Một nguồn tin từ Vọng Các, thủ đô Thái lan, cho biết rằng phụ tá bộ trưởng ngoại giao Thái lan, ông Sukhumbhand Paribatra, vừa tuyên bố rằng Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á châu phải giải quyết cuộc khủng hoảng Đông Timor với những phương tiện của mình là chính. Ông nói: “Theo ý riêng tôi thì khối ASEAN phải đóng một vai tưồng tích cực trong việc giải quyết và thu xếp cuộc khủng hoảng Đông Timor. Từ trước tới nay chúng ta thường nói rằng chúng ta muốn các cường quốc bên ngoài không nên can thiệp vào Đông Nam Á. Vì thế mà đây là lúc mà chúng ta phải thực hiện lời nói của chúng ta và thử quản lý và giải quyết cuộc khủng hoảng Đông Timor bằng những phương tiện của chúng ta là chính”.
Tuy nhiên ông cũng nói “có thể chúng ta sẽ không thể làm việc đó chỉ bằng các phương tiện của chính chúng ta, nhưng chúng ta phải làm việc đó trên căn bản cộng tác với kẻ khác, nhưng đây là lúc chúng ta phải bắt đầu thử quản lý lấy công việc của chúng ta trước hết và tôi hy vọng rằng đó sẽ là hướng đi của khối ASEAN”.
Khỏi phải chứng minh gì hơn, chúng ta đều phải nhìn nhận rằng đây là những lời nói đúng. Các dân tộc của thế giới thứ ba, cũng được gọi là các quốc gia đang phát triển, tới một lúc nào đó, phải chứng tỏ rằng chúng ta đã trưởng thành để tự quản lý lấy công việc của mình mà không có một sự can thiệp nào của bất cứ ai khác.
Vấn đề Đông Timor là một vấn đề của Nam Dương trước hết. Chính phủ Nam dương đã từng tuyên bố là sẽ tôn trọng ý muốn của nguời dân Đông Timor trong cuộc bầu cử do LHQ giám sát. Nếu dân chúng Đông Timor muốn độc lập thì chính phủ Nam dương cũng sẽ để cho họ độc lập.
Vì thế mà Nam Dương, trước ai hết, phải giữ đúng sự cam kết của mình là trả lại độc lập cho Đông Timor, nhưng mà một nền độc lập trong hòa bình và trật tự chớ không phải một nên độc lập trong hổn loạn như hiện nay mà người phải chịu trách nhiệm trước tiên phải là chính phủ Nam Dương.
Và trong trường hợp Nam Dương không đủ sức duy trì trật tự và hòa bình ở Đông Timor như thứ trưởng ngoại giao Thái lan vừa tuyên bố, thì Hiệp hội các quốc gia ở Đông Nam Á phải đứng ra nhận lãnh trách nhiệm giải quyết vấn đề với sự trợ giúp của LHQ, chớ không thể cho bất cứ cường quốc nào chen chân vào. Có làm được như thế, các quốc gia trong khối ASEAN mới có thể chứng tỏ sự trưởng thành của mình trong cộng đồng thế giới tự do.
Nói thì dễ nhưng làm chắc chắn khó hơn. Nên ông Paribatra cho rằng chúng ta các quốc gia ASEAN- nên đứng ra giải quyết cuộc khủng hoảng Đông Timor với sự hơp tác với thế giới bên ngoài và đây là dịp để bắt đầu. Tục ngữ Việt nam có câu: “vạn sự khởi đầu nan”. Sợ khó khăn mà không bắt tay vào việc, cứ ỷ lại ở những kẻ khác, thì không bao giờ làm được việc gì cả và cũng không chứng tỏ được sự trưởng thành của mình để tham gia các hoạt động chung của thế giới ngày nay.
Có một vài quốc gia trong khối ASEAN không muốn tham gia vào việc giải quyết vấn đề Đông Timor theo chìu hướng đề nghị của thứ trưởng ngoại giao Thái lan vì đó là những chế độ độc tài, thường muốn bế môn tỏa cảng, không muốn cho ai xen vào nội bộ của mình vì sợ bị lộ bản chất lạc hậu và phản động của chế độ mà họ cố gắng duy trì. Việc cho phép quân đội hay các phái đoàn dân sự đông đảo tham gia với thế giới bên ngoài là một điều cấm kỵ, bởi họ biết rằng con “vi trùng” tự do dân chủ dễ xâm nhập vào các cơ chế đã rữa nát. Rất tiếc rằng khối ASEAN lại thu nhận những chế độ như vậy trong hàng ngũ của mình thì làm sao có thể sớm trưởng thành để bắt kịp thế giới bên ngoài trước ngưỡng cữa của một thiên niên kỷ mới được.
Tuy nhiên ông cũng nói “có thể chúng ta sẽ không thể làm việc đó chỉ bằng các phương tiện của chính chúng ta, nhưng chúng ta phải làm việc đó trên căn bản cộng tác với kẻ khác, nhưng đây là lúc chúng ta phải bắt đầu thử quản lý lấy công việc của chúng ta trước hết và tôi hy vọng rằng đó sẽ là hướng đi của khối ASEAN”.
Khỏi phải chứng minh gì hơn, chúng ta đều phải nhìn nhận rằng đây là những lời nói đúng. Các dân tộc của thế giới thứ ba, cũng được gọi là các quốc gia đang phát triển, tới một lúc nào đó, phải chứng tỏ rằng chúng ta đã trưởng thành để tự quản lý lấy công việc của mình mà không có một sự can thiệp nào của bất cứ ai khác.
Vấn đề Đông Timor là một vấn đề của Nam Dương trước hết. Chính phủ Nam dương đã từng tuyên bố là sẽ tôn trọng ý muốn của nguời dân Đông Timor trong cuộc bầu cử do LHQ giám sát. Nếu dân chúng Đông Timor muốn độc lập thì chính phủ Nam dương cũng sẽ để cho họ độc lập.
Vì thế mà Nam Dương, trước ai hết, phải giữ đúng sự cam kết của mình là trả lại độc lập cho Đông Timor, nhưng mà một nền độc lập trong hòa bình và trật tự chớ không phải một nên độc lập trong hổn loạn như hiện nay mà người phải chịu trách nhiệm trước tiên phải là chính phủ Nam Dương.
Và trong trường hợp Nam Dương không đủ sức duy trì trật tự và hòa bình ở Đông Timor như thứ trưởng ngoại giao Thái lan vừa tuyên bố, thì Hiệp hội các quốc gia ở Đông Nam Á phải đứng ra nhận lãnh trách nhiệm giải quyết vấn đề với sự trợ giúp của LHQ, chớ không thể cho bất cứ cường quốc nào chen chân vào. Có làm được như thế, các quốc gia trong khối ASEAN mới có thể chứng tỏ sự trưởng thành của mình trong cộng đồng thế giới tự do.
Nói thì dễ nhưng làm chắc chắn khó hơn. Nên ông Paribatra cho rằng chúng ta các quốc gia ASEAN- nên đứng ra giải quyết cuộc khủng hoảng Đông Timor với sự hơp tác với thế giới bên ngoài và đây là dịp để bắt đầu. Tục ngữ Việt nam có câu: “vạn sự khởi đầu nan”. Sợ khó khăn mà không bắt tay vào việc, cứ ỷ lại ở những kẻ khác, thì không bao giờ làm được việc gì cả và cũng không chứng tỏ được sự trưởng thành của mình để tham gia các hoạt động chung của thế giới ngày nay.
Có một vài quốc gia trong khối ASEAN không muốn tham gia vào việc giải quyết vấn đề Đông Timor theo chìu hướng đề nghị của thứ trưởng ngoại giao Thái lan vì đó là những chế độ độc tài, thường muốn bế môn tỏa cảng, không muốn cho ai xen vào nội bộ của mình vì sợ bị lộ bản chất lạc hậu và phản động của chế độ mà họ cố gắng duy trì. Việc cho phép quân đội hay các phái đoàn dân sự đông đảo tham gia với thế giới bên ngoài là một điều cấm kỵ, bởi họ biết rằng con “vi trùng” tự do dân chủ dễ xâm nhập vào các cơ chế đã rữa nát. Rất tiếc rằng khối ASEAN lại thu nhận những chế độ như vậy trong hàng ngũ của mình thì làm sao có thể sớm trưởng thành để bắt kịp thế giới bên ngoài trước ngưỡng cữa của một thiên niên kỷ mới được.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình