Hỏi (Bà Nguyễn H.T.T.): Tôi kết hôn tính đến nay đã gần được 10 năm, nhưng chúng tôi vẫn chưa có con với nhau. Vào năm 2002, lần đầu tiên chúng tôi trở về Việt Nam thăm gia đình. Sau khi trở lại Úc được gần một năm, thì vào tháng 2 năm 2003, gia đình của chồng tôi có gọi điện thoại và báo cho chúng tôi biết là mẹ chồng của tôi bị bệnh nặng. Chồng tôi yêu cầu tôi cùng về lại Việt Nam để xem bệnh tình của mẹ anh ta như thế nào. Mặc dầu không vướng bận con cái nhưng tôi quyết định để chồng tôi trở về Việt Nam một mình hầu lo cho mẹ của anh ta.
Thế là chồng tôi đã trở lại Việt nam để lo lắng cho mẹ của anh ta. Sau gần 2 tuần lễ chồng tôi trở lại Úc, nhưng kể từ đó tính tình của anh ta hoàn toàn thay đổi.
Sau đó không lâu, vào tháng 4 năm 2003, chồng tôi lại tự ý về Việt Nam.
Tôi được gia đình của tôi tại Việt Nam báo cho biết là chồng tôi có những quan hệ không đứng đắn tại Việt Nam. Thế là tôi đã xin nghỉ phép đặc biệt để về Việt Nam xem thực hư như thế nào.
Sau khi biết rõ được sự bội phản của chồng tôi, tôi bèn trở về Úc. Khoảng một tuần sau đó, chồng tôi cũng trở lại Úc.
Khi về đến Úc, tôi đã đề nghị với chồng tôi rằng là tôi không thể tiếp tục sống với sự phản bội của anh ta. Thế là chúng tôi quyết định ly thân.
Sau khi anh ta dọn nhà và sống ly thân được gần 4 tháng, thì vào cuối tháng 10 năm 2004 anh ta đã trở lại và yêu cầu tôi bỏ qua chuyện cũ. Thế là chúng tôi sống chung lại với nhau cho đến tháng 12 năm 2003 thì chồng tôi tự ý dọn nhà và đến tá túc với một người bạn của anh ta rồi sau đó về Việt Nam mà không báo cho tôi biết.
Sau đó anh ta đã điện thoại từ Việt Nam và báo cho tôi biết là anh ta không thể trở lại sống chung với tôi được, vì cho rằng không bao giờ tôi có thể gột rửa được những thành kiến không tốt về anh ta trong tâm trí của tôi.
Xin LS cho biết là tôi có thể nộp đơn xin ly dị với chồng tôi ngay được không, vì kể từ ngày tôi bắt gặp được sự bội phản của chồng tôi tính đến nay đã hơn 12 tháng.
Trả lời: Điều 48(1) của Đạo Luật Gia Đình 1975 quy định rằng đơn xin ly dị phải được căn cứ vào lý do là "hôn nhân đã đổ vỡ không thể nào hàn gắn được" (the marriage has broken down irretrievably).
Điều 48(2) quy định rằng án lệnh về "việc giải trừ hôn nhân"[ly dị] (dissolution of marriage) sẽ được đưa ra, nếu, và chỉ nếu khi nào tòa đã thỏa mãn được rằng "các bên đương sự đã ly thân và sau đó đã sống tách biệt và riêng lẻ" (the parties separated and thereafter lived sepately and apart" trong một thời gian liên tục ít nhất là 12 tháng ngay trước khi nộp đơn xin ly dị.
Để có thể trả lời cho câu hỏi của bà, vấn đề được đặt ra ở đây là khi nào bà và chồng của bà đã thực sự ly thân.
Có những trường hợp hai vợ chồng ly thân chưa được 12 tháng, thế nhưng tòa vẫn quyết định cho phép họ ly dị như đã được quyết định trong vụ hôn nhân của Tye (In the Marriage of Tye).
Trong vụ đó, hai vợ chồng đã kết hôn tại Melbourne vào ngày 17 tháng 3 năm 1973, người chồng sinh tại Nam Kinh, Trung Hoa vào năm 1948 hồi đó được 25 tuổi, và người vợ sinh tại Victoria vào năm 1953 và lúc đó chưa tròn 20.
Vào ngày 1 tháng 1 năm 1975, người chồng đã rời Úc và đi làm việc tại Tân Gia Ba (Singapore), người vợ vẫn tiếp tục ở lại Melbourne, rồi từ đó hai vợ chồng không còn sống chung với nhau nữa. Án lệnh đã được đưa ra vào tháng 2 năm 1976 liên hệ đến vấn đề tài sản và ly dị của hai vợ chồng.
Khi người chồng rời Úc để đi Singapore, người chồng đã báo cho vợ đương sự biết rằng sau khi ổn định ông ta sẽ đón bà ta đến để chung sống. Tại Melbourne, người vợ đã bán tất cả các đồ đạc còn lại của gia đình gồm bàn, tủ, giường, ghế vì nghĩ rằng bà ta sẽ đi Singapore để chung sống với chồng sau đó.
Nhưng vào cuối tháng 2 bà ta đã nhận được một lá thư do chồng đương sự gửi về và báo cho bà ta biết rằng ông ta sẽ không trở lại để chung sống với bà nữa.
Bằng chứng cho thấy rằng cho đến lúc người vợ nhận được thư của người chồng, bà ta vẫn tin tưởng rằng không có một sự rạn nứt nào trong hôn nhân và trong cuộc sống lứa đôi của họ cả. Tuy nhiên, vào cuối tháng 2 năm 1975, cả hai bên đương sự đều nhận thức được rằng hôn nhân của họ đã tan vỡ, và rằng không có một viễn ảnh nào cho sự hòa giải nữa.
Theo chứng cớ được trưng dẫn thì hai bên đương sự đã thự sự ly thân từ tháng 1 năm 1975. "Đơn xin ly dị [đơn xin giải trừ hôn nhân]" (the application for dissolution of the marriage) đã được đệ nộp vào ngày 29 tháng 1 năm 1976.
Điều này có nghĩa là đơn xin ly dị đã được nộp hơn 12 tháng sau khi hai người thực sự ly thân [được tính vào lúc người chồng rời Úc để đi Singapore], nhưng chưa được 12 tháng nếu tính từ lúc người vợ biết được rằng hôn nhân của bà ta đã tan vỡ.
Mặc dầu việc nộp đơn ly dị trong vụ đó đã không theo đúng thời gian luật định [là phải ly thân ít nhất 12 tháng], nhưng tòa đã xét rằng sau khi đến Singapore chừng một tuần lễ, người chồng đã có ý định là sẽ không đưa vợ mình đến đó để cùng sống chung nữa, vì thế, tòa cho rằng thời gian ly thân đã hội đủ nên đã chấp thuận cho hai vợ chồng ly dị.
[Ghi Chú: separation (ly thân): Thuật từ được dùng để chỉ tình huống mà trong đó các bên đương sự của hôn phối đã sống một cách phân ly và riêng biệt mặc dầu họ không ly dị. (The term used to refer to a situation in which the parties of a marriage have lived separately and apart though they do not divorce)].
Tòa sẽ không cho ly dị nếu thấy rằng có sự trở lại chung sống giữa hai vợ chồng [Điều 48(3)].
Điều 51(1) Đạo Luật Gia Đình quy định rằng khi vợ chồng đã ly thân một thời gian, nhưng sau đó vì lý do này hay lý do khác họ đã quyết định "trở lại sống chung với nhau" (the resumption of cohabitation), tuy nhiên, sau khi chung sống lại với nhau chưa được 3 tháng, họ lại ly thân cho đến ngày nôïp đơn ly dị , thì "thời gian sống ly thân và riêng biệt trước và sau khi trở lại sống chung đó có thể được tính gộp lại như là thời gian sống ly thân liên tục và riêng biệt" (the periods of living separately and apart before and after the cohabitation may be aggregated as if they were a continuous period of living separately and apart).
Ly thân có thể là một hành động đơn phương được quyết định bởi một bên phối ngẫu trước khi hành động có được thông báo cho bên phối ngẫu kia như đã được quyết định trong các vụ McRostie và Koufalakis.
Dựa vào luật pháp cũng như phán quyết vừa trưng dẫn bà có thể thấy được rằng thời gian ly thân 12 tháng của bà đã hội đủ. Mặc dầu chồng của bà đã trở lại sống chung nhưng sự trở lại chung sống đó chỉ xảy ra trong thời gian chưa đầy 3 tháng theo sự quy định của Điều 51(1) thuộc Đạo Luật Gia Đình.
Vì thế, bà có thể nộp đơn xin ly dị bất cứ lúc nào bà muốn. Nếu bà còn thắc mắc xin điện thoại cho chúng tôi để được giải đáp.
Thế là chồng tôi đã trở lại Việt nam để lo lắng cho mẹ của anh ta. Sau gần 2 tuần lễ chồng tôi trở lại Úc, nhưng kể từ đó tính tình của anh ta hoàn toàn thay đổi.
Sau đó không lâu, vào tháng 4 năm 2003, chồng tôi lại tự ý về Việt Nam.
Tôi được gia đình của tôi tại Việt Nam báo cho biết là chồng tôi có những quan hệ không đứng đắn tại Việt Nam. Thế là tôi đã xin nghỉ phép đặc biệt để về Việt Nam xem thực hư như thế nào.
Sau khi biết rõ được sự bội phản của chồng tôi, tôi bèn trở về Úc. Khoảng một tuần sau đó, chồng tôi cũng trở lại Úc.
Khi về đến Úc, tôi đã đề nghị với chồng tôi rằng là tôi không thể tiếp tục sống với sự phản bội của anh ta. Thế là chúng tôi quyết định ly thân.
Sau khi anh ta dọn nhà và sống ly thân được gần 4 tháng, thì vào cuối tháng 10 năm 2004 anh ta đã trở lại và yêu cầu tôi bỏ qua chuyện cũ. Thế là chúng tôi sống chung lại với nhau cho đến tháng 12 năm 2003 thì chồng tôi tự ý dọn nhà và đến tá túc với một người bạn của anh ta rồi sau đó về Việt Nam mà không báo cho tôi biết.
Sau đó anh ta đã điện thoại từ Việt Nam và báo cho tôi biết là anh ta không thể trở lại sống chung với tôi được, vì cho rằng không bao giờ tôi có thể gột rửa được những thành kiến không tốt về anh ta trong tâm trí của tôi.
Xin LS cho biết là tôi có thể nộp đơn xin ly dị với chồng tôi ngay được không, vì kể từ ngày tôi bắt gặp được sự bội phản của chồng tôi tính đến nay đã hơn 12 tháng.
Trả lời: Điều 48(1) của Đạo Luật Gia Đình 1975 quy định rằng đơn xin ly dị phải được căn cứ vào lý do là "hôn nhân đã đổ vỡ không thể nào hàn gắn được" (the marriage has broken down irretrievably).
Điều 48(2) quy định rằng án lệnh về "việc giải trừ hôn nhân"[ly dị] (dissolution of marriage) sẽ được đưa ra, nếu, và chỉ nếu khi nào tòa đã thỏa mãn được rằng "các bên đương sự đã ly thân và sau đó đã sống tách biệt và riêng lẻ" (the parties separated and thereafter lived sepately and apart" trong một thời gian liên tục ít nhất là 12 tháng ngay trước khi nộp đơn xin ly dị.
Để có thể trả lời cho câu hỏi của bà, vấn đề được đặt ra ở đây là khi nào bà và chồng của bà đã thực sự ly thân.
Có những trường hợp hai vợ chồng ly thân chưa được 12 tháng, thế nhưng tòa vẫn quyết định cho phép họ ly dị như đã được quyết định trong vụ hôn nhân của Tye (In the Marriage of Tye).
Trong vụ đó, hai vợ chồng đã kết hôn tại Melbourne vào ngày 17 tháng 3 năm 1973, người chồng sinh tại Nam Kinh, Trung Hoa vào năm 1948 hồi đó được 25 tuổi, và người vợ sinh tại Victoria vào năm 1953 và lúc đó chưa tròn 20.
Vào ngày 1 tháng 1 năm 1975, người chồng đã rời Úc và đi làm việc tại Tân Gia Ba (Singapore), người vợ vẫn tiếp tục ở lại Melbourne, rồi từ đó hai vợ chồng không còn sống chung với nhau nữa. Án lệnh đã được đưa ra vào tháng 2 năm 1976 liên hệ đến vấn đề tài sản và ly dị của hai vợ chồng.
Khi người chồng rời Úc để đi Singapore, người chồng đã báo cho vợ đương sự biết rằng sau khi ổn định ông ta sẽ đón bà ta đến để chung sống. Tại Melbourne, người vợ đã bán tất cả các đồ đạc còn lại của gia đình gồm bàn, tủ, giường, ghế vì nghĩ rằng bà ta sẽ đi Singapore để chung sống với chồng sau đó.
Nhưng vào cuối tháng 2 bà ta đã nhận được một lá thư do chồng đương sự gửi về và báo cho bà ta biết rằng ông ta sẽ không trở lại để chung sống với bà nữa.
Bằng chứng cho thấy rằng cho đến lúc người vợ nhận được thư của người chồng, bà ta vẫn tin tưởng rằng không có một sự rạn nứt nào trong hôn nhân và trong cuộc sống lứa đôi của họ cả. Tuy nhiên, vào cuối tháng 2 năm 1975, cả hai bên đương sự đều nhận thức được rằng hôn nhân của họ đã tan vỡ, và rằng không có một viễn ảnh nào cho sự hòa giải nữa.
Theo chứng cớ được trưng dẫn thì hai bên đương sự đã thự sự ly thân từ tháng 1 năm 1975. "Đơn xin ly dị [đơn xin giải trừ hôn nhân]" (the application for dissolution of the marriage) đã được đệ nộp vào ngày 29 tháng 1 năm 1976.
Điều này có nghĩa là đơn xin ly dị đã được nộp hơn 12 tháng sau khi hai người thực sự ly thân [được tính vào lúc người chồng rời Úc để đi Singapore], nhưng chưa được 12 tháng nếu tính từ lúc người vợ biết được rằng hôn nhân của bà ta đã tan vỡ.
Mặc dầu việc nộp đơn ly dị trong vụ đó đã không theo đúng thời gian luật định [là phải ly thân ít nhất 12 tháng], nhưng tòa đã xét rằng sau khi đến Singapore chừng một tuần lễ, người chồng đã có ý định là sẽ không đưa vợ mình đến đó để cùng sống chung nữa, vì thế, tòa cho rằng thời gian ly thân đã hội đủ nên đã chấp thuận cho hai vợ chồng ly dị.
[Ghi Chú: separation (ly thân): Thuật từ được dùng để chỉ tình huống mà trong đó các bên đương sự của hôn phối đã sống một cách phân ly và riêng biệt mặc dầu họ không ly dị. (The term used to refer to a situation in which the parties of a marriage have lived separately and apart though they do not divorce)].
Tòa sẽ không cho ly dị nếu thấy rằng có sự trở lại chung sống giữa hai vợ chồng [Điều 48(3)].
Điều 51(1) Đạo Luật Gia Đình quy định rằng khi vợ chồng đã ly thân một thời gian, nhưng sau đó vì lý do này hay lý do khác họ đã quyết định "trở lại sống chung với nhau" (the resumption of cohabitation), tuy nhiên, sau khi chung sống lại với nhau chưa được 3 tháng, họ lại ly thân cho đến ngày nôïp đơn ly dị , thì "thời gian sống ly thân và riêng biệt trước và sau khi trở lại sống chung đó có thể được tính gộp lại như là thời gian sống ly thân liên tục và riêng biệt" (the periods of living separately and apart before and after the cohabitation may be aggregated as if they were a continuous period of living separately and apart).
Ly thân có thể là một hành động đơn phương được quyết định bởi một bên phối ngẫu trước khi hành động có được thông báo cho bên phối ngẫu kia như đã được quyết định trong các vụ McRostie và Koufalakis.
Dựa vào luật pháp cũng như phán quyết vừa trưng dẫn bà có thể thấy được rằng thời gian ly thân 12 tháng của bà đã hội đủ. Mặc dầu chồng của bà đã trở lại sống chung nhưng sự trở lại chung sống đó chỉ xảy ra trong thời gian chưa đầy 3 tháng theo sự quy định của Điều 51(1) thuộc Đạo Luật Gia Đình.
Vì thế, bà có thể nộp đơn xin ly dị bất cứ lúc nào bà muốn. Nếu bà còn thắc mắc xin điện thoại cho chúng tôi để được giải đáp.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình