Thế sự du du nại lão hà
Vô cùng thiên địa nhập hàm ca
Thời lai đồ điếu thành công dị
Vận khứ anh hùng ẩm hận đa
Trí chúa hữu hoài phù địa trục
Tẩy binh vô lộ vãn thiên hà
Quốc thù vị báo đầu tiên bạch
Kỷ độ Long Tuyền đới nguyệt ma
Vô cùng thiên địa nhập hàm ca
Thời lai đồ điếu thành công dị
Vận khứ anh hùng ẩm hận đa
Trí chúa hữu hoài phù địa trục
Tẩy binh vô lộ vãn thiên hà
Quốc thù vị báo đầu tiên bạch
Kỷ độ Long Tuyền đới nguyệt ma
Bản Dịch Tản Đà
Việc đời man mác, tuổi già thôi!
Đất rộng trời cao chén ngậm ngùi
Gặp gỡ thời cơ may những kẻ,
Tan tành sự thế luống cay ai!
Phò vua bụng những mong xoay đất,
Gột giáp sông kia khó vạch trời.
Đầu bạc giang san thù chửa trả,
Long tuyền mấy độ bóng trăng soi.
Bản Dịch Phan Kế Bính
Việc đời bối rối tuổi già vay,
Trời đất vô cùng một cuộc say.
Bần tiện gặp thời lên cũng dễ,
Anh hùng lỡ bước ngẫm càng cay.
Vai khiêng trái đất mong phò chúa,
Giáp gột sông trời khó vạch mây.
Thù trả chưa xong đầu đã bạc,
Gươm mài bóng nguyệt biết bao rày.
Bản dịch Vân Trình
Việc lớn chưa xong tuổi đã già
Đất trời thu gọn tiệc ngâm nga
Gặp thời bần tiện thành công dễ
Lỡ bước anh hùng dạ xót xa
Giúp chúa những mong xoay trục đất
Rửa dòng không lối kéo ngân hà
Bạc đầu thù nước còn chưa trả
Mấy độ mài gươm bóng nguyệt tà.
Chú thích:
1. đồ điếu: điển tích đời Hán, Phàn Khoái làm nghề bán thịt chó, Hàn Tín làm nghề câu cá, cả hai sau này đều là khai quốc công thần, giúp Hán Cao Tổ Lưu Bang phá Tần diệt Sở.
2. tẩy binh: điển tích từ hai câu thơ của Đỗ Phủ trong bài Tẩy Binh Mã: An đắc tráng sĩ vãn Ngân Hà Tịnh tẩy giáp binh trường bất dụng (Ước gì có được người tráng sĩ kéo sông Ngân Hà Rửa sạch giáp binh để mãi mãi không dùng đến nữa).
3. Long Tuyền: tên một loại gươm báu thời xưa
===
XUÂN VONG QUỐC
Mai vàng đã nở rồi em
Sáng nay rực cả một thềm hoa tươi
Cánh hoa như cánh môi cười
Mùa xuân muộn đã về rồi, phải không"
Nhìn hoa giỡn với nắng hồng
Lòng ta lại xót xa lòng cố hương
Từ ngày lạc bước viễn phương
Mỗi mùa xuân đến, một chương sử buồn
Tha hương, xuân nhớ cội nguồn
Nhớ khung cảnh tết, nhớ hương vị nhà
Nhớ bao kỷ niệm thiết tha
Họ hàng thân tộc, mẹ cha sum vầy
Niềm vui ngày ấy hôm nay
Than ôi, vuột khỏi tầm tay mất rồi!
Nỗi đau ai xé lòng người
Xuân vong quốc thế nên tôi vẫn buồn
Quên đời trong bóng hoàng hôn
Nhưng nào quên được cội nguồn hở em"
Ngô Minh Hằng
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình