Người xưa nói bất hoạn bần, hoạn bất an (không lo nghèo mà chỉ lo không yên). Chiến tranh vô cùng tốn kém. Trong nhiều năm, ngân khỏan quốc phòng đã ngốn 19% ngân sách quốc gia Mỹ, hay 264 tỷ mỹ kim, năm 1998 (Society, The Basic, John Macionis, Fifth Edition, 1998). Vấn đề quốc phòng trở nên đề tài tranh cử là lẽ cố nhiên dù nước Mỹ hiện “bốn phương phẳng lặng hai kinh vững vàng”. Nhưng cư an thì cũng phải tư nguy. Đó cũng là lẽ đương nhiên để đề tài quốc phòng có lý do cho hai ứng cử viên tranh luận và cử tri xem ai là người cao kiến trong việc bảo vệ sự an nguy của nhân dân và quyền lợi của nước Mỹ trong lẫn ngoài nước.
Đến giờ này có thể tóm gọn lập trường hai ứng cử viên về ngân khoản quốc phòng: hai người đều đồng thuận tăng gia ngân khoản. Ô. Gore chủ trương tiếp tục kiện toàn quân lực như đã làm từ ba năm nay để đáp ứng hữu hiệu các nhiệm vụ tác chiến cũng như nhân đạo. Ô. Bush thì chủ trương hạn chế các nhiệm vụ của quân lực vào các nhiệm vụ thiết yếu cho nền an ninh quốc gia mà thôi.
Ô. Bush được cả đội lê dương gồm các tướng lãnh hồi hưu Lục quân lẫn Hải quân làm loa, cho rằng chánh quyền Clinton-Gore đã làm giảm tinh thần chiến sĩ, làm quân đội Mỹ mất tính sẵn sàng vì nhiều năm qua đã điều quân dàn trải trên nhiều vùng trên thế giới trong nhiệm vụ nhân đạo nhiều hơn là tác chiến.
Cuộc tranh cử đã tấn công vào Ngũ giác Đài, Bộ Quốc phòng. Tự nhiên Ô. Bộ trưởng phải lên tiếng. Trả lời một phóng viên ngày 7 tháng 9 rồi tại Brunswick, Maine, Ô. Cohen nói, Quân đội Mỹ có đủ sẵn sàng để tác chiến không, hãy hỏi Saddam Hussein hay Milosevic thì biết. Ô. muốn nhắc đến cuộc cuộc dội bom của Mỹ tháng 12 năm 1998 chống Iraq và cuộc dội bom và đổ bộ của Mỹ phối hợp cùng các đồng minh Âu châu năm 1999 tại Kosovo,
Ô. Bush, về quốc phòng, dựa vào Tướng hồi hưu Colin Powell, lập lại lời chỉ trích Tòa Bạch Oãc đã làm việc tuyển quân sút giảm, quân dụng thiếu thốn, và trả lương thấp cho quân nhân. Nhưng trong một cuộc họp báo tại Bộ Quốc Phòng, phát ngôn viên của bo, Ken Bacon, trưng dẫn các con số để tự nó nói lên xem Chánh quyền Clinton- Gore có làm như những điều Ô. Bush nói hay không.
“Chúng tôi đã chi 300 tỷ đô la cho quốc phòng mỗi năm. Ô. Bộ trưởng Cohen từng nói, chúng ta luôn luôn có thể chi thêm nữa, và các vị tướng lãnh và đề đốc mạnh bạo sẽ luôn luôn tìm cách - những cách rất hay - để chi thêm tiền nữa.” Quân lực “không bao giờ có thể 100% sẵn sàng.” Bacon, tuy nhiên, đưa ra các khoản chi cho hành quân và bảo trì, là hai yếu tố chánh tạo nên sự sẵn sàng cho quân lực. Các khoản chi này đã tăng lên một cách đột ngột và đáng ngại so với số quân đang tại ngũ. “Số tiền chi bình quân cho mỗi quân nhân lục, hải, không quân đã tăng lên 20% trong thập niên gần đây.”
Cân đối với tỷ lệ lạm phát thì, ngân khoản quốc phòng năm 1992 tốn trung bình cho mỗi quân nhân là 50 ngàn đô la, năm 2001 sẽ phải tốn 60 ngàn. Đến đây, theo tạp chí Army, số mới nhứt, phát ngôn viên không kết luận, để các con số tự trả lời các chỉ trích của các cựu tướng lãnh và ứng cử viên Cộng hòa, và để công dân Mỹ, những người đóng thuế, nhận định.
Dưới góc nhìn tranh cử, cách hóa giải của chánh quyền Dân chủ đối với cuộc tập kích của đội lê dương Cộng hòa gồm toàn các tướng lãnh hồi hưu, đã từng là tư lịnh các quân binh chủng Hải, Lục, Không quân, ủng hộ Ô. Bush; cách hóa giải thật là ngoạn mục và trí thức, không một chút võ biền dù vấn đề liên quan đến quân sự. Cái gì không biết, chớ lấy con số kếch xù của ngân khoản đã chi cho quốc phòng ra để chứng minh chống lại các chỉ trích của tướng lãnh cho rằng quân đội Mỹ không sẵn sàng vì thiếu trang bị, bị trãi mỏng; con số đó sẽ thấm thía lòng dân liền. Dễ hiểu vì chi phí đó là tiền thuế, là tiền trích ra từ lương của người chịu thuế. Có ai muốn hầu bao mình bị móc nữa cho bộ máy chiến tranh trong khi đất nước yên như bàn thạch và mạnh như con đại bàng đang tung cánh khắp khắp năm châu bốn biển của trái đất này.
Dân chủ o bế, vô nước, mài cựa kiểu đó cho gà nhà, Ô. Gore, kiểu đó làm cho hào quang của các tướng hồi hưu rấp ranh tham chánh dưới trướng Cộng hòa cũng bị mờ đi phần nào. Hơn nữa, theo truyền thống sinh hoạt dân chủ của đất nước này, Bộ Quốc phòng thường do một viên chức dân sự đảm nhiệm. Tướng lãnh chỉ chỉ huy quân sự theo chính sách do các viên chức được dân bầu làm ra.
Có thể lời chỉ trích trả lương quân nhân thấp có ảnh hưởng với cử tri quân nhân. Nhưng nhìn lại dự chi bình quân cho một quân nhân có thể lên 60 ngàn đô la; con số không phải ít. Gánh nặng thuế khóa của người dân không phải nhỏ đối với chi phí quốc phòng, 19% của ngân sách 1998. Một trăm đô la người dân đóng thuế, mười chín đồng xài cho quốc phòng rồi. 60 ngàn đô là số tiền kiếm được của một người có bằng đại học 4 năm, làm tòan thời gian, trong một năm trời. Trừ thuế trung bình không dưới 30%, tiền vào tuí chỉ còn 70%, vị chi là 42 ngàn thôi. Gánh nặng thuế khóa không cho phép người đại diện dân có trách nhiệm và không mị dân, thỏa mãn các nhu cầu do các tướng lãnh hồi hưu dựa vào đó chỉ trích chính sách quốc phòng của Clinton-Gore.
Chính sự chỉ trích, phê bình lẫn nhau về chính sách đã làm cho chánh quyền càng phải tranh đua phục vụ nhân dân. Nếu không làm lợi cho nước cho dân, mất phiếu, bị đối lập lên thay. Nhà tư tưởng lớn Montesquieu của Pháp có nhận định, quyền hành làm con người hủ hóa, nếu không có sự kiểm soát, phê bình. Chính cái độc tài, độc quyền đã làm cho các nước Liên xô và Đông Âu chậm tiến về mọi mặt dẫn đến sự sụp đổ tự hủy.
Đứng trên các chỉ trích, phê bình ấy là người dân cử tri sẽ trọng tài trong ngày bầu cử. Không có tướng tá, chánh trị gia, chánh quyền, tài phiệt, v.v. nào có quyền hơn khối nhân dân cử tri tại Mỹ. Tại Mỹ, đúng là Nhân Dân làm chủ thực sự, chớ không phải làm chủ bánh vẽ như khẩu hiệu tuyên truyền của CSVN lâu nay. Vì vậy Mỹ ngày càng giàu mạnh. CSVN ngày càng bế tắc tư tưởng, chánh trị, và văn hóa.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình