng thái nào đó. Chính trạng thái mâu thuẫn giữa nhu cầu của thực tại đòi hỏi con người phải tỉnh thức phải chủ động trong khi cơ thể lại mệt mỏi thụ động đã dẫn đến tình trạng ngáp và không phải chỉ ngáp có một lần mà ngáp tới nhiều lần liên tục.
Tuy nhiên bên cạnh những phát hiện quan trọng như trình bầy ở trên, Robert Provine còn nhận thấy ngáp đôi khi còn là một nhu cầu trong mục đích giải tỏa nhưng dồn nén những căng thẳng của một người trước khi người đó bước vào một trạng thái thử thách nghiêm trọng như thi cử, tranh tài thể thao hay trình diễn âm nhạc...
Ngoài ra, Con Hươu còn được biết tính hay lây của cái ngáp đối với những người cùng hiện diện. Nói cách khác thì nếu như nhìn một người khác ngáp, ta cũng thường có khuynh hướng muốn ngáp theo. Hơn thế nữa cái ngáp còn có thể truyền nhiễm qua sách vở, truyền hình...
Một thí nghiệm mới đây do chính Robert Provine thực hiện cho thấy tỷ lệ một người đọc những tài liệu hay xem những băng video có nội dung về ngáp thì thường ngáp nhiều hơn 55% so với những tài liệu có những nội dung khác.
Mặc dù việc nghiên cứu hiện tượng ngáp của nhân loại đã đi đến những kết luận có tính cách tiên khởi như trình bầy ở trên, các khoa học gia vẫn nhìn nhận những kỳ bí liên quan đến hiện tượng ngáp vẫn hãy còn và việc phát hiện những bí mật đó còn đòi hỏi nhiều ở thời gian cũng như công sức của nhiều nhà khoa học khác.
Con Hươu
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình