Hỏi: (Oâng Trần K. B.): Tôi đến định cư tại Uùc vào năm 1989. Trong suốt thời gian gian đó tôi đã làm việc liên tục tại hãng. Vào năm 1993 tôi đã mua một căn nhà mà hiện giờ tôi đang cư ngụ. Căn nhà này tôi chỉ còn thiếu ngân hàng $47,000.
Cuối năm ngoái, lần đầu tiên tôi trở lại Việt Nam để thăm gia đình, mẹ tôi có gợi ý và sau đó tôi đã quen biết một cô gái mà hiện giờ tôi xem như là người vợ chưa cưới của tôi.
Thực tình mà nói, thoạt tiên tôi hoàn toàn không có ý nghĩ xấu về nàng, nhưng sau khi cho bạn bè tôi tại Uùc xem hình, cũng như thư từ mà nàng đã viết cho tôi trong thời gian qua thì bạn bè của tôi có gợi ý với tôi là nên đến làm giấy tờ liên hệ đến nhà cửa mà tôi hiện có để dự phòng khi bảo lãnh nàng sang Uùc, nếu nàng có đổi ý hoặc dở chứng thì cũng còn đường để xoay xở.
Tôi nghĩ điều đó cũng có lý, vì tuy tình cảm của tôi đối với nàng cũng rất mặn nồng vì tôi đã thực sự yêu nàng, nhưng bạn bè tôi xem những thư từ cùng tuổi tác chênh lệch giữa tôi và nàng thì tụi nó bảo rằng là sợ có vấn đề. Tài sản của tôi ngoài căn nhà vừa kể, còn có chiếc xe và bàn ghế trị giá chừng $25,000 cùøng $7,000 tiền mặt trong sổ bank.
Xin LS cho biết là trong trường hợp của tôi, tôi phải làm giấy tờ gì để có thể bảo vệ những tài sản mà tôi hiện có; vì sợ rằng nếu nàng không thực sự yêu tôi mà chỉ có ý định lợi dụng tôi thì chắc chắn tôi sẽ khó có thể làm lại cuộc đời ở lứa tuổi hiện tại của tôi.
Trả lời: Mặc dầu ông đã nêu rõ địa chỉ cùng tên tuổi của ông, tuy nhiên, tôi vẫn xem vấn đề này là một vấn đề hoàn toàn riêng tư, vì sợ rằng điều mà ông hỏi khi được đăng lên báo [nếu người vợ sắp cưới của ông biết được] sẽ có thể ảnh hưởng đến hạnh phúc trong cuộc sống lứa đôi sau này, đó là lý do mà tôi không thể đưa tên thật [cùng tuổi] của ông lên báo được.
Để có thể bảo vệ các quyền lợi như ông đã đề ra trong thư, tại Uùc cũng như phần lớn các quốc gia trên thế giới, luật pháp có dự trù về một sự thỏa thuận cần phải được ký kết trước khi kết hôn, bản thỏa thuận này được gọi là “khế ước tiền hôn nhân” (pre-nuptial agreement).
“Khế ước tiền hôn nhân” (pre-nuptial agreement) là một sự thỏa thuận được ký kết bởi hai bên đương sự có ý định kết hôn với nhau và muốn xác định tài sản của mỗi người trước khi kết hôn. Mục đích của khế ước này là kiểm định tài sản của mỗi một bên đương sự và trong trường hợp hôn nhân bị đỗ vỡ thì án lệnh liên hệ đến việc phân chia tài sản sẽ không thể ảnh hưởng đến các tài sản được liệt kê trong “khế ước tiền hôn nhân” này.
Trong phạm vi hạn hẹp của mục PLPT này, chúng ta chỉ có thể xét xem về sự quy định của luật pháp Uùc liên hệ loại khế ước này.
Theo sự quy định của “Dự Thảo Luật Tu Chính Luật Gia Đình 2000” (the Family Law Amendment Bill 2000), “khế ước tiền hôn nhân” phải được soạn thành văn bản, rồi được ký kết bởi các bên đương sự và phải có chữ ký của nhân chứng. Những tài sản có thể là một “vật tặng giữ” (a gift), một “giải thưởng” (prize), “tài sản được thừa kế” (inheritance), hoặc bất cứ một tài sản trong hiện tại hoặc trong tương lai nào được tậu mãi bởi một hoặc cả hai đương sự.
Theo sự đề nghị của “Dự Thảo Luật” (the Bill) thì có hai loại khế ước khác biệt nhau đó là “khế ước tiền hôn nhân” (pre-nuptial agreements) và “sự thỏa thuận về tài chánh” (financial agreements).
“Khế ước tiền hôn nhân” dùng để phân biệt các tài sản có sẵn trước khi kết hôn đối với các “tài sản thuộc về hôn phối” (matrimonial property) [tài sản tậu mãi được sau khi kết hôn]. Trong lúc đó “sự thỏa thuận về tài chánh” chỉ đề cập đến việc cấp dưỡng cho người phối ngẫu cùng những đứa con của hôn nhân và các tài sản được định rõ. Tòa án có thể thay đổi các điều khoản trong “khế ước tiền hôn nhân” mà không thể thay đổi “sự thỏa thuận về tài chánh”.
Mặc dầu bạn có thể tạo lập một “khế ước tiền hôn nhân” để bảo vệ những quyền lợi mà bạn cho rằng là hợp lý và thích hợp với hoàn cảnh, khả năng, tuổi tác, nghề nghiệp cùng tài sản mà bạn hiện có. Tuy nhiên, điều đó không thể ngăn cản thẩm quyền của tòa án thay đổi hoặc hủy bỏ “khế ước” này, nếu tòa nhận thấy rằng khế ước đó đã dựa trên nền tảng hoàn toàn bất công. Những yếu tố mà tòa thường căn cứ vào để quyết định thay đổi các điều khoản hoặc hủy bỏ khế ước này gồm: 1) các bên đương sự có được giải thích về hiệu lực pháp lý của sự thỏa thuận này trước khi ký kết hay không" 2) trình độ học lực của các bên đương sự; 3) những thay đổi quan trọng không thể tiên liệu trước được đối với hoàn cảnh của các bên đương sự.
Theo điều 79 của “Đạo Luật Gia Đình” (the Family Law Act) thì tòa có thể dựa vào “khế ước tiền hôn nhân” để xem xét ý định của các bên đương sự, nhưng khế ước này không thể ngăn cản tòa án hành xử “thẩm quyền tùy tiện” (discretionary power) trong việc thay đổi các điều khoản của khế ước này.
Chúng ta phải chờ cho đến lúc “Dự Thảo Luật Tu Chính Luật Gia Đình” được chính thức ban hành để trở thành một “Đạo Luật của Quốc Hội” (the Act of Parliament), bằng ngược lại thì tình trạng pháp lý trong hiện thời của “khế ước tiền hôn nhân” vẫn còn bị chi phối bởi các điều khoản được quy định trong “Đạo Luật Gia Đình” (the Family Law Act).
Điều 85A của “Đạo Luật Gia Đình” cho phép tòa án thay đổi “khế ước tiền hôn nhân” nếu khế ước này cố tình định rõ quyền lợi của các bên đương sự “trong thời gian hôn phối” (during marriage) hoặc bảo vệ quyền lợi của các bên đương sự trong trường hợp ly dị.
Điều này có nghĩa rằng trong “khế ước tiền hôn nhân” các bên đương sự có toàn quyền đặt ra hoặc quy định bất cứ điều khoản nào xét thấy thích hợp và có lợi cho mình, tuy nhiên điều đó không có gì để đảm bảo rằng, NẾU CÓ LY DỊ, đương sự phía bên kia [đương sự bị thua thiệt] sẽ không thỉnh cầu tòa án hủy bỏ các điều khoản mà chính đương sự đó đã ký kết trước đây, khi nại ra lý do vì bị ép buộc hoặc ở trong tình huống không thể khước từ sự ký kết đó được.
Như đã trình bày ở trên, ông có thể thấy được sự phức tạp và rắc rối của loại “khế ước tiền hôn nhân này”, tôi đề nghị ông nên chờ đợi thêm vài tháng nữa vì chắc chắn rằng “Dự Thảo Luật Tu Chính Luật Gia Đình” sẽ trở thành luật và LS của ông sẽ giúp ông thiết lập khế ước này dễ dàng hơn .
Tôi rất thông cảm cho nổi ưu tư và lo lắng của cá nhân ông cũng như nhiều thanh niên khác đang muốn trở về Việt Nam để lập gia đình, loại khế ước này, trong trường hợp ly dị, nếu không thể giúp ông giữ lại được toàn bộ tài sản mà ông đã tậu mãi trước khi kết hôn, thì ít ra cũng giúp cho tòa thấy được toàn bộ tài sản của ông trước đó, và đây là một sự thật không cần phải tranh cãi nếu có tranh tụng.
Tuy nhiên, loại khế ước này cũng có thể là “cây dao hai lưỡi” (two edged sword) vì nó vừa bảo vệ của cải và tài sản cho ông, nhưng cũng có thể vì nó mà ông sẽ không bao giờ hưởng được sự trọn vẹn trong hạnh phúc hôn nhân.
Hy vọng rằng ông sẽ có được một tình yêu chân thật để ông không còn phải bận tâm lo nghĩ đến loại khế ước thiếu tình người này.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình