Từ đá banh đến đua xe gắn máy có liên hệ gì mà đến nỗi có 4 người chết và 150 người bị thương trong một cuộc hỗn loạn ngoài đường phố chưa từng thấy ở Saigon, nay bị chế độ cộng sản đặt tên là thành phố mang tên “Bác”" Hai môn thể thao này hoàn toàn khác biệt và cũng chẳng có hơi hướng xa gần. Vậy tại sao khi dân Saigon đổ ra đường ăn mừng thành tích của đội cầu nhà, các cuộc đua xe gắn máy ngoài đường đã diễn ra đến độ gây thảm họa"
Dân chúng miền Nam Việt Nam mê bóng đá từ hàng chục năm trước 1975. Sau khi những người Cộng sản chiếm được miền Nam, nếu sự mộ điệu này có lan rộng ra khắp nước đó là vì có sự phát triển của kỹ thuật truyền thông, bắt trớn từ cái gốc của nó ở miền Nam. Bóng đá là một môn thể thao dễ kích động quần chúng, ở những nước có luật pháp lỏng lẻo và lực lượng cảnh sát yếu như các nước Nam Mỹ, sự kích động đó thường đưa đến bạo loạn. Ở các nước Âu châu sự đam mê đó cũng có, nhưng hầu hết các nước Tây Âu đều có truyền thống thượng tôn luật pháp, nên không có bạo loạn, trừ vài trường hợp côn đồ gốc gác từ Anh quốc gây đập phá bị cảnh sát dẹp trong thời gian ngắn.
Vậy công an cảnh sát Việt Nam đã bất lực trước đám đông chăng" Chúng tôi nghĩ không nên coi thường lực lượng sắt thép này với vai trò chủ chốt là bảo vệ an ninh chế độ. Những người Cộng sản hơn ai hết đã có giáo khoa và những kinh nghiệm lâu đời để học hỏi về môn “phóng tay phát động quần chúng” và khi đã có nghệ thuật này, tất nhiên họ đã nắm chắc trong tay các phương pháp kiểm soát đám đông. Sở dĩ có vụ đua xe gắn máy trong đêm ăn mừng thành tích bóng đá là vì nó đã xẩy ra đột xuất.
Khi dân chúng thành phố “xuống đường” để hoan hô đội cầu nhà lọt vào bán kết, công an để mặc cho thả dàn vì đây là thế biểu dương lực lượng có lợi cho chế độ, và nói cho đúng chính các ông lãnh đạo cộng sản cũng cười vui vì sự mê say bóng đá đã thấm vào đảng từ nhiều năm trước. Nếu đó là một cuộc biểu tình phản kháng chống đảng, nó khó có thể xẩy ra đến độ đông đảo như vậy, vì nó đã bị dập tắt ngay từ trong trứng nước với ngón nghề “tình báo nhân dân” - nghĩa là cài làm sao cho những người thân nhất cũng phải tố cáo lẫn nhau. Thản hoặc có cuộc biểu tình chính trị nào bất chợt thành hình, công an với bàn tay sắt cũng dễ dàng dẹp tan trong thời gian ngắn.
Chính trong đêm có đám đông xuống đường hồ hởi đó, các cuộc đua xe gắn máy của đám thanh niên thành phố đã được thành hình mà không cần phải tổ chức trước. Có chiến thắng bóng đá không nhất thiết phải có đua xe gắn máy. Người ta đã biết cái tật đua xe ngoài đường đã tiêm nhiễm vào một số giới trẻ trong nước khi đổi mới kinh tế làm gia tăng số xe nhập cảng. Trong những dịp lễ tết hội hè, người ta đã thấy những cuộc đua xe gắn máy bị công an cảnh sát dẹp tan. Nhưng giữa đám đông đã sẵn có, đám người đứng xem tạo thành một bức tường thành kiên cố, cảnh sát công an bất lực vì quần chúng không hợp tác với nhân viên công lực. Trái lại họ còn lấy đá ném vào lực lượng rường cột giữ an toàn cho chế độ. Như vậy dân chúng cũng chẳng còn coi mấy “ông nhà nước” ra gì, uy tín chế độ đã bị sứt mẻ trông thấy.
Nhưng tại sao ở Việt Nam ngày nay hay có nạn đua xe gắn máy ngoài đường ẩu như vậy" Đây là một khía cạnh đặc biệt của tình hình xã hội-chính trị Việt Nam tôi muốn nhấn mạnh. Trước hết những thanh niên đua xe gắn máy phải là những người có tiền và rửng mỡ đua đòi làm “anh hùng xa lộ” trong thời đại mới. Những người này chắc chắn phải là con nhà giầu và có quyền thế nên mới bất chấp cả công an, nghĩa là loại con ông cháu cha của các tập đoàn tham nhũng. Thứ hai nó phản ảnh một ý niệm về tham vọng của con người rất thường có trong mọi xã hội ngày nay.
Ngay sau khi các cuộc biểu tình xẩy ra ở tỉnh Thái Bình và một số khu vực khác trong nước hai năm trước đây, nông dân làm loạn vì đã nghèo đói còn bị cán bộ địa phương tham nhũng bóc lột, các nhà lãnh đạo chế độ đã lo lắng tìm cách chữa trị, coi gốc rễ bạo loạn là dân đói. Năm ngoái khi nạn hạn hán hoành hành Tổng bí thư Lê Khả Phiêu ra lệnh địa phương nào để cho có một người chết đói cán bộ sở tại sẽ cách chức. Các ông sợ dân đói làm loạn là đúng. Nhưng nếu cho rằng chỉ cần cho dân ăn no là dân sẽ nằm yên, không đòi hỏi gì nữa, các ông đã lầm và lạc hậu với thời đại.
No ấm là nhu cầu bước đầu của sự sống. Sau khi con người đủ ăn rồi, họ sẽ có những đòi hỏi khác, trước hết là cho cuộc sống được cải tiến và đây là một tham vọng lũy tiến không bao giờ ngừng. Thí dụ như khi đã có một chiếc xe đạp là muốn có một chiếc xe gắn máy và khi đã có một xe gắn máy là muốn có một chiếc xe hơi. Và cố nhiên khi đã có cái xe hơi rồi còn nhiều tham vọng khác phát sinh, nhiều khi quá trớn gây ra nhiều mặt phức tạp, chẳng hạn như các vụ đua xe gắn máy ở Việt Nam.
Ở những nước tiên tiến kinh tế và kỹ nghệ giầu mạnh như Mỹ, những tham vọng đó còn mạnh và phức tạp nhiều hơn nhưng vẫn không gây hỗn loạn cho xã hội, bởi vì chế độ Mỹ là chế độ tạo cơ hội cho người dân thực hiện những ước mơ cải tiến đời sống trong vòng luật pháp. Những nước công sản độc tài độc tôn không tạo được cơ hội đó nên những tham vọng bình thường của người dân chỉ đưa đến hỗn loạn.
Dân chúng miền Nam Việt Nam mê bóng đá từ hàng chục năm trước 1975. Sau khi những người Cộng sản chiếm được miền Nam, nếu sự mộ điệu này có lan rộng ra khắp nước đó là vì có sự phát triển của kỹ thuật truyền thông, bắt trớn từ cái gốc của nó ở miền Nam. Bóng đá là một môn thể thao dễ kích động quần chúng, ở những nước có luật pháp lỏng lẻo và lực lượng cảnh sát yếu như các nước Nam Mỹ, sự kích động đó thường đưa đến bạo loạn. Ở các nước Âu châu sự đam mê đó cũng có, nhưng hầu hết các nước Tây Âu đều có truyền thống thượng tôn luật pháp, nên không có bạo loạn, trừ vài trường hợp côn đồ gốc gác từ Anh quốc gây đập phá bị cảnh sát dẹp trong thời gian ngắn.
Vậy công an cảnh sát Việt Nam đã bất lực trước đám đông chăng" Chúng tôi nghĩ không nên coi thường lực lượng sắt thép này với vai trò chủ chốt là bảo vệ an ninh chế độ. Những người Cộng sản hơn ai hết đã có giáo khoa và những kinh nghiệm lâu đời để học hỏi về môn “phóng tay phát động quần chúng” và khi đã có nghệ thuật này, tất nhiên họ đã nắm chắc trong tay các phương pháp kiểm soát đám đông. Sở dĩ có vụ đua xe gắn máy trong đêm ăn mừng thành tích bóng đá là vì nó đã xẩy ra đột xuất.
Khi dân chúng thành phố “xuống đường” để hoan hô đội cầu nhà lọt vào bán kết, công an để mặc cho thả dàn vì đây là thế biểu dương lực lượng có lợi cho chế độ, và nói cho đúng chính các ông lãnh đạo cộng sản cũng cười vui vì sự mê say bóng đá đã thấm vào đảng từ nhiều năm trước. Nếu đó là một cuộc biểu tình phản kháng chống đảng, nó khó có thể xẩy ra đến độ đông đảo như vậy, vì nó đã bị dập tắt ngay từ trong trứng nước với ngón nghề “tình báo nhân dân” - nghĩa là cài làm sao cho những người thân nhất cũng phải tố cáo lẫn nhau. Thản hoặc có cuộc biểu tình chính trị nào bất chợt thành hình, công an với bàn tay sắt cũng dễ dàng dẹp tan trong thời gian ngắn.
Chính trong đêm có đám đông xuống đường hồ hởi đó, các cuộc đua xe gắn máy của đám thanh niên thành phố đã được thành hình mà không cần phải tổ chức trước. Có chiến thắng bóng đá không nhất thiết phải có đua xe gắn máy. Người ta đã biết cái tật đua xe ngoài đường đã tiêm nhiễm vào một số giới trẻ trong nước khi đổi mới kinh tế làm gia tăng số xe nhập cảng. Trong những dịp lễ tết hội hè, người ta đã thấy những cuộc đua xe gắn máy bị công an cảnh sát dẹp tan. Nhưng giữa đám đông đã sẵn có, đám người đứng xem tạo thành một bức tường thành kiên cố, cảnh sát công an bất lực vì quần chúng không hợp tác với nhân viên công lực. Trái lại họ còn lấy đá ném vào lực lượng rường cột giữ an toàn cho chế độ. Như vậy dân chúng cũng chẳng còn coi mấy “ông nhà nước” ra gì, uy tín chế độ đã bị sứt mẻ trông thấy.
Nhưng tại sao ở Việt Nam ngày nay hay có nạn đua xe gắn máy ngoài đường ẩu như vậy" Đây là một khía cạnh đặc biệt của tình hình xã hội-chính trị Việt Nam tôi muốn nhấn mạnh. Trước hết những thanh niên đua xe gắn máy phải là những người có tiền và rửng mỡ đua đòi làm “anh hùng xa lộ” trong thời đại mới. Những người này chắc chắn phải là con nhà giầu và có quyền thế nên mới bất chấp cả công an, nghĩa là loại con ông cháu cha của các tập đoàn tham nhũng. Thứ hai nó phản ảnh một ý niệm về tham vọng của con người rất thường có trong mọi xã hội ngày nay.
Ngay sau khi các cuộc biểu tình xẩy ra ở tỉnh Thái Bình và một số khu vực khác trong nước hai năm trước đây, nông dân làm loạn vì đã nghèo đói còn bị cán bộ địa phương tham nhũng bóc lột, các nhà lãnh đạo chế độ đã lo lắng tìm cách chữa trị, coi gốc rễ bạo loạn là dân đói. Năm ngoái khi nạn hạn hán hoành hành Tổng bí thư Lê Khả Phiêu ra lệnh địa phương nào để cho có một người chết đói cán bộ sở tại sẽ cách chức. Các ông sợ dân đói làm loạn là đúng. Nhưng nếu cho rằng chỉ cần cho dân ăn no là dân sẽ nằm yên, không đòi hỏi gì nữa, các ông đã lầm và lạc hậu với thời đại.
No ấm là nhu cầu bước đầu của sự sống. Sau khi con người đủ ăn rồi, họ sẽ có những đòi hỏi khác, trước hết là cho cuộc sống được cải tiến và đây là một tham vọng lũy tiến không bao giờ ngừng. Thí dụ như khi đã có một chiếc xe đạp là muốn có một chiếc xe gắn máy và khi đã có một xe gắn máy là muốn có một chiếc xe hơi. Và cố nhiên khi đã có cái xe hơi rồi còn nhiều tham vọng khác phát sinh, nhiều khi quá trớn gây ra nhiều mặt phức tạp, chẳng hạn như các vụ đua xe gắn máy ở Việt Nam.
Ở những nước tiên tiến kinh tế và kỹ nghệ giầu mạnh như Mỹ, những tham vọng đó còn mạnh và phức tạp nhiều hơn nhưng vẫn không gây hỗn loạn cho xã hội, bởi vì chế độ Mỹ là chế độ tạo cơ hội cho người dân thực hiện những ước mơ cải tiến đời sống trong vòng luật pháp. Những nước công sản độc tài độc tôn không tạo được cơ hội đó nên những tham vọng bình thường của người dân chỉ đưa đến hỗn loạn.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình