Chiến tranh nào cũng có bộ mặt tối và sáng của nó. Quân Đội nào cũng có người tốt kẻ xấu. Cũng như chánh trị có cái chung phải cái riêng. Chung không riêng là vô hồn, thiếu động lực. Riêng không chung là trục lợi cá nhân, phe phái. Chánh trị trong thời chiến, bất cứ ai, phe đảng nào trực tiếp hay gián tiếp, vô tình hay cố ý lấy bộ mặt tối của chiến tranh, lấy phần xấu nhỏ của Quân đội đang xả thân ngoài chiến trường để làm hại đối thủ chánh trị, làm lợi cho mình, là điều lương tâm nhân dân, và tình yêu Tổ Quốc không chấp nhận. Đó là hành động bán rẻ danh dự Quân Đội, làm giảm tinh thần chiến đấu của quân nhân. Quân nhân bản chất là những người con yêu của Tổ Quốc, chỉ chiến đấu cho quyền lợi đất nước và nhân dân, không đảng phái, không riêng cho một lãnh tụ chánh trị nào.
Quân đội Mỹ đi gìn giữ hoà bình năm châu bốn biển, đi xa đánh trận ở Afghanistan, Iraq là nghe theo tiếng gọi của Tổ quốc và Nhân dân Mỹ, chớ không phải đi làm việc cho quyền lợi chánh trị của TT Clinton hay TT Bush, cho Đảng Cộng hoà hay Dân Chủ. Tổ Quốc Mỹ là của đất nước Mỹ, của nhân dân Mỹ, chớ không của Oâng Tổng thống A hay Tổng thống B nào, không thuộc đảng X hay Y nào cả. Quân đội Mỹ chỉ phục vụ cho đất nước, nhân dân Mỹ mà thôi. Và đất nước, nhân dân Mỹ có còn thì các nhà làm chánh trị mới còn tất cả; Quân đội Mỹ mất là mất tất cả, mất Tổng Thống, mất Quốc Hội, mất Tòa Tối cao, mất đảng Cộng hoà lẫn Dân Chủ, mất luôn Ô Bush đang tái ứng cử, và cả Ô Kerry đang tranh cư tổng thống.
Đúng, hình ảnh của một vài quân nhân Mỹ đối xử với một vài tù nhân Iraq rõ ràng là bất xứng, rõ ràng là không phải cách làm của người Mỹ, đáng bị trừng phạt theo quân kỷ hay quân luật; không ai chối cãi điều này. Nhưng những hình ảnh gọi là tra tấn và lạm dụng tù nhân đó là của một số rất chi là nhỏ không đáng kể so với số quân Mỹ có lúc lên đến 150 ngàn. Đó chỉ là những hành động cá nhân, cá biệt, những trò "rắn mắt", những hành động "thái mái" của một vài quân nhân Mỹ mà thôi. Tuyệt đối đó không phải là chủ trương đối xử, thể thức, tiêu lịnh điều tra, những việc làm có hệ thống của Quân báo và Quân cảnh Mỹ. Không một tướng lãnh, sĩ quan chỉ huy, một quân nhân Mỹ nào dám ra một thứ lịnh vi luật, trái đạo như vậy, và nếu có thì quân nhân thuộc cấp sẽ khiếu nại. Nhứt định đó không phải là chủ trương, chánh sách tra tấn, khủng bố tù nhân như của Hussein, mà tàn dư còn thấy qua việc Phiến quân Iraq đốt xe, treo cổ, chặt khúc, lôi xác bốn người Mỹ trên đường, giữa những tiếng reo hò say sưa cỗ võï.
Hành động hàng ngày của Quân đội Mỹ không phải chỉ có những hành động bất xứng bị cố tình bêu riếu đó. Hành động của Quân đội Mỹ gồm không biết bao nhiêu hành động vì tự do, dân chủ chiến đấu hy sinh dũng cảm, xây dựng đầy nhân đạo, và tôn trọng người dân, tôn giáo, và lối sống của nhân dân Iraq. Nhưng tiếc thay vì xu hướng chánh trị, vì thoả mãn hiếu kỳ, bạo lực, câu khách, những cái đẹp, những mặt tích cực ấy ở Iraq lại ít được truyền thông đại chúng khai thác. Bao nhiều chủ trương chánh sách tốt của Quân Đội Mỹ, bao nhiêu những người anh hùng thầm lặng, bao nhiêu những hành động nhân bản âm thầm, một ngày 24 giờ, một tuần 7 ngày của quân nhân Mỹ ở Iraq, của quân nhân Mỹ, trong những ngày sống xa quê hương, gia đình và chiến đấu cho niềm tin của Mỹõ lại quá thiếu vanég, quá lu mờ trước ống kính truyền hình, trên trang báo Mỹ, nếu so với những cảnh máu đổ thịt rơi và gần đây những hình ảnh gọi là tra tấn và lạm dụng tù nhân Iraq.
Có biết bao hình ảnh đẹp, hành động cao thượng của quân nhân Mỹ, như hình ảnh trong sáng, cao thượng của Trung sĩ Shannon Goodwin này. Đó là một người đàn bà Mỹ 43 tuổi, có 13 năm thâm niên quân vụ trừ bị, là vợ của cũng một sĩ quan trừ bị với 20 năm thâm niên quân vụ, là mẹ của một nữ sinh viên đại học. Ngoài đời thường, Bà là một người có bằng Thạc sĩ Tâm lý học, có một việc làm lương cao, và một gia đình đầm ấm. Chiến tranh Iraq xảy ra, Quân đội gọi Bà nhập ngũ. Bà lên đường đi Iraq, để lại phía sau gia đình, sự nghiệp, và nước Mỹ để chỉ làm một tài xế lái xe chở hàng cho Quân Vận Mỹ. Là người, cũng như ai, Bà cũng vui buồn sướng khổ, nhớ thương, và nhứt là lo sợ. Nhưng Quân Đội , đơn vị là gia đình thứ hai của Bà, cần Bà, Bà không thoái thác. Bà làm bất cừ việc gì có thể làm được và không từ bỏ cơ hội nào để phục vụ cho Quân đội phục vụ cho đất nước và nhân dân Mỹ. Trách nhiệm, danh dự của người quân nhân, tình đồng đội đối với đơn vị, tình yêu đối với đất nước Mỹ đã giúp Bà vượt qua mọi trận bão lòng và chướng ngại trên đường vận chuyển quân lương." Các bạn gọi chúng tôi chở đến" ( You Call We Haul ). Bà đã hoàn thành, và hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ Quân đội giao phó. Một nhiệm vụ quá tầm thường đối với một Thạc sĩ Tâm lý học, nhưng vô cùng cần thiết cho các đơn vị hành quân ở Iraq, là lái xe chở nước uống, đồ ăn và quân dụng ra chiến trường cho các đơn vị dang hành quân. Khán thính giả truyền hình, độc giả báo chí, chủ gia đình lương hão, và người dân thầm lặïng Mỹ nếu được nghe, thấy, đọc những hình ảnh, tin tức như thế này, chắc phải ngẫng đầu ngưỡng mộ. Và nước Mỹ còn, nhân dân Mỹ mạnh, Quân đội Mỹ anh hùng là nhờ những gương hy sinh vô bờ bến nhưng vô cùng thầm lặng như của Nữ Trung sĩ Goodwin, có hàng ngàn hàng vạn trong Quân Đội Mỹ. Nhưng tiếc thay những gương ấy lại quá hiếm hoi trên truyền thông đại chúng, trên bích chương quảng cáo bầu cử, trong diễn văn tranh cử của các ứng cử viên.
Đồng ý, các ứng cử viên và phe phái ở hậu phương đấu đá nhau là chuyện bình thường trong chánh trị tranh cử,. Nhưng dùng mặt tối của chiến tranh, cái xấu ngoài ý muốn của một thiểu số không đáng kể của quân nhân Mỹ đang chiến đấu ngoài mặt trận để tấn công đối thủ, hậu quả là làm hại danh dự quân đội, làm giảm tinh thần chiến đấu của quân nhân ngoài tiền tuyến, là làm chánh trị bá đạo, là hành động vô lương tâm, thiếu trách nhiệm đối với Tổ Quốc. Ứng cử viên nào, phe đảng nào làm điều đó lương tâm nhân dân Mỹ, đạo đức truyền thông Mỹ nhứt định không dung tha.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình